Johnsatyricon

We bevinden ons in 1946, bij de Neurenberg-processen tegen de Nazi-criminelen. Dit zijn niet de spectaulaire processen tegen de hoge Nazi-bonzen, zoals Göring, Keitel, Jödl, Frank, etc. Neen, we zijn getuige van het proces van een 'kleine' garnaal, kolonel Jochen Peiper van de SS.

Ondervraagd door het tribunaal zegt hij dat zijn leven geen zin meer heeft , sinds de SS door diezelfde rechtbank als een misdadige organisatie is bestempeld. Wie was die man? Wie was Jochen Peiper, deze kolonel bij de SS? Waarom stond hij terecht? Wat had hij misdaan? Deze vraag zullen wij trachten te beantwoorden in deze bijdrage.

Jochen Peiper was  in de perceptie van de Nazi-bonzen de gedroomde Nazi-volgeling, wat alleen al blijkt uit de 'Arische' namen van zijn vrouw en zijn kinderen: hij huwde met Sigurd, waarbij hij drie kinderen had: Hinrich, Elke, en Silke. Hij werd opgemerkt door Reichsführer Heinrich Himmler. Hij werd de jongste full kolonel van het Duitse leger, en hij nam deel aan de veldslagen van Kharkov en Kursk in 1943, waar hij zich onderscheidde als een medogenloze tankcommandant.

Eind 1944 was zijn kans om eeuwige roem te verwerven. Hitler had het waanzinnige plan ontwikkeld om in een laatste krachtsinspanning de tanden van de Wehrmacht in het Westen te laten voelen. De Duitse Panzercolonnes zouden oprukken naar de Maas, en vervolgens naar Antwerpen, de logistieke slagader van de geallieerden. Daarmee zouden ze niet enkel de geallieerde troepen logistiek doodknijpen, maar bovendien een wig drijven binnen de wankele Amerikaans-Britse coalitie.

Als éenmaal de 21ste Britse Legergroep onder leiding van Veldmaarschalk Montgomery geïsoleerd zou zijn van de 12de Amerikaanse Legergroep onder leiding van Omar Bradley, dan zou in de perceptie van Hitler de geallieerde coalitie in elkaar storten. 

Strategisch gezien was dit een geniaal plan, ware het niet dat Hitler de krachten van de Wehrmacht enorm overschatte, dat hij aan strategic overstretching deed.

Jochen Peiper maakte tijdens het Ardenneoffensief deel uit van het Zesde Panzerleger onder leiding van Sepp Dietrich, een vuil SS-knechtje die overgepromoveerd was omdat hij een persoonlijke vriend van Adolf Hitler was.

Peiper stond aan het hoofd van Kampfgruppe Peiper (een Kampfgruppe in het Duitse leger was een tijdelijke organisatie van tanks, infanterie en artillerie op regimentsgrootte, bedoeld om als een shock force te opereren). De Panthers en Koningstijgers  van Peiper -de geduchte Duitse tanks, waartegen de Amerikaanse Sherman-tanks speelgoedjes waren- braken door de zwak verdedigde Amerikaanse linies in de Ardennen. Hij brak door tot in La Gleize, waar hij bij gebrek aan brandstof al zijn tanks en zwaar materieel diende achter te laten. Hij was verplicht met de resterende 800 man van zijn Kampfgruppe  de weg te voet af te leggen naar de Duitse linies.

Peiper werd berucht omwille van het vermoorden van ongeveer 80 Amerikaanse krijgsgevangenen bij Malmedy. Naast talloze andere plaatselijke 'incidenten', het neerschieten van Amerikaanse POW 's (Prisoners of War = krijgsgevangenen), maakten de SS-ers van Peiper zich ook schuldig aan het in koelen bloede vermoorden van onschuldige Ardeense burgers. Ze begonnen in het wildeweg met hun machinepistolen te schieten op mensen die zich in een hoeve bevonden. De SS-ers waren namelijk gefrustreerd omdat Amerikaanse tanks en artillerie hun opmars vertraagden, omdat die hun helse tijdstafel -binnen twee dagen de Maas bereiken- in de war smeten.

Ik zag ooit eens een documentaire van de RTBF, Léni, la vie après la mort (2004), van André Dartevelle, over deze burgerslachtoffers tijdens het Ardennenoffensief. Die was ongelooflijk mooi, 'mooi' in de zin van menselijke omgang met het lijden. Meest beklijvend was de getuigenis van een Ardeense vrouw, die als kind die schietpartijen overleefde. Ze overleefde, omdat ze bedekt werd met de lichamen van haar familieleden. Ze werd gered door een buurvrouw. In de documentaire sprak ze voortdurend over 'papa' en 'maman', die ze niet had mogen kennen.

Meest ontroerend was haar getuigenis over een vriendinnetje dat ze had gekend. Ik meen me te herinneren dat ze 'Leni' heette. Tijdens de zomervakanties kwam Leni bij haar spelen in de mooie Ardeense velden. De geïnterviewde vrouw -wier naam ik helaas vergeten ben- sprak voorturend over 'Leni', 'Leni'. Ze keek naar haar op als naar de moeder die ze nooit gekend had. Het mooie van deze documentaire is dat men op zoek gaat naar Leni, en inderdaad, ze leeft nog en de vrouw en Leni vallen huilend in elkaars armen.

