Johnsatyricon

Zal ik het nog meemaken, dat het collectieve bewustzijn zodanig evolueert, dat personen en instellingen die door hun roekeloos gedrag en graaizucht de wereldeconomie ontredderen, aangeklaagd en voor een rechtbank gebracht worden, die de vergelijking met het Tribunaal van Neurenberg kan doorstaan? Toen werd het concept 'misdaden tegen de mensheid' uitgevonden. Kan men niet een gelijkaardig juridisch begrip smeden voor misdaden in de economische sfeer, zoals we de afgelopen jaren gezien hebben, en waarvan we de gevolgen nog jaren zullen zullen dragen?

Als men de vraag stelt: wie draagt de grootste verantwoordelijkheid voor de huidige economische crisis, dan wijzen veel ingewijden in de richting van Alan Greenspan, hoofd van de Amerikaanse centrale bank tussen 1987 en 2006. De centrale bankier van Amerika is, naast de Amerikaanse president, de machtigste man ter wereld. Hij is verantwoordelijk voor het monetaire beleid. Zijn belangrijkste wapen is de rente, de prijs die bankiers moeten betalen voor geld van de centrale bank. Sinds 9/11 had hij de rente verlaagd tot een bespottelijk laag niveau, zodanig dat geld vrijwel gratis was. Biljoenen dollars raakten in circulatie en konden hun destructief werk verrichten.

Terwijl het net de taak is van de centrale bank om in geval van oververhitting van de economie de geldkraan toe te draaien, door het verhogen van de rente. Greenspan heeft dat niet gedaan. Integendeel, Professor Roubini, bijgenaamd 'Doctor Doom', één van de weinigen die waarschuwden dat het Amerikaanse financiële systeem op een catastrofe afstevende, zegt daarover: 'De taak van de centrale bank is om de punchkom weg te nemen, als de party uit de hand dreigt te lopen, om speculatieve bubbles te vermijden. In de plaats daarvan liet de centrale bank niet enkel na om de punchkom weg te nemen, meer nog, ze goot wodka en whisky in de punchkom en andere toxische stoffen, om iedereen dronken te maken met irrationele exuberantie.'

Meer nog, hij had de macht om de hypotheekjungle te reguleren, en hij heeft dat niet gedaan, hij was zelfs de belangrijkste stimulator van de toxische financiële innovaties. Op 23 oktober 2008 verscheen Alan Greenspan voor een parlementaire onderzoekscommissie. Hij zag er vermoeid uit en berouwvol, voor zover iemand als Greenspan berouw kan voelen. Het leek alsof zijn wereldbeeld in stukken was uiteengevallen. Gevraagd of hij vergissingen had gemaakt, antwoordde Greenspan dat hij gedeeltelijk fout was geweest. Hij gaf toe dat zijn geloof in de zelf-regulerende kracht die van het individuele eigenbelang van economische actoren uitgaat, verkeerd was. Hij was persoonlijk geschokt door de gebeurtenissen die zich ontvouwden.

Critici zeggen dat het belachlijk en naief is om te denken dat de haaien van Wall Street belangstelling zouden hebben om zichzelf in te tomen en te reguleren. Men moet erkennen dat de leidinggevenden van grote banken zich lieten leiden door belangen, die ingingen tegen het algemene belang. Niettegenstaande Greenspan zichzelf berouwvol op de borst klopt, toegeeft dat hij fouten heeft gemaakt, behoudt hij zijn geloof in het principe van vrije competitieve markten. Geen enkele markt werkt perfect, maar er is in zijn visie geen alternatief.

Ik zie tot mijn genoegen dat de Europese landen in voorbereiding van de G20 in Pittsburgh, een stevige vuist maken tegen de bonuscultuur, ongetwijfeld om Washington onder druk te zetten, die tegen een regulering van bonussen is. We zullen wel zien. De soep wordt nooit zo heet opgegeten als ze opgediend is...

