Johnsatyricon

Gisteren was het een interessant programma op CNN over de crisis in de Verenigde Staten. Het was een verrassend rustig en verhehlderend debat, niet met van die schreeuwlelijkaards, die zo welig tieren op Amerikaanse zenders.

De panelleden kwamen met een aantal cijfers, die mij toch deden achterovervallen. De financiële ravage in de Amerikaanse gezinnen is gigantisch. Voglens Mort Zuckerman, vastgoedinvesteerder, verloren de Amerikanen 60-75 % van hun vermogen in de waarde van hun huizen. En Niall Ferguson, auteur van "The Ascent of Money" zei dat het huishoudelijk vermogen in verhouding tot het inkomen teruggevallen is tot op het peil van 1989. We zijn dus twintig jaar van vermogensaccumalatie kwijt! Maar wat blijft is de schuld die we in de afgelopen decennia opstapelden om onze welvaart te laten groeien.

Maar het gaat hier grotendeels om papieren waarde, om lucht dus. Het is niet omdat de marktwaarde van je huis naar beneden gaat, dat je huis minder comfortabel is om in te wonen. We moeten hier de oude marxistische begrippen van gebruikswaarde versus ruilwaarde gebruiken. Een huis bv. heeft een evidente gebruikswaarde, een huis is in de eerste plaats bedoeld om in te wonen, d.i. een huis levert de dienst 'wonen' op. Daarnaast heeft een huis een ruilwaarde, de prijs die daarvoor op de markt betaald wordt. Als de huisprijs daalt, vermindert de ruilwaarde van dat huis, maar niet de gebruikswaarde.

De kapitalistische economie, waaraan wij allemaal participeren, bekijkt de waarde van dingen enkel in functie van hun ruilwaarde, die niet meer in verhouding  staat tot hun reële waarde -de kostrpijs ervan in stenen, beton, lonen van bouwvakkers- en de gebruikswaarde. Ook in België beginnen de prijzen van huizen te dalen, voor het eerst sinds 26 jaar, sinds 1983 dus. ING België voorspelt een daling in 2009 van 8 tot 10 procent. Moeten we daar rouwig om zijn? De beleggers zien dat niet graag natuurlijk. Maar de kopers kunnen daar om juichen, want de kost van wonen is de zwaarste last in een gezinsbudget. En als de huizenprijzen dalen, zullen met vertraging hopelijk ook de huurprijzen dalen. Zodat fatsoenlijk wonen ook voor de kleinere inkomens mogelijk wordt.

Daar gaat de financiële crisis om: er is gewoon veel te veel geld in omloop dat geen produktieve rendementen meer kan vinden in de reële economie, d.i. in goederen en diensten waar het gros van de mensen kan profiteren. Het vrijzwevende overtollige kapitaal blaast dan maar de waarde van bv. huizen op, waaardoor de dienst 'wonen' voor veel mensen onbetaalbaar wordt. De crisis betekent gewoon dat de luchtbel van artificiële waarde leegloopt.

20 jaar vermogensgroei verdampt, vernietigd? Moet de gewone man in de straat daar rouwig om zijn? Ik denk het niet. Het is fictief geld, artificieel, boekhoudkundig geld, dat niets meer te maken heeft met reële economie en behoeftenbevrediging, waar economie werkelijk om zou moeten draaien. De vernietiging van fictief geld zou ons allen ten goede komen. Zoals trouwens de consolidatie -d.i. de vernietiging- van de gigantische overheidsschuld overal ter wereld, die toch nooit meer kan terugbetaald worden. Schoon schip maken met de opgewollen financiële economie sinds de jaren 1980, alle tellers terug op nul zetten en op een andere manier welvaart creëren of tenminste veilig stellen.