Johnsatyricon

Ik heb een speciale belangstelling voor de saga van Lehman Brothers, de Amerikaanse investeringsbank die in september 2008 failliet ging. Het bankroet van Lehman zond schokgolven door het wereldwijde financiële systeem, en was de rechtstreekse aanleiding tot de economische crisis waarin we nu zitten. Lehman Brothers en zijn CEO Dick Fuld hebben alle eigenschappen van een razendspannende financiële thriller. Alleen is dit werkelijkheid en geen fictie. Zie mijn artikel over de instorting van Lehman Brothers: De crash van Lehman Brothers: begin van de financiële crisis.

Als je gelooft in de werking van de markt, dan ben je geneigd te denken dat de crisis ons overkomen is als een tsunami, dat niemand die zag aankomen. Je bent wel bereid toe te geven dat er sprake was van overmoed, hebzucht en het in overdreven mate nemen van risico 's.

Maar in het specifieke geval van Lehman Brothers lijkt er meer aan de hand te zijn geweest. Dat blijkt uit het vernietigende, duizenden pagina 's tellende rapport van rechtbankonderzoeker Anton Valukas over de instorting van Lehman Brothers Inc. Het rapport beschuldigt de topmanagers en het auditkantoor Ernst & Young van serieuze misbruiken en normoverschrijding.

Zo zouden de Lehman exectutives de balansen hebben gemaniupuleerd, informatie verzwegen hebben voor de Raad van Bestuur en de waarde van toxische vastgoedwaarden hebben opgeblazen. Lehman zou controleprocedures voor inschatting van risico's geïgnoreerd hebben, zelfs toen de vastgoedmarkten tekenen van spanning begonnen te vertonen. Ook werden tientallen miljarden dollars via ingewikkelde operaties buiten de balansen gehouden, om zo een deel van haar schulden te verdoezelen.

De beschuldigingen van balansvervalsing en misbruik van risicocontroles kan gevolgen hebben voor de lopende criminele en burgerlijke onderzoeken naar Lehman en zijn managers. Zo wordt onderzocht of de voormalige exectutives van Lehman de investeerders misleid hebben omtrent de financiële gezondheid van de bank, en of Lehman de waarde van haar vastgoedinvesteringen heeft opgeblazen.

Ik laat hier altijd graag Gerald Celente aan het woord. Hij kan het veel beter uitlaggen dan ik. Hij is altijd een goede uilaatklep van mijn woede over over de uitwassen van het financiële kapitalisme. Hoor maar hoe hij spreekt over 'cook the books' (boekhouding vervalsen), 'money junkies', 'Wall Street has hijacked Washington'. Hij pleit voor een nieuwe spelling van 'justice' als 'just us', m.a.w. alleen voor grootkapitalisten en hun politieke lakiene is er gerechtigheid.

Opgelet: Gerald Celente is geen extreem-linkse of een communist. Hij staat voor een groot deel van de zwijgende publieke opinie, die eerder aan republikeinse kant haar luidste expressie vindt.

Financieel kapitalisme in haar extreme vorm is gelegaliseerde criminaliteit, een beschermde werkplaats voor gangsters, maffiosi, corrupte topadvocaten, boekhoudingsfraudeurs, lobbyisten, een miljardenindustrie, die een hele wereld aan gebakken lucht instandhoudt, terwijl er zoveel onvervulde behoeften zijn bij de gewone mens...

Een programma dat je absoluut zou moeten zien, als je geïnteresseerd bent in de financieel-economische crisis, en hoe die overal ter wereld het lot van de mensen beïnvloedt, is 'Tegenlicht' van de VPRO op maandagavond vanaf 20.55 u.

Deze week ging het over alternatieve geldsystemen. De crisis heeft aangetoond dat ons geldsysteem een desastreuze werking kan hebben. Geld is in zekere zin té succesvol geworden. Geld is in essentie een simpel tussenmedium, waarmee goederen vlotter kunnen verhandeld worden. Stel je voor dat we voor aankopen nog met ruilhandel moesten werken. Ik heb een brood nodig van de bakker. Wat kan ik hem daarvoor in de plaats geven? Ik bied hem twee potjes confituur aan. Neen, dat heeft hij niet nodig, hij heeft 250 gram hesp nodig. Dat heb ik niet in voorraad. Moet ik dan eerst naar de slager, en wat moet ik die man dan in ruil geven? Een brood?

