Johnsatyricon

Vannacht heb ik weer over X gedroomd. X is een meisje waarop ik dertig jaar geleden verliefd was. Zij was een blond meisje met een paardenstaartje. Het was in eerste kandidatuur rechten. In die zee van 500 studenten werd mijn blik door haar beeld getroffen. Ik werd waanzinnig verliefd. Hoe het verder afliep, laat ik aan jouw verbeelding over.

X komt dikwijls voor in mijn dromen. Maar een reële persoon in onze dromen is nooit alleen maar die persoon. Een droomgestalte ondergaat wat Freud in zijn Traumdeutung een verdichting noemt. Een beeld is een combinatie van verschillende beelden. X was in deze droom meer dan X, er waren elementen van andere vrouwen die ik gekend heb, maar de kern van de droomgestalte bleef wel als X herkenbaar.

Verschillende tijdsperioden vermengden zich in deze droom. X was ouder geworden, blijkbaar was zij de volwassen vrouw die ze nu is, als ik haar opnieuw zou ontmoeten. Ze was nog even mooi als vroeger, maar nu had ze een volwassen, kort, blond kapsel, niet meer die lange paardenstaart. De paardenstaart is een typisch attribuut van de bakvis, het jonge meisje. Dat was X dus niet meer. De context en de andere droompersonages herinnerden dan weer aan het verleden, aan de studentenwereld, waarin ik haar in het echt leerde kennen. Zo de sfeer van met vrienden afspreken, en dan leuke grieten leren kennen. Mijn vrienden in de droom bleken X te kennen, wat jaloezie oproep. Al die jaren kenden ze X, en hadden ze met haar afgesproken. Ik wilde met die vrienden opnieuw aanknopen, om zo X te kunnen zien. X bleek de combinatie uit te stralen van beschikbaarheid en onverschilligheid.

Dat ik uitgerekend vannacht over X droomde, kan duidelijk toegeschreven worden aan de bijdrage die ik gisteren schreef, over filosofie in het eerste jaar rechten.  Ik herinnerde mij de sfeer van toen, waarin X zo 'n belangrijke rol speelde. Mijn onbewuste reageerde prompt door in mijn droom het beeld van X op te roepen, en mij een verhaal aan te bieden.

Maar wat is de betekenis van deze droom over X? Heeft een droom überhaupt een betekenis? Moet een droom een betekenis hebben? Freud spreekt over de manifeste droominhoud, dit zijn de beelden, de personages, de sfeer, de mise-en-scène, en de latente droominhoud, dit is de betekenis die de droom uitdrukt of wil uitdrukken. De betekenis die dromen kunnen hebben, verschilt volgens mij naargelang de situatie van de dromer. Als de dromer sterk afgesneden is van zijn emoties en zijn onbewuste, dan hebben dromen een belangrijke signaalfunctie en kan de klassieke droomanalyse worden toegepast, bv. deze droom betekent dat je de dood van je moeder nog altijd niet verwerkt hebt.

Maar als de dromer emotioneel verder gegroeid is (zonder valse bescheidenheid behschouw ik me als behorend tot deze categorie), dan hoeft men niet meer zo te zoeken naar een specifieke betekenis vaan een droom. Dan is men niet meer zo bang voor de wereld van de emoties, dan weet men dat een mens verlangens, sexuele begeerte, vreugde, jaloezie, verlieservaringen, rouw en verdriet kent. Al die emoties kunnen in droombeelden een vorm krijgen.

Misschien is de betekenis van deze droom over X simpele wensvervulling. Dit was ook wat Freud in zijn vroegste periode over de betekenis van de droom dacht. Misschien had ik gisteren, toen ik over mijn eerste jaar aan de universiteit schreef, het onbewuste verlangen om X weer te zien. Mijn onbewuste reageerde daarop door in mijn droom X te tonen, zodat mijn wens om X weer te zien vervuld is, want ik heb haar in imaginaire vorm weergezien.

Wanneer je een mooie droom hebt gehad, dan voel je je 's morgens heerlijk. Zo is het ook nu: ik voel me heerlijk. meer moet dat niet zijn...

