Johnsatyricon

Wordt verder uitgewerkt: over het belang van strijdliederen, en hoe die bone-chilling zijn, ongeacht de ideologische inhoud, het gaat om de vorm, de retoriek, en de grote emoties

Hier een aantal socialistisch-communistische liederen. Ik ben niet extreem-links, maar ik kan door die leideren geraakt worden. Maar...ik kan evenzeer in vervoering raken door fascistische en soldatenliederen. Dit maar om te zeggen dat ik niet noodzakelijk sta achter de inhoud van deze liederen...

Es geht durch die Welt ein Geflüster,
Arbeiter, hörst du es nicht?
Das sind die Stimmen der Kriegsminister,
Arbeiter, hörst du sie nicht?
Es flüstern die Kohle- und Stahlproduzenten.
Es flüstert die chemische Kriegsproduktion.
Es flüstert von allen Kontinenten
Mobilmachung gegen die Sowjetunion!

Arbeiter, Bauern, nehmt die Gewehre
nehmt die Gewehre zur Hand!
Zerschlagt die faschistischen Räuberheere,
setzt alle Herzen in Brand.
Pflanzt eure roten Banner der Arbeit
Auf jeden Acker, auf jede Fabrik!
Dann steigt aus den Trümmern der alten Gesellschaft
die sozialistische Weltrepublik!

Arbeiter, horch, sie ziehen ins Feld
und schrein "Für Nation und Rasse!"
Das ist der Krieg - der Herrscher der Welt
gegen die Arbeiterklasse;
denn der Angriff gegen die Sowjetunion
ist der Stoß ins Herz der Revolution,
und der Krieg, der jetzt durch die Länder geht,
ist der Krieg gegen dich, Prolet!

Arbeiter, Bauern ...

Commandante Che Guevara:

Avanti populo, Bandiera rossa:

Ik heb een speciale belangstelling voor de saga van Lehman Brothers, de Amerikaanse investeringsbank die in september 2008 failliet ging. Het bankroet van Lehman zond schokgolven door het wereldwijde financiële systeem, en was de rechtstreekse aanleiding tot de economische crisis waarin we nu zitten. Lehman Brothers en zijn CEO Dick Fuld hebben alle eigenschappen van een razendspannende financiële thriller. Alleen is dit werkelijkheid en geen fictie. Zie mijn artikel over de instorting van Lehman Brothers: De crash van Lehman Brothers: begin van de financiële crisis.

Als je gelooft in de werking van de markt, dan ben je geneigd te denken dat de crisis ons overkomen is als een tsunami, dat niemand die zag aankomen. Je bent wel bereid toe te geven dat er sprake was van overmoed, hebzucht en het in overdreven mate nemen van risico 's.

Maar in het specifieke geval van Lehman Brothers lijkt er meer aan de hand te zijn geweest. Dat blijkt uit het vernietigende, duizenden pagina 's tellende rapport van rechtbankonderzoeker Anton Valukas over de instorting van Lehman Brothers Inc. Het rapport beschuldigt de topmanagers en het auditkantoor Ernst & Young van serieuze misbruiken en normoverschrijding.

Zo zouden de Lehman exectutives de balansen hebben gemaniupuleerd, informatie verzwegen hebben voor de Raad van Bestuur en de waarde van toxische vastgoedwaarden hebben opgeblazen. Lehman zou controleprocedures voor inschatting van risico's geïgnoreerd hebben, zelfs toen de vastgoedmarkten tekenen van spanning begonnen te vertonen. Ook werden tientallen miljarden dollars via ingewikkelde operaties buiten de balansen gehouden, om zo een deel van haar schulden te verdoezelen.

De beschuldigingen van balansvervalsing en misbruik van risicocontroles kan gevolgen hebben voor de lopende criminele en burgerlijke onderzoeken naar Lehman en zijn managers. Zo wordt onderzocht of de voormalige exectutives van Lehman de investeerders misleid hebben omtrent de financiële gezondheid van de bank, en of Lehman de waarde van haar vastgoedinvesteringen heeft opgeblazen.

Ik laat hier altijd graag Gerald Celente aan het woord. Hij kan het veel beter uitlaggen dan ik. Hij is altijd een goede uilaatklep van mijn woede over over de uitwassen van het financiële kapitalisme. Hoor maar hoe hij spreekt over 'cook the books' (boekhouding vervalsen), 'money junkies', 'Wall Street has hijacked Washington'. Hij pleit voor een nieuwe spelling van 'justice' als 'just us', m.a.w. alleen voor grootkapitalisten en hun politieke lakiene is er gerechtigheid.

Opgelet: Gerald Celente is geen extreem-linkse of een communist. Hij staat voor een groot deel van de zwijgende publieke opinie, die eerder aan republikeinse kant haar luidste expressie vindt.

Financieel kapitalisme in haar extreme vorm is gelegaliseerde criminaliteit, een beschermde werkplaats voor gangsters, maffiosi, corrupte topadvocaten, boekhoudingsfraudeurs, lobbyisten, een miljardenindustrie, die een hele wereld aan gebakken lucht instandhoudt, terwijl er zoveel onvervulde behoeften zijn bij de gewone mens...

Als je geïnformeerd wil blijven over de wereldwijde crisis, kijk dan niet naar de Vlaamse debielenzenders. Kijk naar buitenlandse zenders, bv. het programma 'Tegenlicht' van de VPRO.

(wordt verder uitgewerkt)

Voor zover u het nog niet wist: het Amerikaanse General Motors (GM) heeft de geplande Opel-deal met Magna afgeblazen. Het tijdstip en de manier waarop dit wereldkundig werd gemaakt, was symbolisch gekozen om de macht van Wall Street over Europese leiders maximaal te affirmeren. De Duitse bondskanselier Angela Erkel had net haar rede voor het Amerikaanse Congres gehouden, waarin ze de Duits-Amerikaanse vriendschap bezong, en waar ze een staande ovatie van de congresleden in ontvangst nam. Net voor haar terugkeer naar Europa kreeg ze te horen dat de geplande Opel-deal met Magna niet doorging. Obama had het niet nodig gevonden om dit aan Merkel mede te delen, hoewel de Amerikaanse overheid voor 60 % eigenaar is van GM. Tja, Angela, als je het spel met de grote jongens van Wall street-US Government speelt, moet je tegen een uppercut kunnen.