Zulk voorbeeld toont aan dat pure ruilhandel nog moeilijk kan werken in een complexe maatschappij. Daarom heeft de mens geld uitgevonden, een tussenmdium, waarmee 1) de waarde van alle goederen in een uniforme waardemeter kan worden uitgedrukt en vergeleken 2) goederen kunnen aangekocht worden tegen een bepaalde hoeveelheid geld 3) de derde functie van geld is vermogensoppotting, geld dat geld creëert. Het is duidelijk dat deze derde functie van geld in onze huidige economie een bovenmatig belang heeft gekregen. Ja, het is in kapitaalaccumulatie, in geld-dat-eindeloos-geld-voortbrengt, dat geld zijn destructieve werking uitoefent. Geld is een moloch geworden, die met myriaden tentakels de levenskracht uit sociale verbanden leegzuigt.

Daarom experimenteren mensen overal ter wereld met alternatieve vormen van geld. De aflevering Waar is de Woede van het programma 'Tegenlicht' gaat o.a. over alternatief geld. In sommige Islamitische landen heeft men opnieuw gouden en zilveren munten ingevoerd. Zo is bv. één zilveren dinar is sinds het begin der tijden twee kippen waard, ook nu nog. Geld dat niet devalueert, in tegenstelling tot papiergeld, dat simpelweg wordt bijgedrukt door zij die toevallig aan de macht zijn. Dit fragment kan je hier op Youtube zien (embedding niet mogelijk op verzoek): Alternatief geld dat niet in waarde vermindert. Bekijk hier de volledige aflevering Waar is de Woede van het VPRO-programma 'Tegenlicht'.

In het Duitse weekblad Focus is een interessante artikelenreeks Die Welt nach der Krise. Daarin komen ook alternatieve geldystemen ter sprake. Zo is er sinds zeven jaar in het zuidoosten van Beieren een regionale munt in omloop, de zgn. Chiemgauer. Met de Chiemgauer (die één euro waard is) kunnen de consumenten in honderden winkels betalen. Deze alternatieve munt heeft verschillende positieve effecten: 1) de regionale economie floreert: vermis de munt enkel in een welbepaalde regio waarde heeft, lekt er geen geld weg uit de lokale kringloop 2) drie procent van de omzet wordt in sociale projecten geïnvesteerd 3) er vindt geen oppotting van waarde plaats, vermits na een bepaalde periode de munt aan waarde verliest als hij niet wordt uitgegeven. Daardoor heeft dit geld een ingebouwde rem tegen spaar- en speculatietendensen, waardoor er geen geld uit de lokale kringloop weglekt om bv. de wapenindustrie geïnvesteerd te worden.

Ik zal eens research doen over dit onderwerp. Wat er in Vlaanderen zoal bestaat aan initiatieven op dit vlak. Ik weet dat er ook het systeem LETS bestaat, de afkorting van Local Exchange and Trading Systems.  Daarbij ruilen mensen goederen en diensten met elkaar: bv. ik pas twee uur op jouw kind, in ruil daarvoor kom jij bij mij mijn boekenkast in elkaar steken, want ik ben een onhandige kluns.

Natuurlijk kunnen zulke alternatieve geld- en waardesystemen niet volledig de functie van het huidige geld overnemen. Maar waarom zouden we niet verschillende geldsystemen naast elkaar gebruiken? De officiële euro voor grotere uitgaven en nutsvoorzieningen, en daarnast verschillende geldsystemen, die zijn aangepast aan verschillende sociale gemeenschappen? Bv. 1 Antwerps Handje of 1 Brabo voor aankopen bij kleine zelfstandigen in Antwerpen, die alleen daarvoor, en nergens anders kunnen gebruikt worden? Of nog fijnmazigere geldsystemen op buurt- of verenigingsvlak?

Laten we in hemelsnaam onze creativiteit gebruiken, ons lot sterker in eigen hand nemen, en in grotere mate loskomen van de greep van banken en financiële molochs, en van de politici, die toch niet meer opkomen voor de belangen van de gewone burger, maar die gegijzeld worden door het grootkapitaal, waarvan ze de gewillige knechtjes zijn, ongeacht hun ideologische retoriek...

De controversiële Sloveense filosoof Slavoj Zizek over de financiële crisis, de vulgariteit van populistisch rechts à la Berlusconi, de abdicatie van links, het debat over de gezondheidszorg in de Verenigde Staten, en nog veel meer. Luister en leer van deze man. Zulke stuff vind je niet op onze media, maar enkel op burgermedia. Laat je niet misleiden door dat "sjjj"-accent... 