Hier ziet u Slavoj Zizek over drie films van David Lynch: Mulholland Drive, Blue Velvet en Lost Highway. Lynch is éen van de meest complexe en creatieve filmmakers. Zijn films zijn moeilijk te begrijpen, omdat ze zoveel gelaagd zijn. Niet te verwonderen dat Zizek van deze films houdt (als jongeman wou hij iets met films doen). Hier geeft hij een psychoanalytische lezing van deze films: hoe de 'realiteit' -in Lynch films: het idyllische beeld van de Amerikaanse middenklasse- overwoekerd en doorweven wordt door het imaginaire, de droom, het symbolische, het nachtmerrieachtige. In al zijn films werkt Lynch met zijn vaste huiscomponist Angelo Badelamenti, wiens muziek de psychologische horror van de filmische beelden nog meer benadrukt.

Hier breng ik een fragment uit Mulholland Drive van David Lynch, en de erbij behorende tekst, die ik in 2007 gebracht heb. Zo hebt u lezingen door Slavoj Zizek en door mezelf over de horror van het Lynchiaanse universum. 

Mulholland Drive: Angelo Badelamenti 's Theme
Geüpload door belgikske. - Video's over familie, verjaardagen en opvoeding.

Ik ben zeker geen die hard-fan van David Lynch. Veel van zijn films zijn moeilijk te begrijpen, ze bevatten geen lineair verhaal en dikwijls heb je een gevoel van 'waar gaat dit eigenlijk over?

Maar als je je daarbij neerlegt en je laat meezuigen in het Lynchiaanse universum, heb je gegarandeerd een ervaring die je niet licht zal vergeten. Verschillende soorten realiteit worden met elkaar verweven: droombeelden, nachtmerries, de duistere onderkant van de Amerikaanse maatschappij, symbolen.

Een film van David Lynch bekijk je vooral voor zijn duistere, angstwekkende sfeer, zijn clair-obscuur belichting, zijn symbolisch gebruik van kleuren, en ook de muziek, die een zeer belangrijke rol speelt in de evocatie van een nachtmerrie-achtige realiteit.

Gisteren zag ik op Arte 'Mulholland Drive' (2001) van David Lynch. Ik ga hier niet het 'verhaal' navertellen, dat kan je vinden op Wikipedia of andere fora. Eens te meer werd ik getroffen door de kracht van de muziek van Angelo Badelamenti, de vaste componist van Lynch. Fans van 'Twin Peaks' uit het begin van de jaren negentig, kennen ongetwijfeld het bekende thema van die televisiereeks.

Op Youtube en andere kan je officiële trailers vinden van films. Daarnaast -en in mijn ogen interessanter- zijn er de amateurtrailers; trailers die gemaakt worden door fans, waarin die hun eigen versie van de theatrical trailer maken, en juist die aspecten belichten of uitvergroten, die hen bijzonder aanspreken.

Hier zit je met een interessant fenomeen, dat mogelijk gemaakt wordt door de videorevolutie op het web -ik denk dat het woord revolutie zeker geen overdrijving is-. Producten van mediabedrijven worden door amateurs bewerkt, herschreven en met een tweede betekenislaag overschreven. Mediaprodukten die zichzelf blijven vernieuwen en waar de grens tussen professionele pruducenten en amateurs vervaagt.

Het is duidelijk dat hier zich het probleem van de auteursrechten situeert. In de vorige fase van het mediasysteem was er een stricte scheiding tussen producent en consument. Nu die grens begint te vervagen, lijkt mij dat het absolute auteursrecht in hoofde van de oorspronkelijke producent achterhaald is.

Wanneer immers creatieve amateurs bestaand filmmateriaal bewerken en er hun eigen selectie uit maken, dan  is dit onbetaalde reclame voor de primaire producent, wat hem financieel ten goede komt. Ik denk dat we stilaan moeten het concept 'toegevoegde waarde' leren hanteren op de produktiecyclus van mediaprodukten, naar analogie met de produktie van fysieke goederen. Elke schakel in dit produktieproces levert zijn eigen meerwaarde.

Ik heb deze amateurtrailer van Mulholland Drive gekozen, omdat die juist de muziek van Angelo Badelemanti centraal stelt. De auteur heeft beeldfragementen uit de film gecombineerd met de soundtrack van Badelementi (waarvan slechts fragmenten in de film te horen zijn).

Kortom, hier een ode aan David Lynch en Angelo Badelamenti, voor hun creatieve bijdrage tot de vernieuwing van het filmgenre.

Andere bijdragen over David Lynch: David Lynch over creativiteit, Twin Peaks: Fire Walk with Me, Laura Palmer in de Pink Room, de humor van David Lynch.

Een andere fragement over Slavoj Zizek: Zizek over de financiële crisis.