In dit videootje geeft Max Keiser een scherpe visie op dit lang aanslepende Opel-dossier. Vooreerst de vraag waarom GM opeens terugkomt op haar plannen om het Europese Opel te verkopen aan Magna? De deal werd ontworpen toen de financieel-economische crisis nog in volle hevigheid woedde, en GM wou eieren voor haar geld, cash dus uit de verkoop van assets. Nu het eruit ziet dat het financiële casino, dat tegenwoordig economie heet, terug op volle toeren begint te draaien, oordeelt GM dat het Opel liever voor zich wil houden, niet om daar auto 's mee te maken, maar om het uit te kleden, tienduizenden arbeiders te ontslaan, en de interessantste stukken door te verkopen. Zo werkt de hyena-maffia van Wall Street, het Amerikaanse financierskapitaal is niet geïnteresseerd in fysieke produktie, nog minder in arbeiders, die veroorzaken alleen maar last. De banken van Wall Street, die zich met het Amerikaanse overheidsapparaat hebben gelieerd, zien de economie enkel nog in functie van financiële transacties: verkopen  van assets, kredieten, derivaten, waarin fysieke produktie en jobs nog slechts een voetnoot zijn. Het haaienkapitalisme en haar bondgenoten in de Obama-administratie is zeer gevaarlijk voor de wereld. Ik heb het al dikwijls gezegd: we zitten in een staatsgesubsidieerd financieel vampierkapitalisme dat alles opslokt.Het is hoogtijd dat we de links-rechts tegenstelling overstijgen en wereldwijd een tegenmacht tegen Wall Street vormen. Van onze regeringen zal het niet meer komen, we moeten het zelf doen, door ons met elkaar te allieren, ongeacht onze ideologische achtergrond... 

De Amerikaanse werkloosheid heeft de symbolische drempel van 10 % overschreden. Dit is het hoogste peil sinds 1983. Voegt men daarbij de deeltijds werkenden en zij die het zoeken hebben opgegeven, omdat ze toch geen werk vinden, dan is de ruimere werkloosheidsgraad 17 %. Dit is allemaal slecht nieuws  voor Obama, die verkozen werd met de belofte dat hij de kleine man in Amerika een beter leven zou geven. En wat heeft hij gedaan? Hij heeft miljarden dollars uitgegeven om het grootkapitaal te redden, massale bail outs (reddingen) van banken en financiële instellingen, een gigantisch overheidstekort, een astronomische staatsschuld van bijna 12.000 miljard dollar. Sinds het dieptepunt van de financiële crisis in maart, is de beurs opnieuw met 50 % gestegen, maken de investeringsbanken gigantische winsten en worden opnieuw bonussen uitekeerd, alsof er niets gebeurd is. Men spreekt nu van het einde van de recessie, maar met miljoenen werklozen, een 'jobless recovery'. Het casino voor de 5 % superrijken blijft draaien met belastinggeld, en er vindt geen spin-off meer plaats naar de reële economie: dit is fysieke produktie, jobs en welvaart voor kleine man. We zitten in staatsgesubsidieerd turbokapitalisme en wij blijven in onze zetel zitten en doen niets...

De vrije markt -of het kapitalisme, zo je wil- is door massaproduktie in staat om goedkoop produkten te produceren die wij nodig hebben. Maar er vindt enorm veel grondstoffenverspilling plaats. Laat mij spreken vanuit een concrete ergernis. Ik ben op mijn best als ik vanuit eigen ervaring een economisch probleem beter leer begrijpen. Een houding die ik je ten zeerste kan aanbevelen, want alleen in je levensfeitelijk ervaring worden wereldproblemen concreet aangevoeld.

Lach mij nu niet uit, maar het gaat over stofzuigers. Jaren geleden heb ik zo 'n goedkoop ding gekocht, en daar waren speciaal voor dat apparaat bestemde stofzuigerzakken bij. Doorheen de jaren zijn die allemaal verbruikt. Ik dus naar de Mediamarkt om zo 'n speciale stofzuigerzakken te kopen. Mijn stofzuiger was een goedkoop produkt, misschien bestaat het bedrijf allang niet meer. Dus geen speciale storfzuigerzak gevonden voor mijn beestje. Neen, wel 7345 verschillende soorten sorfzuigerzakken, de ene al groter dan de andere, rechthoekige, vierkantige, paralellopipedumvormige stofzuigerzakken. Dan maar experimenteren met 'universele' stofzuigerzakken, die zogezegd in alle stofzuigers passen. Maar de fitting past niet precies, de zak is veel te groot en vormt een blaas in mijn stofzuiger, waardoor hij minder goed zuigt. In arren moede begon ik dan maar zonder stofzuigerzak te zuigen, maar daardoor raakt de motor verstopt. Tenslotte heb ik het opgegeven, en ben ik overgeschakeld naar de primieve technologie van de borstel.

Wat wil ik met dit voorbeeld zeggen? Als de fabrikanten onderling zouden afspreken om slechts enkele standaardmodellen te produceren, met stofzuigerzakken, die in verschillende modellen passen, dan zouden wij verlost zijn van een stresserend keuzeprobleem (want welke stofzuigerzak past precies in onze stofzuiger), en er zou minder grondstoffenverspilling zijn in de produktie van een eindeloze reeks stofzuigers in verschillende vormen, hoogtes en breedtes, geuren en kleuren. Liever een beperkt Oostblokassortiment, met een gegarandeerde beschikbaarheid van wisselstukken, ook jaren na de aankoop. Want wat zal er in mijn geval wellicht gebeuren? Ik zal doodgaan van frustratie, want een borstel is je dat toch niet (je verplaatst eigenlijk het stof in de lucht). In arren moede zal ik dan een nieuwe stofzuiger kopen, en zo kan de hele cyclus van verspilling opnieuw beginnen.

