Johnsatyricon

Deze week verscheen in verschillende kranten het bericht dat 2 % van de schoolgaande jeugd sterke psychopatische kenmerken vertoont. Dit betekent niet dat die allemaal zullen ontsporen en seriemoordenaars worden. Een aantal van hen zullen succcesvolle carrières uitbouwen.

Het aantal psychopaten in de volwassen bevollking is 1 %, hetgeen uit verschillende onderzoeken blijkt. Soms komt uit die groep extreme criminelen voort, waarvan Marc Dutroux het archetype is.

Maar veel van die psychopaten weten zich maatschappelijk aan te passen en sociaal meer wenselijk gedrag te vertonen. Ze voelen zich aangetrokken tot jobs waar veel actie gebeurt, waar snel beslissingen moeten genomen woden, waar mensen moeten overtuigd worden en over de streep getrokken, bv. de beurs en het bankwezen (!), de media, de advocatuur, de verkoop, etc.

Zo is er de psychopatische baas, die het bloed onder de nagels van zijn ondergeschikten haalt, pestgedrag, driftaanvallen, hoog ziekteverzuim omwille van die pesterijen, afdelingen die leeglopen...

Sociaal aangepaste psychopaten kunnen hoog op de maatschappelijke ladder klimmen, maar er komt een tijd dat ze door de mand vallen. Want men kan niet blijven mensen bedriegen en manipuleren. Eens komt dit aan het daglicht en wordt dit niet meer getolereerd door de sociale omgeving. Het is weinig waarschijnlijk dat echte psychopaten de top van de maatschappelijke ladder bereiken.

Ach, wanneer je je gepest en gemanipuleerd voelt door je baas, zeg dan bij jezelf, of tegen collega 's die je vertrouwt: 't is maar een psychopaat, een psychisch gestoorde... 

Verderbordurend op mijn vorige bijdrage, dat onderzoek heeft uitgewezen dat twee procent van de jongeren sterke psychopathische trekken vertoont, hier een zeer interessant videootje van History ChanneL. Daaruit blijkt dat psychopaten een ander soort brein hebben dan de gemiddelde mens.

Eerst een paar Engelse woorden vertalen, zodat je het beter zult begrijpen

- inmates=gevangenen
- personality disorders=persoonlijkheidsstoornis, een ernstige -ongeneesbare- storing in het sociaal functioneren. Psychopathie is één vorm van persoonlijkheidsstoornis, wellicht de ernstigste
- frontal lobes=voorste kwabben van de hersenen, verantwoordelijk voor de hogere cognitieve functies (cognitief=betrekking hebbend op het denken en redeneren)
- amygdala=één van de oudste delen van de hersenen, o.a. verantwoordelijk voor het reguleren van de emoties

Wat leert dit videootje ons ahv de experimenten:

1) psychopaten hebben geen zin om van hun fouten te leren, terwijl de gemiddelde mens de neiging heeft om te leren van zijn fouten en zijn gedrag aan te passen.

2) psychopaten hebben weinig moreel besef. Wat de 'normale' mens aanstootgevend vindt, is voor de psychopaat 'normaal'

3) de hersenen van een psychopaat zijn anders bekabeld: de verbinding tussen emoties en denken verloopt gebrekkig. Of technisch: ze hebben een kleinere amygdala (dus minder emoties), en de verbinding met de hogere denkfuncties is verstoord. Terzelfdertijd zijn de meeste psychopaten zeer intelligent. Ze behoren tot de vijf procent intelligentste mensen uit de bevolking

4) de belangsrijkste conclusie is wellicht dat een psychopaat niet in staat is om zich in een ander in te leven, ze hebben m.a.w geen empathie. Ze kunnen zich de pijn van een ander niet inbeelden.
Ik steek geen mes in je lijf, omdat ik mij kan voorstellen dat dit pijn doet. Mijn hoger hersensysteem weet dat het moreel verkeerd is om iemand te doden, mijn emotioneel systeem is in staat om jouw pijn te voelen, wanneer ik een mes in je lijf steek. Bovendien is er een verbinding tussen denken en voelen, zodat ik mij ervan weerhoudt een mes in je lijf te steken.