De hybris van de corrupte Wall Street bankiers kent geen grenzen. De publieke opinie begint te beseffen dat de redding (bail outs) van de banken neerkomt op de grootste gelegaliseerde diefstal ooit, zonder dat daar iets tegenover staat in termen van jobcreatie en welvaart voor de kleine man. De bankiers voelen de druk van de woedende belastingbetalers en voelen zich genoodzaakt zich te rechtvaardigen. Blankfein, de CEO van investeringsbank Goldman Sachs, de grootste Wall Street-hyena sinds de ondergang van Lehman Brothers, zegt dan maar botweg dat de banken "Gods werk doen". Ze verzamelen volgens deze afgezant van de Heer kapitaal om investeringen van bedrijven te financieren, die welvaart en jobs scheppen. Wat een leugen! De banken verlenen allang geen krediet meer aan bedrijven die iets nuttigs willen doen. De banken zijn casino 's geworden op kosten van de belastingbetaler, die alleen weddenschappen verrichten in de pure financiële sfeer, die volledig van de reële sfeer is losgekomen.

Men had beter heel die crapuleuze kliek van Wall Street failliet laten gaan en al die miljarden direct in de echte economie geïnvesteerd, bv. door grootschalige openbare werken, zoals dat het geval was in de jaren dertig met de New Deal onder Roosevelt. Stilaan begint dit besef in de publieke opinie door te dringen. De ongehoorde waanzin van de CEO van Godman, die zegt dat de banken Gods werk doen, is niets anders dan de idelologische rechtvaardiging van een stervende klasse van parasieten, die haar sociaal nut niet meer kan aantonen, en dan maar zegt dat het Wall Street- casino rechtstreeks op de wil van God berust. Het doet mij denken aan de ideologische rechtvaardiging van de oude feodale parasietenelites uit het Ancien Régime ten tijde van de Franse Revolutie...

Voor zover u het nog niet wist: het Amerikaanse General Motors (GM) heeft de geplande Opel-deal met Magna afgeblazen. Het tijdstip en de manier waarop dit wereldkundig werd gemaakt, was symbolisch gekozen om de macht van Wall Street over Europese leiders maximaal te affirmeren. De Duitse bondskanselier Angela Erkel had net haar rede voor het Amerikaanse Congres gehouden, waarin ze de Duits-Amerikaanse vriendschap bezong, en waar ze een staande ovatie van de congresleden in ontvangst nam. Net voor haar terugkeer naar Europa kreeg ze te horen dat de geplande Opel-deal met Magna niet doorging. Obama had het niet nodig gevonden om dit aan Merkel mede te delen, hoewel de Amerikaanse overheid voor 60 % eigenaar is van GM. Tja, Angela, als je het spel met de grote jongens van Wall street-US Government speelt, moet je tegen een uppercut kunnen.

In dit videootje geeft Max Keiser een scherpe visie op dit lang aanslepende Opel-dossier. Vooreerst de vraag waarom GM opeens terugkomt op haar plannen om het Europese Opel te verkopen aan Magna? De deal werd ontworpen toen de financieel-economische crisis nog in volle hevigheid woedde, en GM wou eieren voor haar geld, cash dus uit de verkoop van assets. Nu het eruit ziet dat het financiële casino, dat tegenwoordig economie heet, terug op volle toeren begint te draaien, oordeelt GM dat het Opel liever voor zich wil houden, niet om daar auto 's mee te maken, maar om het uit te kleden, tienduizenden arbeiders te ontslaan, en de interessantste stukken door te verkopen. Zo werkt de hyena-maffia van Wall Street, het Amerikaanse financierskapitaal is niet geïnteresseerd in fysieke produktie, nog minder in arbeiders, die veroorzaken alleen maar last. De banken van Wall Street, die zich met het Amerikaanse overheidsapparaat hebben gelieerd, zien de economie enkel nog in functie van financiële transacties: verkopen  van assets, kredieten, derivaten, waarin fysieke produktie en jobs nog slechts een voetnoot zijn. Het haaienkapitalisme en haar bondgenoten in de Obama-administratie is zeer gevaarlijk voor de wereld. Ik heb het al dikwijls gezegd: we zitten in een staatsgesubsidieerd financieel vampierkapitalisme dat alles opslokt.Het is hoogtijd dat we de links-rechts tegenstelling overstijgen en wereldwijd een tegenmacht tegen Wall Street vormen. Van onze regeringen zal het niet meer komen, we moeten het zelf doen, door ons met elkaar te allieren, ongeacht onze ideologische achtergrond... 