Hoeveel stofzuigers worden niet weggeworpen, omdat de juiste wisselstukken (zoals stofzuigerzakken) niet meer voorradig zijn? En hoeveel menselijk kapitaal wordt er niet verbruikt om alsmaar nieuwe stofzuigers te ontwerpen en te produceren? Neen, heren stofzuigerfabrikanten, slechts enkele betrouwbare modellen, met nog jaren nadien beschikbare wisselstukken, die in massa geproduceerd worden. Dit is ecologisch verantwoord produceren, en daar worden we allemaal op lange termijn beter van: minder grondstoffenverspilling, minder afvalverwerking, minder keuzestress en een grotere tevredenheid in hoofde van de consument. De intelligente lezer begrijpt natuurlijk dat het mij niet zozeer om stofzuigers te doen is, dan wel om aan te tonen dat ook een markteconomie tot verspilling leidt, een euvel dat men vroeger nogal eens aanwreef aan meer centraal geleide economieën.

Zal ik het nog meemaken, dat het collectieve bewustzijn zodanig evolueert, dat personen en instellingen die door hun roekeloos gedrag en graaizucht de wereldeconomie ontredderen, aangeklaagd en voor een rechtbank gebracht worden, die de vergelijking met het Tribunaal van Neurenberg kan doorstaan? Toen werd het concept 'misdaden tegen de mensheid' uitgevonden. Kan men niet een gelijkaardig juridisch begrip smeden voor misdaden in de economische sfeer, zoals we de afgelopen jaren gezien hebben, en waarvan we de gevolgen nog jaren zullen zullen dragen?

Als men de vraag stelt: wie draagt de grootste verantwoordelijkheid voor de huidige economische crisis, dan wijzen veel ingewijden in de richting van Alan Greenspan, hoofd van de Amerikaanse centrale bank tussen 1987 en 2006. De centrale bankier van Amerika is, naast de Amerikaanse president, de machtigste man ter wereld. Hij is verantwoordelijk voor het monetaire beleid. Zijn belangrijkste wapen is de rente, de prijs die bankiers moeten betalen voor geld van de centrale bank. Sinds 9/11 had hij de rente verlaagd tot een bespottelijk laag niveau, zodanig dat geld vrijwel gratis was. Biljoenen dollars raakten in circulatie en konden hun destructief werk verrichten.

Terwijl het net de taak is van de centrale bank om in geval van oververhitting van de economie de geldkraan toe te draaien, door het verhogen van de rente. Greenspan heeft dat niet gedaan. Integendeel, Professor Roubini, bijgenaamd 'Doctor Doom', één van de weinigen die waarschuwden dat het Amerikaanse financiële systeem op een catastrofe afstevende, zegt daarover: 'De taak van de centrale bank is om de punchkom weg te nemen, als de party uit de hand dreigt te lopen, om speculatieve bubbles te vermijden. In de plaats daarvan liet de centrale bank niet enkel na om de punchkom weg te nemen, meer nog, ze goot wodka en whisky in de punchkom en andere toxische stoffen, om iedereen dronken te maken met irrationele exuberantie.'

Meer nog, hij had de macht om de hypotheekjungle te reguleren, en hij heeft dat niet gedaan, hij was zelfs de belangrijkste stimulator van de toxische financiële innovaties. Op 23 oktober 2008 verscheen Alan Greenspan voor een parlementaire onderzoekscommissie. Hij zag er vermoeid uit en berouwvol, voor zover iemand als Greenspan berouw kan voelen. Het leek alsof zijn wereldbeeld in stukken was uiteengevallen. Gevraagd of hij vergissingen had gemaakt, antwoordde Greenspan dat hij gedeeltelijk fout was geweest. Hij gaf toe dat zijn geloof in de zelf-regulerende kracht die van het individuele eigenbelang van economische actoren uitgaat, verkeerd was. Hij was persoonlijk geschokt door de gebeurtenissen die zich ontvouwden.

Critici zeggen dat het belachlijk en naief is om te denken dat de haaien van Wall Street belangstelling zouden hebben om zichzelf in te tomen en te reguleren. Men moet erkennen dat de leidinggevenden van grote banken zich lieten leiden door belangen, die ingingen tegen het algemene belang. Niettegenstaande Greenspan zichzelf berouwvol op de borst klopt, toegeeft dat hij fouten heeft gemaakt, behoudt hij zijn geloof in het principe van vrije competitieve markten. Geen enkele markt werkt perfect, maar er is in zijn visie geen alternatief.

Ik zie tot mijn genoegen dat de Europese landen in voorbereiding van de G20 in Pittsburgh, een stevige vuist maken tegen de bonuscultuur, ongetwijfeld om Washington onder druk te zetten, die tegen een regulering van bonussen is. We zullen wel zien. De soep wordt nooit zo heet opgegeten als ze opgediend is...

Eén jaar geleden brak de financiële crisis uit  De katalysator hiervan was het failissement van de Amerikaanse investeringsbank Lehman Brothers. Het was het grootse faillissement uit de Amerikaanse geschiedenis. Op televisie waren deze week veel interessante programma 's te zien over de crash van deze financiële gigant. Er is zelfs een tv-film over gemaakt, in de vorm van een financieel-economische thriller. Lehman Brothers was hét symbool van de hybris van het financiële kapitalisme van Wall Street. Dick Fuld, de CEO van Lehman, was de ongekroonde koning van Wall Street Hij was grenzeloos ambitieus en agressief. Niet voor niets werd hij 'de gorilla' genoemd. Hij wou al zijn concurrenten waaronder Goldman Sachs verpletteren en opslokken.

Lehman Brothers verdiende miljarden dollars aan de vastgoedboom, en nam daarbij grenzeloze risico 's. Onder president Bush werden alle remmen van gezond verstand en besef van grenzen overboord gegooid. De FED, de centrale bank, voerde onder leiding van Alan Greenspan een expansief monetair beleid van goedkoop geld en goedkoop krediet. Elk Amerikaans gezin moest via een hypotheek een eigen woning verwerven. Daarbij was geen kapitaalinleg nodig, weldra zelfs geen bewijs meer van inkomen. Dat sommige gezinnen weleens hun hypotheek niet zouden kunnen afbetalen, werd niet als een probleem gezien, want de banken konden in dat geval hun woningen aanslaan. Vermits de huisprijzen tot in de hemel bleven groeien, konden de banken de aangeslagen woningen met winst verkopen.

