Johnsatyricon

Bart de Wever (PS,ik ben geen NVA-er) zegt in een interview in De Morgen dat de criminaliteit en het publiek geweld verminderd zijn: "Er zijn minder messengevechten dan vroeger, minder vechtpartijen. het verschil is dat geweld toen een betekenis had: het was onderhevig aan codes, territoriumafbakening, het beschermen van de partner. Vandaag zie je meer en meer zinloos geweld: men slaat elkaar de hersens in".

Ik geloof daar zeer sterk in. Ondanks alle optimistische mensbeelden, behoort geweld tot de natuur van de mens. Er is altijd geweld geweest en er zal altijd geweld zijn. Maar de vorm, de sociale zichtbaarheid en de betekenis van geweld verschuift voortdurend.

We hebben het hier over geweld in de civiele maatschappij, niet over oorlog, dat is een heel ander verhaal. We hebben het gevoel dat er alsmaar meer criminaliteit is. Maar dit komt door de massamedia. Bijna onmiddellijk, in real time, krijgen we beelden te zien van geweld. Vroeger, in de tijd van de postkoets, zou het bv. weken geduurd hebben, alvorens het bericht van de zinloze moordpartij in het Duitse Winnenden ons bereikt zou hebben.

Maar goed, geweld had vroeger meer een ritueel karakter, het ging om het verdedigen van de "eer". Jongens van een ander dorp die de meisjes van 'ons' dorp kwamen opvrijen, kregen een flink pak rammel, of een snee met een mes. Jij beledigt mij in het café, en onmiddellijk geef ik een snee met mijn mes in jouw meest zichtbare lichaamdeel, je gezicht, zodat jevoor de rest van je leven met een litteken zult rondlopen. Zo is mijn eer gered.

Veel geweld had vroeger het karakter van 'doodslag', uit de hand gelopen caféruzies, echtelijke conflicten, problemen tussen liefdesrivalen. Het start meestal met een belediging, bv. "jouw vrouw is een hoer". We beginnen te vechten en één van ons trekt een mes en steekt. Eén van ons wordt gedood of sterft later aan zijn verwondingen. Maar het was helemaal niet de bedoeling dat er een dode valt.

Doodslag is iemand doden zonder de intentie om te doden. Moord daarentegen is het bewust en rationeel iemand om zeep helpen, met de intentie om te doden. Het is een interessante beschavingshypothese dat er een verschuiving plaatsvindt van doodslag naar moord.

Dat het doden van de mens meer en meer een instrumenteel karakter krijgt, een middel om er zelf beter van te worden, bv. afrekeningen binnen het drugmilieu, het uitschakelen van een concurrent die de ongeschreven codes van het misdaadmilieu overschrijdt of buiten zijn territorium durft te opereren.

Tegelijkertijd zien we meer en meer zinloos geweld: massamoorden, het doden als een laatste wanhoopsdaad door een mens die psychisch gestoord is, of een mens die alle houvasten in het leven verloren heeft. Niet overtuigd? Hier een lijstje uit de recente periode van 'dolle schutters':

• april 2007: 33 mensen worden geood op de universiteitscampus van Virginia Tech
• juni 2008: een arbeiders brengt in een plasticfabriek in Kentucky vijf mensen om het leven
• september 2008: zes mensen laten het leven bij een aantal veschietingen in de staat Washington
• december 2008:  een als kerstman vermomde man brengt negen mensen en zichzelf om in Los Angeles
• maart 2009: een schutter doodt elf mensen bij een reeks beschietingen in Alabama
• maart 2009: in het Duitse Winnenden trekt een jonge dader een school binnen en vermoordt zestien jongeren, waarna hij de hand aan zichzelf slaat
• 3 april 2009: bij een schietpartij in een migrant'encentrum in New York komen minstens dertien mensen om. De dader schiet zichzelf neer

En dan hebben we het nog niet over Hans Vanthemsche en Kim De Gelder!