5) psychopathie blijkt grotendeels genetisch aangeboren te zijn. Maar er is altijd het eeuwige nature-nurture probleem. Genetica versus omgeving en opvoeding.

Misschien was dit wel mijn oorspronkelijke intuïtie: dat ons huidig maatschappelijk systeem de ontwikkeling van reeds aanwezige psychopatische kenmerken bevordert, ja zelfs beloont. Wat wil je, wanneer de leiders van onze maatschappelijke instituten maatschappelijk aangepaste psychopaten zijn. Denk maar aan de kredietcrisis, aan Lippens en consoorten...

Soms verbaas ik me over mijn eigen intuitie. Soms kan ik dingen opvangen die 'in de lucht hangen'. Enkele dagen geleden schreef ik een reactie op een bijdrage van de columns van Ben Willems naar aanleiding van de (mislukte) steekpartij in Luik door een jongere. Ik schreef daarin dat onze maatschappij steeds meer psychopaten schijnt te tellen.

Ik bracht een bijdrage over psychopathie en persoonlijkheidsstoornissen, maar ik verwijderde die vlug. Ik dacht: ik heb toch geen competentie om daarover te spreken, ik ben geen psychiater of psycholoog. Misschien zie ik dingen die er niet zijn?

Maar vandaag verschijnen in drie kranten -De Standaard, Het Laatste Nieuws en het Nieuwsblad- bijdragen over psychopathie bij kinderen. Niet op de binnenpagina 's, maar op de hoofdpagina!

Het gaat over een onderzoek van 536 leerlingen in het ASO door de vakgroep psychoanalyse van de Universiteit Gent. Daaruit blijkt dat twee procent van die leerlingen sterke psychopathische persoonlijkheidstrekken vertonen. Dit zou betekenen dat er op elke school ongeveer 20 jonge psychopathen rondlopen.

Psychopaten zijn extreem manipulatief, kennen geen angst, liefde of andere emoties, kunnen liegen als de beste en hebben geen geweten.

Dit betekent echter niet dat jongeren die psychopatische trekken vertonen, allemaal zullen ontsporen of extreem geweld zullen gebruiken. Bij de volwassenen bv. is slechts één procent psychopaat.

Wat moeten we nu doen met die psychopatische kinderen? Moeten we bang zijn? Moeten we alle kinderen screenen op psychopatische persoonlijkheidskenmerken? Dat zou uitmonden op in een heksenjacht. Trouwens, psychopatie is ongeneeslijk. Er bestaat geen enkele therapie die psychopatie kan genezen.

Neen, we kunnen weinig doen, tenzij een grotere bewustwording bij de publieke opinie, bij ouders, leraars, beleidsmensen, dat een zeer kleine minderheid van de bevolking psychopaat is. Dat die altijd een gevaar zullen vormen voor de openbare orde, wanneer bij één van hen de stoppen doorbreken. Totale bescherming en veiligheid eisen van de overheid tegen extreem geweld is een illusie. Dit kan gewoon niet.

Bij het lezen van het artikel in De Standaard trof mij ook een andere analogie, dat ook onder soldaten enkele procenten psychopaten zijn.

Na WOII hield de Amerikaanse regering een grootscheeps onderzoek naar hoe de Amerikaanse soldaten de oorlog hadden beleefd. Het was een programma op National Geographic, een interview met een militaire psycholoog, die uiteenzette wat dit onderzoek opleverde.

Slechts één op vier soldaten schoot naar de vijand met de bedoeling te doden, de rest voert ondersteunende taken uit of rommelt maar wat aan. Eén of twee procent van de soldaten van een eenheid zijn psychopaten: zij genieten van het doden, nemen risico 's, forceren doorbraken. Zij zijn de echte killers van de compagnie.

Ik zal misschien toch opnieuw het clipje brengen, waarin blijkt dat psychopaten een ander soort brein hebben dan de meesten van ons...