Lehman Brothers was zeer actief op de hypotheekmarkt. Nog in extremere mate dan haar concurrenten deed ze aan 'leverage': krediet verlenen op basis van geleend geld. In een stijgende markt kan je met leverage gigantische winsten maken, maar als de zaken slecht gaan worden de verliezen evenees exponentieel groot. De verhouding van eigen kapitaal tot schulden was 1 op 40. Lehman stond ook aan de spits van complexe financiële producten zoals CDO's, 'collateralized debt obligations'. Hypotheken werden samengebundeld en verpakt in waardepapieren, die aan andere banken en aan beleggers verkocht werden. De ratingbureau 's , die het risico van financiële producten moesten waarderen, speelden het spelletje mee en gaven de gestructureerde produkten het predikaat 'veilig. Door het risico dat inherent was aan deze 'rommelkredieten' en 'vergiftigde activa' als een hete aardappel door te spelen aan de rest van de wereld, dacht men uiteindelijk het risico zelf te kunnen uitschakelen. De CDO 's waren zo ingewikkeld, dat slechts weinigen ze echt begrepen, laat staan de kleine belegger, die een kat in een zak kocht.

Maar de bubble kon natuurlijk niet blijven duren, Die barstte in 2007-2008. Steeds meer gezinnen konden hun hypotheek niet afbetalen, en de banken zaten plots met een gigantische stock aan woningen. De vastgoedprijzen stortten in, de CDO 's waren opeens waardeloos geworden. Ook Lehman Brothers werd zwaar getroffen door het leeglopen van de zeepbel. Haar aandelen kelderden: op 9 september 2008 verloor het 40% van haar beurswaarde. Lehman stevende op een bankroet af.

Vraag was of de overheid de bank zou redden, net zoals ze Bearn Stears had gered. Maar dit was een kleine bank, die niet met Lehman Brothers kon vergeleken worden. Op 13 september 2008 riep Hank Paulson, de Amerikaanse Minister van Financiën, de hoofspelers van Wall Street -bijgenaamd de 'Masters of the Universe'- bijeen in de gebouwen van de New York FED om een reddingsplan voor Lehman Brothers uit te werken. Paulson deelde mee dat er geen belastinggeld beschikbaar was om Lehman te redden. Wall Street moest het zelf doen, want als Lehman crashte, zouden ze allemaal meegesleurd worden en waren de gevolgen niet meer te overzien. De Bank of America en het Britse Barclays, die belangstelling hadden om Lehman Brothers over te nemen, haakten op het laatste moment af. Merril Lynch, de concurrent van Lehman Brothers, dat zelf in de problemen zat, zag haar kans schoon om eieren voor haar geld te kiezen, en liet zich door de Bank of America overnemen.

Lehman Brothers was niet meer te redden, en de overheid dwong de bank op 15 september 2008 om in faling te gaan. De rest van het verhaal is bekend. De instorting van Lehman Brothers zond schokgolven uit over het hele financiële systeem in de wereld, en leidde tot een economische depressie, zoals we die sinds WOII niet meer hebben gekend. Dick Fuld van Lehman Brothers was hét symbool van het extreme graaikapitalisme, gebaseerd op hebzucht, een gevoel van almacht en geloof in de eigen onkwetsbaarheid.

Er is veel gespeculeerd over persoonlijke factoren in de saga van Lehman Brothers. Dick Fuld maakte door zijn agressieve persoonlijkheid veel vijanden in het kringetje van Wal Street, de FED en het Ministerie van Financiën. Het was bekend dat Dick Fuld en Hank Paulson, de Minister van Financiën elkaar haatten. Was dit een menselijke factor waarom de Amerikaanse overheid niet met geld over de brug wou komen om Lehman te redden? Temeer daar kort nadien de regering Bush 700 miljard dollar op tafel legde om bedrijven in moeilijkheden te ondersteunen. Sommigen spreken van een afrekening binnen het milieu, waardoor anderen zoals Goldman Sachs er beter van werden. Critici zeggen dat het beter was geweest om Lehman Brothers te redden, waardoor de wereldwijde crisis niet zo erg zou geweest zijn.

Nu, één jaar later, is het ergste van de crisis voorbij. Of we daaruit veel geleerd hebben? Ach, ik denk het niet. De banken keren weer zoals voorheen torenhoge bonussen uit aan hun traders. Ze vertonen weer net datzelfde gedrag, dat de crisis heeft veroorzaakt. Eén ding moet je het kapitalisme wel nageven: het is enorm veerkrachtig. Maar we zijn nu al de zaden aan het zaaien voor een volgende crash, nog vooraleer deze crisis goed en wel is uitgewerkt... 

Heb je gisteren vice-premier Laurette Onckelinckx op tv horen fulmineren tegen de banken? Het was een plezier om die Waalse furie vuur te zien spuwen. Het zijn de banken die de crisis hebben veroorzaakt. Het is niet meer dan normaal dat ook zij hun bijdrage leveren om de schade op te lappen. Ook Eerste Minister Van Rompaey heeft op de RTBF gezegd dat hij voor een belasting op de banken is.

Ook de Franse president Sarkozy sprak krachtige woorden tegen de graaicultuur van de banken. De publieke opinie in Frankrijk is woedend omdat in volle vakantieperiode uitlekte dat BNP Paribas, die met overheidsgeld van de ondergang werd gered, 1 miljoen aan bonusen reserveerde. En zelfs een ex-topman van Fortis Holding vindt de bonussen "immoreel en misdadig".

Als die nauwelijks verhulde woede al in de woorden van politieke leiders dooschemert, dan kan men zich voorstellen dat die in nog grotere mate bij de gewone mens leeft. Bij de kleine zelfstandige bv. Als die faiiliet gaat, dan wordt die niet met belastinggeld geholpen, maar wordt zijn inboedel door deurwaarders aangeslagen. Bij de gepensioneerde bv., die amper met zijn klein pensioentje de eindjes aan elkaar kan knopen.

De woede om de winstmachine van de banken die met belastinggeld in leven wordt gehouden. De banken krijgen geld toegestopt van de centrale banken en het spaargeld van de burger aan een schamele 1 %. Die beleggen ze tegen 4 % in veilige overheidsobligaties. 3 % zuivere winst dus. "Zo kan ik ook bankieren", zegt de notoir liberaal Paul de Grauwe, hoogleraar economie aan de KULeuven.

