Johnsatyricon

Den Haag, 4 september 2006 De Koninklijke Bibliotheek, de nationale bibliotheek van Nederland, is onlangs gestart met een onderzoeksproject voor het archiveren van Nederlandse websites. Het doel van het project is het ontwikkelen van een methode om Nederlandse websites te archiveren en voor altijd toegankelijk te houden. Het elektronisch depot (e-Depot) van de KB vormt de basis voor deze ontwikkeling.

Steeds meer mensen maken gebruik van internet als ze op zoek zijn naar informatie. Het internet is daarmee gegroeid tot een van de belangrijkste communicatiemiddelen voor culturele- en wetenschappelijke informatie. Tegelijkertijd is het web voortdurend in beweging. De gemiddelde levensduur van een website is niet meer dan 75 dagen. Van een zogenaamde ‘fout 404’ melding die aangeeft dat de gezochte pagina onvindbaar is, kijkt niemand meer op. Websites zijn primaire bronnen voor alle mogelijke soorten van onderzoek, maar daarnaast ook objecten met een historische en culturele waarde. In de Charter on the preservation of Digital Heritage (2003) rekent Unesco ze expliciet tot het digitale erfgoed. Het Nederlandse web bevat naar schatting 1,4 miljoen actieve websites en zeker zestig miljoen webpagina's.

De KB is verantwoordelijk voor het duurzaam bewaren en toegankelijk houden van in Nederland verschenen publicaties. Sinds 2002 beschikt de KB over een operationeel e-Depot, waarin elektronische publicaties zoals wetenschappelijke artikelen en cd-roms duurzaam worden bewaard. De KB heeft archiveringscontracten gesloten met de belangrijkste internationale wetenschappelijke uitgevers en beschikt hierdoor over het grootste digitale archief van wetenschappelijke tijdschriften ter wereld. Met het lopende onderzoeksproject zal een basis gelegd worden voor het archiveren van Nederlandse websites. Om te beginnen wil de KB ervaring opdoen met het selecteren, verzamelen, beschrijven, duurzaam opslaan en toegankelijk maken van websites uit het Nederlandse domein, om zo inzicht te krijgen in de technische, organisatorische, financiële en juridische aspecten van webarchivering. Op basis van deze ervaringen wordt vanaf 2007 een selectie van Nederlandse websites duurzaam bewaard en permanent toegankelijk gehouden in een operationeel webarchief.

In het kader van dit project heeft de KB aan het Centrum voor Recht in de Informatiemaatschappij van de Universiteit Leiden de opdracht gegeven een onderzoek uit te voeren naar de juridische mogelijkheden en belemmeringen met betrekking tot het archiveren van Nederlandse websites. De handelingen die verricht worden om duurzame toegang van websites te kunnen garanderen, raken aan het auteursrecht, databankenrecht, archiefrecht en privacyrecht. Het onderzoek moet een overzicht van richtlijnen en praktische handwijzingen opleveren. Daarnaast wordt een modelcontract opgesteld voor een overeenkomst tussen de KB en een partij waarvan de website gearchiveerd wordt. Het onderzoek zal naar verwachting in oktober afgerond zijn.