Dan was er de getuigenis van een vrouw, die eveneens als kind de slachtpartijen van Peipers Kampfgruppe overleefd had. Ze huwde en ging wonen in een hoeve, maar ze voelde voorturend de 'aanwezigheid' van kinderen, spoken als het ware. De situatie werd onverdraaglijk, totdat ze beloot om haar ervaringen op papier te zetten en ze in boekvorm uit tegeven. Toen hielden de spokerijen op.

Maar goed, hoe zat het met de SS-kolonel Jochen Peiper, wiens beslissingen in 1944 in een lange keten van oorzakelijkheden nog steeds doorwerkt tot ca. 2005, waarin RTBF-de documentaire werd gemaakt? Onder zijn eindverantwoordelijkheid werden ongeveer 300 onschuldige mensen vermoord, weerloze Amerikaanse krijgsgevangen en Ardeense kinderen.

De eerlijkheid op het vlak van de statistiek van de dood en de gruwel gebiedt mij te zeggen dat dit allemaal slechts een 'peulenschil' was in vergelijking met wat aan het Oostfront gebeurde. De militaire historici zijn het erover eens dat de oorlog aan het Westfront eerder een relatief onschuldige caféruzie was in vergelijking met de massamoord die aan het Oostfront plaatsvond. Hoewel zowel Nazi-Duitsland als de Sovjet-Unie de Conventie van Genève -die de menselijke behandeling van krijgsgevangenen voorstond- hadden ondertekend, schonden beide mogendheden die op afschuwelijke wijze. Russische krijgsgevangenen werden dikwijls stante pede terechtgesteld, vooral als het politieke commissarissen van het communistisch regime betrof. Russische krijgsgevangenen kwamen met honderdduizenden terecht in gevangenkampen waar ze als vliegen stierven door ondervoeding en ziekten.

De Russen waren al niet veel beter. Toen het Zesde Duitse Leger bij Stalingrad in 1943 zich overgaf, gingen ca. 100.000 uitgemergelde Duitse soldaten in Russische krijgsgevangenschap. Daarvan overleefden slechts een 5000-tal, die in de jaren vijftig naar Duitsland terugkeerden.

Het Oostfront was een oorlogsfront van ongelooflijke brutaliteit. Ter 'verdediging' van Peiper mag aangestipt worden dat de SS-ers als fanatieke nazi 's bij gevangenname op geen genade mochten rekenen, soms ook aan het Westfront. Bij Charkov in 1943 werden 23 SS-ers onder het commando van Peiper gecastreerd, en de ogen uitgesneden. Vergeef mij deze gruwelijkheden, ik vind die niet uit, ze zijn echt gebeurd. Dus, met de maatstaven gemeten van het Oostfront was de moord op 80 Amerikaanse krijgsgevangenen een relatief 'onschuldige' bezigheid.  

Peiper en zijn trawanten kwamen na WOII uiteraard terecht voor de Amerikaanse militaire rechtbanken. Hij werd aanvankelijk ter dood veroordeeld tot ophanging. Maar zijn proces was controversieel. Er waren geruchten over marteling van hem en zijn mannen. Zelfs een Commissie van de Amerikaanse Senaat diende tussenbeide te komen. Uiteindelijk werd Jochen Peiper veroordeeld tot levenslange gevangenschap. In 1956 kwam hij vrij op borgtocht.

Ik ben er niet zeker van, vergeef mij mijn falend geheugen, maar ik meen mij te herinneren uit de boeken van Steven Ambrose over de mannen van Easy Company, dat Jochen Peiper na zijn vrijlating ging werken bij de Porsche-fabrieken, die tijdens WOII de motoren hadden geleverd voor de beruchte Panther-tanks met hun schuine bepantsering, die overgenomen was van de Russische T34, wellicht de allerbeste tank van de Tweede Wereldoorlog. De schuine bepantsering is nu standaard in het tankontwerp overal ter wereld, zoals de Amerikaanse Abraham-tank, omdat die het effect van de inslag van een anti-tank-granaat minder maakt, doordat die een grotere materie moet doorboren.

Jochen Peiper ging in de jaren zeventig wonen in het dorpje Traves in Zuid-Frankrijk, waar hij zich hbezig hield met de vertaling vanuit het Engels in het Duits van militaire handboeken. Regelmatig ontving hij doodsbedreigingen. Hij stuurde zijn vrouw uit veiligheidsoverwegingen naar Duitsland, liep rond met een pistool en een Dobberman. Uiteindelijk kwam hij om het leven, toen zijn villa in 1976 in vlammen opging. De aanslag werd opgeëist door een onbekende groep 'de Wrekers'. Ze is nooit helemaal opgehelderd, maar vermoed wordt dat Franse ex-verzetsleden achter deze aanslag zaten.