De verontwaardiging rond het crapuleus gedrag van de banken is dus algemeen. Ik zou zelfs meer zeggen: als de politieke klasse niet de moed heeft om een belasting op de banken door te drukken, hoe klein ook, dan loopt de legitimiteit van onze instellingen en ons systeem groot gevaar. Het zal profitariaat, zwartwerken, belastingontduiking en normvervaging nog meer in de hand werken. Voeg dit bij de diepe crisis van het Belgische gerecht, en ja begrijpt dat de sociale cohesie van onze maatschappij groot gevaar loopt.

Dus, beste politici, heb nu eens 6 minuten politieke moed, en hef een belasting op de banken. Indien u dit niet doet, dan zeg ik het sociaal contract op, en ik denk dat velen mij zullen navolgen. Wij kunnen dan niet meer instaan voor de gevolgen...

Waaraan herken je de onbewuste consument? 1) hij gebruikt geen herbruikbaar zakje  2) hij heeft geen voordeelkaart. Het eerste kenmerk is duidelijk: deze consument heeft geen besef van de schaarste van grondstoffen op deze eindige aarde. Uit luiheid, onverschilligheid, of onwetendheid vergroot hij de plastiekberg, houdt hij de overproduktiemachine die de huidige economie is, mede in stand. Hij zorgt er voor dat produktiefactoren in afvalverwerking moeten ingezet worden, die beter ergens anders kunnen gebruikt worden. Natuurlijk is de impact van deze consument verwaarloosbaar klein, maar alle consumenten samen die hetzelfde doen, zorgen voor de hierboven beschreven fenomenen.

Het tweede kenmerk, geen voordeelkaart gebruiken, is misschien minder duidelijk. Hij laat gedrag achterwege dat hem op langere termijn voordeel oplevert. Als hij altijd een voordeelkaart zou presenteren, dan zou hij na voldoende punten gepsaard te hebben, bv. een voordeel van 5 euro ontvangen. Door dit niet te doen verbruikt hij meer hulpbronnen dan hij nodig heeft, zodoende houdt hij de extreme geldmachine die de huidige economie is, mede in stand.

Met dit voorbeeld dat sommige mensen misschien belachelijk zullen vinden, want 5 euro is voor hen niets waard, wil ik een stelling poneren, nl. dat een groot deel van de welvaart boven het levensnoodzakelijke minimum bestaat uit verspilling, een mentaliteit van onverschilligheid ten aanzien van -uit planetair oogpunt bekeken- schaarse goederen. Een groot deel van de welvaart boven het biologisch minimum wordt verspild in luxediensten, zoals flashy verpakkingen, marketing- en reclamekosten, ziekmakende reclames op de commerciële zenders, en winsten van multinationale ondernemingen.

Ik loop al langer rond met het idee van een andere soort economische theorie uit te bouwen, gebaseerd vanuit het oorspronkelijke paradigma van de economische wetenschap, met name het schaarsteprincipe. Dit houdt in dat elke schaarse produktiefactor, bv. één uur menselijke arbeid, of één ton graan, verschillende alternatieve aanwendingen kan hebben. Het huidige economische paradigma gaat enkel uit van het winstprincipe, dit betekent dat die aanwending van produktiefactoren, die aan een particuliere onderneming de hoogste winst oplevert, als de enig juiste wordt beschouwd. Als men dit tot in zijn extreem doortrekt, dan kan men op macro- of op systemisch niveau vernietiging van waarde hebben, bv. door vervuiling, opwarming van de aarde, uitputting van de grondstoffen, etc. De financieel-economische crisis is een schitterend voorbeeld om aan te tonen dat het ongelimiteerd winstprincipe op microvlak, tot vernietiging van waarde op macrovlak leidt. 

Ik haal misschien nogal wat dingen door elkaar, maar dit is eigen wanneer men een nieuwe theorie wil formuleren, die buiten de lijntjes kleurt van de economische handboeken, die ik zeer eenzijdig en voor het voortbestaan van de mens ronduit gevaarlijk vind. 

De crisis is voorbij! Laat de champagnekurken knallen! Steek uw neus vol met cocaïne! Pronk weer met uw Rolex-horloge! Wij, de belastingbetalers, hebben de banken van de ondergang gered, en hebben ons daarvoor voor jaren in de schulden gestoken, en er zal gesnoeid moeten worden in de sociale zekerheid. Geen nood, de banken zijn gered! Ze verdienen weer miljoenen en delen torenhoge bonussen uit, alsof er niets gebeurd is. "Privatisering van de baten en socialisering van de kosten", dat is het grondmaxime van de wereld waarin we leven.

Hoera! We hebben het domme kiesvee bij hun pietje gepakt, denken de bankiers. Ze hebben de leugens geslikt van de regeringspartijen en de door ons gecontroleerde massamedia. Wij zijn immers te groot om failliet te gaan, wij vormen een 'systeemrisico'. Derhalve kunnen we altijd bij de staat aankloppen om ons te ondersteunen als we teveel risico hebben genomen. Aan 'moral hazard' (moreel risico) vegen wij ons duur gat af. Het is toch normaal dat wij onze risico 's op de gemeenschap afwentelen, wanneer het verkeerd gaat? Wij zijn immers te groot, te machtig om in te storten. Wij zijn de Ubermenschen van de wereld, wij zijn de matrix, koning, keizer, admiraal, voor het kapitaal knielen ze allemaal.

Hoera! De crisis is voorbij! Opnieuw business as usual, alsof er niets gebeurd is. Het klootjesvolk blijft immers alles slikken!

Welcom to America, an emerging third world country...

Duitsland kende na Wereldoorlog I een verschrikkelijke financiële crisis, met een hyperinflatie, waarbij één brood miljoenen Rijksmarken kostte. Arbeiders werden meerdere malen per dag uitbetaald, waarbij hun vrouwen het loon met de kruiwagen kwamen afhalen. Die holden onmiddelijk naar de winkels om daar levensmiddelen te kopen, want een paar uur later zouden de prijzen weer met een paar miljoen gestegen zijn.

