Johnsatyricon

Ik heb een paar dagen doorgebracht in de Duitse Eifel, in het oude middeleeuwse burchtstadje Nideggen. Ik had niet veel tijd en geld om op vakantie te gaan. Meestal ga ik naar Frankrijk. Ik hou van dat land, zijn cultuur en zijn geschiedenis. Maar ik wou eens wat anders, een kleine 'cultuurschok' binnen mijn budgetaire beperkingen. Dus besloot ik maar eens naar Duitsland te gaan.

Duitsland is voor mij een grote onbekende, tenminste het actuele Duitsland. Want ik heb heel veel gelezen over de Tweede Wereldoorlog, toen Duitsland nog het 'Derde Rijk' was, en het vanuit een superioriteitsgevoel, geworteld in de nationaal-socialistische ideologie, de wereld in een verschrikkelijke oorlog stortte.

Ik kan niet ontkennen dat dit gruwelijk verleden nog steeds je blik kleurt wanneer je het moderne Duitsland betreedt. Maar dit gevoel wijkt weldra wanneer je de Duitsers bezig ziet en met hen praat: het zijn heel lieve, vriendelijke mensen, die helemaal niet lijken op het clichébeeld van de Duitser als Nazi, dat in je achterhoofd blijft hangen na het bekijken van de zoveelste documentaire op Canvas over de Tweede Wereldoorlog.

Hetzelfde kan gezegd worden over de Duitse taal. Mijn quasi-enige ervaring met de klanken van de Duitse taal spruit weeral voort uit die oorlogsdocumentaires: dat harde, scherpe ROEPEN van de oorlogsretoriek. In werkelijkheid is het Duits een zachte taal, zeker wanneer die door vrouwen wordt gesproken. En het Duits lijkt heel veel op het Nederlands, dezelfde grammaticale structuren.

Nideggen, een sprookjesstad in de Eifel

Nideggen, waar ik een paar dagen heb doorgebracht, is wondermooi. Het is een oud middeleeuws burchtstadje, gelegen op een hoge rots die over de Ruhr uitkijkt. Het is gesticht door de graven van Jülich (Gulik in het Nederlands), één van die talloze kleine Eifeldynasten, die in aanvaring kwamen met de territoriale ambities van de aartsbisschop van Keulen.

De burcht van Nideggen werd als oninneembaar beschouwd, totdat in de 16de eeuw de artillerie van Keizer Karel V er korte metten mee maakte. De burcht en het stadje werden vervolgens geteisterd door de ontelbare oorlogen tussen Frankrijk en het Duitse Rijk. En in de Tweede Wereldoorlog, tijdens de slag om het Hürtgenwald in 1944, werd het bijna volledig verwoest.

Na de oorlog werd het stadje heropgebouwd zoals het voor de oorlog was, in van die rode lavasteen waarvan de omgeving rijk is. Nideggen heeft iets onwezenlijks, ja bijna zelfs spookachtigs. Het lijkt zo uit een sprookje weggelopen te zijn, maar doordat het volledig heropgebouwd is, heeft het iets artificieels, wat bv. Carcasonne in Zuid-Frankrijk ook heeft.

Maar je laat je moedwillig meevoeren in deze artificiële droom. Nideggen is bijna verlaten. Om acht uur 's avonds zijn de meeste horecazaken al gesloten. En er zijn veel huizen te koop of te huur op het marktplein, een teken dat het economisch niet goed gaat.

's Avonds dwaalde ik rond op het kerkhof van Nideggen, met die graven en kruisen in rode lavasteen, en mijmerde ik over de vergankelijkheid van het bestaan: al die oer-Duitse namen: Müller, Schmitt, etc. Ik vond er op sommige graven een symbool dat ik niet kende: twee gekruiste hamers (vrijmetselaars? maar dat kan toch moeilijk op een katholiek kerkhof?)

De Eifel is door mens en God verlaten. Als je rond het middaguur in die kleine dorpjes komt, is er bijna geen kat te bekennen, tenzij wat oude mensen. Hoeveel 'Seniorenheime' ik heb gezien, is niet op één hand te tellen.

De Duitse steden: cleane, betonnen dozen

Op een half uur rijden van Nideggen ligt de grootstad Düren. Het verschil met de verlaten Eifel kan niet groot genoeg zijn: bruisend, levend, veel jeugd en winkels. Daar ervaarde ik heel scherp het verschil tussen stad en platteland, dat in grote landen nog bestaat. In Vlaanderen is dit bijna volledig uitgewist: het is één grote verstedelijkte ruimte.

Ik heb deze bijdrage 'Het moderne Duitsland heeft iets artificieels' genoemd. Daarmee bedoel ik hetvolgende: de Duitse steden zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog volledig platgebombardeerd door de geallieerde bommenwerpers. Ze werden na de oorlog volledig uit het puin heropgebouwd. Daardoor hebben de actuele Duitse steden iets artificieels: overal die zelfde mistroostige betonnen hoogbouw.

Duitsland is als toeristisch oord naar mijn aanvoelen goed voor een korte excursie, om even eens wat anders mee te maken dan de kust of de Ardennen. Maar het is niet een land waar ik twee weken zou willen doorbrengen. Dit is uiteraard een puur subjectief aanvoelen, en ik heb ook niet de pretentie om op basis van vier dagen verblijf een beeld te willen schetsen van 'het' Duitsland...