De Amerikaanse werkloosheid heeft de symbolische drempel van 10 % overschreden. Dit is het hoogste peil sinds 1983. Voegt men daarbij de deeltijds werkenden en zij die het zoeken hebben opgegeven, omdat ze toch geen werk vinden, dan is de ruimere werkloosheidsgraad 17 %. Dit is allemaal slecht nieuws  voor Obama, die verkozen werd met de belofte dat hij de kleine man in Amerika een beter leven zou geven. En wat heeft hij gedaan? Hij heeft miljarden dollars uitgegeven om het grootkapitaal te redden, massale bail outs (reddingen) van banken en financiële instellingen, een gigantisch overheidstekort, een astronomische staatsschuld van bijna 12.000 miljard dollar. Sinds het dieptepunt van de financiële crisis in maart, is de beurs opnieuw met 50 % gestegen, maken de investeringsbanken gigantische winsten en worden opnieuw bonussen uitekeerd, alsof er niets gebeurd is. Men spreekt nu van het einde van de recessie, maar met miljoenen werklozen, een 'jobless recovery'. Het casino voor de 5 % superrijken blijft draaien met belastinggeld, en er vindt geen spin-off meer plaats naar de reële economie: dit is fysieke produktie, jobs en welvaart voor kleine man. We zitten in staatsgesubsidieerd turbokapitalisme en wij blijven in onze zetel zitten en doen niets...

Gisteren was het een interessant programma op CNN over de crisis in de Verenigde Staten. Het was een verrassend rustig en verhehlderend debat, niet met van die schreeuwlelijkaards, die zo welig tieren op Amerikaanse zenders.

De panelleden kwamen met een aantal cijfers, die mij toch deden achterovervallen. De financiële ravage in de Amerikaanse gezinnen is gigantisch. Voglens Mort Zuckerman, vastgoedinvesteerder, verloren de Amerikanen 60-75 % van hun vermogen in de waarde van hun huizen. En Niall Ferguson, auteur van "The Ascent of Money" zei dat het huishoudelijk vermogen in verhouding tot het inkomen teruggevallen is tot op het peil van 1989. We zijn dus twintig jaar van vermogensaccumalatie kwijt! Maar wat blijft is de schuld die we in de afgelopen decennia opstapelden om onze welvaart te laten groeien.

Maar het gaat hier grotendeels om papieren waarde, om lucht dus. Het is niet omdat de marktwaarde van je huis naar beneden gaat, dat je huis minder comfortabel is om in te wonen. We moeten hier de oude marxistische begrippen van gebruikswaarde versus ruilwaarde gebruiken. Een huis bv. heeft een evidente gebruikswaarde, een huis is in de eerste plaats bedoeld om in te wonen, d.i. een huis levert de dienst 'wonen' op. Daarnaast heeft een huis een ruilwaarde, de prijs die daarvoor op de markt betaald wordt. Als de huisprijs daalt, vermindert de ruilwaarde van dat huis, maar niet de gebruikswaarde.

De kapitalistische economie, waaraan wij allemaal participeren, bekijkt de waarde van dingen enkel in functie van hun ruilwaarde, die niet meer in verhouding  staat tot hun reële waarde -de kostrpijs ervan in stenen, beton, lonen van bouwvakkers- en de gebruikswaarde. Ook in België beginnen de prijzen van huizen te dalen, voor het eerst sinds 26 jaar, sinds 1983 dus. ING België voorspelt een daling in 2009 van 8 tot 10 procent. Moeten we daar rouwig om zijn? De beleggers zien dat niet graag natuurlijk. Maar de kopers kunnen daar om juichen, want de kost van wonen is de zwaarste last in een gezinsbudget. En als de huizenprijzen dalen, zullen met vertraging hopelijk ook de huurprijzen dalen. Zodat fatsoenlijk wonen ook voor de kleinere inkomens mogelijk wordt.

Daar gaat de financiële crisis om: er is gewoon veel te veel geld in omloop dat geen produktieve rendementen meer kan vinden in de reële economie, d.i. in goederen en diensten waar het gros van de mensen kan profiteren. Het vrijzwevende overtollige kapitaal blaast dan maar de waarde van bv. huizen op, waaardoor de dienst 'wonen' voor veel mensen onbetaalbaar wordt. De crisis betekent gewoon dat de luchtbel van artificiële waarde leegloopt.

20 jaar vermogensgroei verdampt, vernietigd? Moet de gewone man in de straat daar rouwig om zijn? Ik denk het niet. Het is fictief geld, artificieel, boekhoudkundig geld, dat niets meer te maken heeft met reële economie en behoeftenbevrediging, waar economie werkelijk om zou moeten draaien. De vernietiging van fictief geld zou ons allen ten goede komen. Zoals trouwens de consolidatie -d.i. de vernietiging- van de gigantische overheidsschuld overal ter wereld, die toch nooit meer kan terugbetaald worden. Schoon schip maken met de opgewollen financiële economie sinds de jaren 1980, alle tellers terug op nul zetten en op een andere manier welvaart creëren of tenminste veilig stellen.