Het Dadaïsme was een artistieke stroming, die reeds tijdens WO I ontstaan was. De Dadaïsten namen genadeloos de waanzin van de slachtpartijen in de loopgrachten op de korrel. Ook de financiële crisis ontsnapte natuurlijk niet aan hun satyrisch vizier. Hier hoor je Kurt Schwitters, één van de voormannen van het Dadaisme, over dit thema. Zijn zogenaamde akoestische poëzie. Hij ridiculiseert daarmee de beleidsmensen en economen, die maar wat rondlullen, en zelf niet begrijpen wat er gebeurt, laat staan dat ze er iets aan kunnen doen. Analogie met de huidige financiële crisis?

Ongeveer rond dezelfde tijd als de akoestische poëzie van Dada, was er een obscure Beierse volksmenner, genaamd Adolf Hitler, die een mislukte putsch naar de macht deed. Hij vloog de gevangenis in en schreef daar een boek, genaamd 'Mein Kampf', met de welbekende gevolgen...

Fragment uit de mooie ZDF-reportage 'Das Milliardenspiel'. De ZDF maakt intersssante en vormemijk mooie reportages, die de vergelijking met BBC-reportages kunnen doorstaan. Alleen is er de taalbarrière en de afstand tot de Duitse cultuur in onze door de Anglo-Amerikanen gedomineerde cultuur.

Dit is het eerste deel uit de reportage. Het vervolg kan je bekijken op Youtube, door 'Milliardenspiel' in te tikken. Het toont de cultuur van de traders, die onder druk worden gezet om zoveel mogelijk winst te maken. Anderzijds is er een gigantische hoeveelheid kapitaal die een hoog rendement zoekt. Van alle markten is de financiële markt het meest geglobaliseerd. Europese banken, zoals Duitse banken hier in deze reportage, konden voor hun klanten hoogrenderende beleggingen in Amerikaans waardepapier aanbieden. De financiële sector werd volledig gedereguleerd, zodat er geen belemmeringen meer waren voor internationale kapitaalstromen. De Amerikaanse hypotheekmarkt boomde, en Europese klanten kochten waardepapieren, die ze amper begrepen, en zeker niet dat vele daarvan een hoog risico inhielden. De mens trapt altijd in dezelfde val van de begeerte en hoogmoed: gemakkelijk verdiend geld zonder daar iets voor te doen. Toen de zeepbel uiteenspatte, verloren heel wat Europese beleggers hun geld.

Nu het ergste van de financiële crisis achter de rug is, toont het grootkapitaal opnieuw zijn ware gelaat. Nadat ze door miljarden belastinggeld van het bankroet gered zijn, beginnen ze opnieuw torenhoge bonussen aan hun traders te geven. Hebben ze dan niets geleerd, en hoelang blijven wij dat nog pikken?

De Franse bank BNP Paribas, dat Fortis heeft overgenomen, heeft ongeveer een miljard euro opzijgezet om in de vorm van bonussen uit te keren aan haar traders. Uitgerekend volgende maand buigt een kamercommissie zich in ons land over de aanbevelingen om de grote bonussen aan banden te leggen.

Dit zorgt voor heel wat ophef bij onze zuiderburen, maar ook in ons land zijn er kritische stemmen. Na de overname van Fortis Bank door BNP Paribas, beschikt de Belgische overheid over 9,3% van het kapitaal en 11,6% van het stemrecht. Kamerlid Ben Weyts van N-VA vraagt zich af of de Belgische regering van plan is om op te treden tegen deze beslissing.

De Belgische regering heeft als aandeelhouder in BNP Paribas de plicht om zich kritisch te uiten over dit verkeerde signaal. De banken zijn door ons, belastingbetalers, van het faillissement gered. In  ruil voor ons geld hebben we het recht om te eisen dat er meer verantwoordelijkheid en ethiek is in het bankwezen. "Privatisering van de baten, socialisering van de kosten", gaan we weeral datzelfde liedje horen?

Ik nodig alle welwillende parlementsleden dan ook uit om hierover een krachtige parlementaire vraag te stellen. Of het veel zal uithalen, dat betwijfel ik, maar het gaat tenminste om het gebaar...

Ook in America betaalt de belastingbetaler de exorbitante bonussen van Wall-street traders. De ultieme kapitalistische natte droom: het turbokapitalisme gefinancierd door de loon-en schuldslaven...

De belangrijkste sociale kritiek op het systeem gebeurt momenteel in Amerika, het kloppende hart van het kapitalisme. Net daar heeeft het geld-en kredietsysteem de grootste verwoesting aangericht op sociaal, moreel en spiritueel vlak. Steeds meer mensen houden zich bezig met het bestuderen van het geldsysteem.

Geld wordt gecreëerd vanuit schuld, via leningen in het kredietsysteem. Als een bank 1.000.000 euro aan deposito 's heeft, dan houdt ze 100.000 euro in kas en leent 900.000 euro aan schuldenaar 1. Die plaatst die 900.000 euro op de rekening bij zijn eigen bank. Bankier 2 houdt 90.000 in kas en leent 810.000 uit aan schuldenaar 2, die dat bedrag op zijn bankrekening bij bankier 3 plaatst. Bankier 3 houdt daarvan 81.000 in kas en leent 729.000 uit, enz. enz. De totale geldhoeveelheid of de hoeveelheid geld waarover schuldenaars 1, 2 en 3 kunnen beschikken is nu al 2.439.000 euro, vanuit het oorspronkelijk bedrag van 1.000.000 euro. Men ziet dat het telkens om hetzelfde geld gaat dat ontleend wordt. Dit noemt men geldcreatie door de banken.

Geld is dus schuld, en zonder schuld geen geld. Zo simpel is het. Als alle schuldenaren hun schulden zouden afbetalen, zou er geen geld meer zijn. Daarom dwingt het systeem gezinnen, bedrijven en overheden om altijd maar nieuwe schulden te maken. Want zonder schulden, zou het systeem ineenstorten. En om alleen al de rente op de schulden te betalen moet de economie minstens met 3 % per jaar groeien. Dit betekent steeds meer schaarse hulpbronnen aan een razend tempo opverbruiken, steeds meer broeikasgassen uitstoten, en ja...steeds meer schulden maken. Dit is een hels systeem, dat weinig mensen echer begrijpen. Dit komt omdat geld en het financieel systeem zo technisch en ondoorzichtig is. Of is het zo gemaakt, zodat we dom blijven en slaafs in het systeem blijven meedraaien?...

In De Standaard van vandaag staat dat het negatieve inflatiecijfer van de voorbije maanden huurders de historische kans biedt om een (kleine) verlaging van de huishuur af te dwingen. Al wie een woning huurt met een contract dat is ingegaan in de maanden juli of augustus, kan nu een daling van de huurprijs eisen. Voor het eerst sinds de invoering van de huurwet is de gezondheidsindex immers gedaald. Dat betekent dat niet de verhuurder maar de huurder deze zomer de prijs kan doen aanpassen. Omlaag. Dat meldt de Huurdersbond, de organisatie die de belangen van de huurders op de private en sociale huurmarkt verdedigt.

Ik zou zeggen: als jij in deze situatie zit: doen! Laat je macht zien tegenover de kapitaalkrachtigen. Het moeten niet altijd dezelfden zijn die profiteren van de 'markt'. Loop maar eens rond door de stad, en je zal zien dat bordjes met 'te huur' langer dan normaal blijven hangen, vooral voor de duurdere appartementen. Een goede zaak? Natuurlijk! De huurprijzen zijn buitensporig hoog, en dat is een sociale schande. 

Steeds meer begin ik de positieve aspecten van de 'crisis' te zien. De koopkracht stijgt door dalende prijzen. Het electriciteitsverbruik daalt, zodat er minder uitstoot van broeikasgassen is. Er wordt minder met de auto gereden, waardoor er minder verkeersdoden zijn, zo stond te lezen in het Laatste Nieuws.

Crisis? Haha, voor mij mag de crisis nog jaaaaaren duren!

Ik ben veel aan het leren over de geschiedenis van het geld en de ontwikkeling van het kapitalistische systeem. Beide zijn immers twee handen op éénzelfde buik. En de financiële crisis heeft als een schokgolf vanuit de Verenigde Staten de hele wereld op zijn grondvesten doen trillen. Is het geld té succesvol geworden? Is het kapitalisme té succesvol geworden, zoals nobelprijswinnaar Paul Krugman beweert in Foreign Affairs uit 1997? Het geld doet immers op een neutrale manier waarvoor het bedoeld is, ongeacht de sociale en ecologische gevolgen. Geld-dat-geld maakt, rentedragend, eeuwig groeiend geld, geld waarbij de vermogensfunctie de simpele ruilfunctie van het geld als betaalmiddel overwoekerd heeft. Geld dat oorspronkelijk bedoeld was om ruilhandelingen te vergemakkelijken, door een tussengoed in het ruilproces te introduceren. Dat geld heeft zich grotendeels losgemaakt van de ruilhandelingen in de reële sfeer, en is een Moloch geworden, die ecologische en sociale verbanden uiteenrukt.

Maar goed, laten we lyrische hyperbolen even achterwege laten. Die zijn al te gratuit en gemakkelijk. Moeilijker is het na te gaan hoe dit geld is gegroeid, welke vormen het in zijn ontwikkeling heeft aangenomen tot zijn huidige vorm, het virtueel geld, geld dat enkel bestaat als cijfertjes op een computerscherm. Ik heb al een kleine bijdrage gebracht over het geld in de middeleeuwen, dat gebaseerd was op gouden en zilveren muntstukken.

Men zou in de verleiding komen dat geld te idealiseren, als geld dat een vaste onveranderlijke waarde in edel metaal vergegenwoordigt. De huidige crisis doet beleggers en investeerders 'in het goud vluchten', zoals dat heet. Maar in die bijdrage over het geld inde middeleeuwen heb ik geschreven dat ook metalliek geld aan waardeverminderingen onderhevig was. De vorsten verlaagden immers voortdurend het gehalte aan edele metalen in de munten, zodat ze uit eenzelfde voorraad biljoen (zilver en goud) meer munten konden slaan. Ook geldhandelaars knoeiden met de waarde van de munt, door er stukken van af te knippen. In de Oostenrijkse Nederlanden circuleerden in de 18de eeuw 'gesnoeide' Hollandse ducaten.

Pas in de 17de-18de eeuw verschenen de eerste papieren bankbiljetten. Papiergeld is fiduciair geld, vertrouwensgeld dat geen intrinsieke waarde heeft, maar louter steunt op vertrouwen. Papiergeld heeft twee voorgangers, twee vormen van financiële waardepapieren, die niet rechtstreeks tot papiergeld hebben geleid, maar die etappes zijn in in het loskomen van het geld van een metallieke basis en het vertrouwen in papieren documenten als dragers van waarde, als representanten van toekomstige koopkracht. Ik heb het over wisselbrieven en aandelen. In deze bijdrage heb ik het enkel over wisselbrieven.

Brugge was in de late middeleeuwen het financiële centrum van het Westen. Met enige overdrijving kan men zeggen dat Brugge het New York van de middeleeuwen was. Brugge was het knooppunt waar twee handelsstromen elkaar ontmoetten: de handel van de Noordduitse Hanzesteden en de levanthandel van Italiaanse steden zoals Venetië en Genua. De financiële handel in Brugge was in handen van de Italianen. Deze hadden geavanceerde financiële technieken ontwikkeld zoals vennootschappen, dubbele boekhouding en bankieren met giraal geld. En ook de wisselbrief. Een voorbeeld van een Italiaanse wisselbrief uitgeschreven in Brugge:

In de naam van God, amen. 12e dag van december, 1399.

Betaalt bij deze eerste wisselbrief op de gebruikelijke vervaldag aan Domenico Sancio zeshonderd schilden tegen 10 schellingen 5 penningen per schild, welke 600 schilden tegen 10 schellingen 5 penningen staan voor de tegenwaarde ontvangen van Jacopo Gosco, en debiteer ze op onze rekening.

Dat God u beware. Giovanni Orlandini en Piero Benizi en Cie in Brugge

in ander handschrift:

geaccepteerd op de 11de dag van januari 1400

op de rug:

 Francesco van Prato en Cie in Barcelona

De Italiaanse bankiersfirma G. Orlandini en P. Benizi & Cie had op 12 december 1399 in Brugge van de Spanjaard Jacopo Gosco een bedrag ontvangen ter waarde van 600 schilden. Het bankiersbedrijf Orlandini en Benizi schreef daarop deze wisselbrief uit, waarbij het aan Francesco da Prato, haar correspondent in Barcelona, de opdracht geeft om op de vervaldag het vermelde bedrag uit te betalen aan Domenico Sancho. Deze was de correspondent in Barcelona van de Spanjaard Jacopo Gosco. Men ziet dat er vier partijen betrokken zijn bij een wisselbrief:

1. de gever: Jacopo Gosco in Brugge
2. de trekker: de firma Orlandini en Benizi in Brugge
3. de getrokkene: Francesco da Prato in Barcelona
4. de begunstigde: Domenico Sancho in Barelona

Waarom maakt men zulke moeilijke constructie? Kan de Spanjaard Jacopo Gosco niet gewoon zijn 600 schilden opsturen naar zijn correspondent Domenico Sancho in Barcelona? Men mag niet vergeten dat we in de middeleeuwen zijn. Het transport was langzaam en gevaarlijk, zeker in die tijd, toen de Honderjarige Oorlog in Frankrijk woedde tussen Engeland en Frankrijk. Het risico dat het geldtransport door ronddolende soldaten zou geplunderd worden, was heel reëel. D.m.v. een wisselbrief kon geld overgemaakt worden zonder dat er metalliek geld moest verplaatst worden. De wisselbrief had dus in de eerste plaats een transferfunctie.

In de tweede plaats werd de wisselbrief gebruikt als kredietmiddel. In dit geval had Gosco krediet verstrekt aan de firma Orlandini-Benizi & Cie en werd hij na enkele weken via zijn correspondent terugbetaald in een andere wisselkoers. Juist in dergelijke koersverschillen was het mogelijk om Gosco als kredietverstrekker een interest te verstrekken, zonder dat de theologen en andere kerkelijke auteurs verontrust werden door een overtreding van het canoniek renteverbod. Via de wisselbrief kon men aan speculatieve arbitrage doen op de internationale valutamarkt: Brugse deviezen verkopen in ruil voor Barcelonese.

Zo was de middeleeuwse wisselbrief het eerste financiële waardepapier. Maar het gebruik daarvan bleef beperkt tot het elitaire kringetje van de haute finance. De boertjes betaalden hun cijnzen nog met zwart uitgeslagen zivermuntjes en met kippen. We zijn nog een heel eind verwijderd, vooraleer papiergeld in het dagelijks leven als betaalmiddel gebruikt werd.

Gisteren was het een interessant programma op CNN over de crisis in de Verenigde Staten. Het was een verrassend rustig en verhehlderend debat, niet met van die schreeuwlelijkaards, die zo welig tieren op Amerikaanse zenders.

De panelleden kwamen met een aantal cijfers, die mij toch deden achterovervallen. De financiële ravage in de Amerikaanse gezinnen is gigantisch. Voglens Mort Zuckerman, vastgoedinvesteerder, verloren de Amerikanen 60-75 % van hun vermogen in de waarde van hun huizen. En Niall Ferguson, auteur van "The Ascent of Money" zei dat het huishoudelijk vermogen in verhouding tot het inkomen teruggevallen is tot op het peil van 1989. We zijn dus twintig jaar van vermogensaccumalatie kwijt! Maar wat blijft is de schuld die we in de afgelopen decennia opstapelden om onze welvaart te laten groeien.

Maar het gaat hier grotendeels om papieren waarde, om lucht dus. Het is niet omdat de marktwaarde van je huis naar beneden gaat, dat je huis minder comfortabel is om in te wonen. We moeten hier de oude marxistische begrippen van gebruikswaarde versus ruilwaarde gebruiken. Een huis bv. heeft een evidente gebruikswaarde, een huis is in de eerste plaats bedoeld om in te wonen, d.i. een huis levert de dienst 'wonen' op. Daarnaast heeft een huis een ruilwaarde, de prijs die daarvoor op de markt betaald wordt. Als de huisprijs daalt, vermindert de ruilwaarde van dat huis, maar niet de gebruikswaarde.

De kapitalistische economie, waaraan wij allemaal participeren, bekijkt de waarde van dingen enkel in functie van hun ruilwaarde, die niet meer in verhouding  staat tot hun reële waarde -de kostrpijs ervan in stenen, beton, lonen van bouwvakkers- en de gebruikswaarde. Ook in België beginnen de prijzen van huizen te dalen, voor het eerst sinds 26 jaar, sinds 1983 dus. ING België voorspelt een daling in 2009 van 8 tot 10 procent. Moeten we daar rouwig om zijn? De beleggers zien dat niet graag natuurlijk. Maar de kopers kunnen daar om juichen, want de kost van wonen is de zwaarste last in een gezinsbudget. En als de huizenprijzen dalen, zullen met vertraging hopelijk ook de huurprijzen dalen. Zodat fatsoenlijk wonen ook voor de kleinere inkomens mogelijk wordt.

Daar gaat de financiële crisis om: er is gewoon veel te veel geld in omloop dat geen produktieve rendementen meer kan vinden in de reële economie, d.i. in goederen en diensten waar het gros van de mensen kan profiteren. Het vrijzwevende overtollige kapitaal blaast dan maar de waarde van bv. huizen op, waaardoor de dienst 'wonen' voor veel mensen onbetaalbaar wordt. De crisis betekent gewoon dat de luchtbel van artificiële waarde leegloopt.

20 jaar vermogensgroei verdampt, vernietigd? Moet de gewone man in de straat daar rouwig om zijn? Ik denk het niet. Het is fictief geld, artificieel, boekhoudkundig geld, dat niets meer te maken heeft met reële economie en behoeftenbevrediging, waar economie werkelijk om zou moeten draaien. De vernietiging van fictief geld zou ons allen ten goede komen. Zoals trouwens de consolidatie -d.i. de vernietiging- van de gigantische overheidsschuld overal ter wereld, die toch nooit meer kan terugbetaald worden. Schoon schip maken met de opgewollen financiële economie sinds de jaren 1980, alle tellers terug op nul zetten en op een andere manier welvaart creëren of tenminste veilig stellen.