Heb je gisteren vice-premier Laurette Onckelinckx op tv horen fulmineren tegen de banken? Het was een plezier om die Waalse furie vuur te zien spuwen. Het zijn de banken die de crisis hebben veroorzaakt. Het is niet meer dan normaal dat ook zij hun bijdrage leveren om de schade op te lappen. Ook Eerste Minister Van Rompaey heeft op de RTBF gezegd dat hij voor een belasting op de banken is.

Ook de Franse president Sarkozy sprak krachtige woorden tegen de graaicultuur van de banken. De publieke opinie in Frankrijk is woedend omdat in volle vakantieperiode uitlekte dat BNP Paribas, die met overheidsgeld van de ondergang werd gered, 1 miljoen aan bonusen reserveerde. En zelfs een ex-topman van Fortis Holding vindt de bonussen "immoreel en misdadig".

Als die nauwelijks verhulde woede al in de woorden van politieke leiders dooschemert, dan kan men zich voorstellen dat die in nog grotere mate bij de gewone mens leeft. Bij de kleine zelfstandige bv. Als die faiiliet gaat, dan wordt die niet met belastinggeld geholpen, maar wordt zijn inboedel door deurwaarders aangeslagen. Bij de gepensioneerde bv., die amper met zijn klein pensioentje de eindjes aan elkaar kan knopen.

De woede om de winstmachine van de banken die met belastinggeld in leven wordt gehouden. De banken krijgen geld toegestopt van de centrale banken en het spaargeld van de burger aan een schamele 1 %. Die beleggen ze tegen 4 % in veilige overheidsobligaties. 3 % zuivere winst dus. "Zo kan ik ook bankieren", zegt de notoir liberaal Paul de Grauwe, hoogleraar economie aan de KULeuven.

De verontwaardiging rond het crapuleus gedrag van de banken is dus algemeen. Ik zou zelfs meer zeggen: als de politieke klasse niet de moed heeft om een belasting op de banken door te drukken, hoe klein ook, dan loopt de legitimiteit van onze instellingen en ons systeem groot gevaar. Het zal profitariaat, zwartwerken, belastingontduiking en normvervaging nog meer in de hand werken. Voeg dit bij de diepe crisis van het Belgische gerecht, en ja begrijpt dat de sociale cohesie van onze maatschappij groot gevaar loopt.

Dus, beste politici, heb nu eens 6 minuten politieke moed, en hef een belasting op de banken. Indien u dit niet doet, dan zeg ik het sociaal contract op, en ik denk dat velen mij zullen navolgen. Wij kunnen dan niet meer instaan voor de gevolgen...

De crisis is voorbij! Laat de champagnekurken knallen! Steek uw neus vol met cocaïne! Pronk weer met uw Rolex-horloge! Wij, de belastingbetalers, hebben de banken van de ondergang gered, en hebben ons daarvoor voor jaren in de schulden gestoken, en er zal gesnoeid moeten worden in de sociale zekerheid. Geen nood, de banken zijn gered! Ze verdienen weer miljoenen en delen torenhoge bonussen uit, alsof er niets gebeurd is. "Privatisering van de baten en socialisering van de kosten", dat is het grondmaxime van de wereld waarin we leven.

Hoera! We hebben het domme kiesvee bij hun pietje gepakt, denken de bankiers. Ze hebben de leugens geslikt van de regeringspartijen en de door ons gecontroleerde massamedia. Wij zijn immers te groot om failliet te gaan, wij vormen een 'systeemrisico'. Derhalve kunnen we altijd bij de staat aankloppen om ons te ondersteunen als we teveel risico hebben genomen. Aan 'moral hazard' (moreel risico) vegen wij ons duur gat af. Het is toch normaal dat wij onze risico 's op de gemeenschap afwentelen, wanneer het verkeerd gaat? Wij zijn immers te groot, te machtig om in te storten. Wij zijn de Ubermenschen van de wereld, wij zijn de matrix, koning, keizer, admiraal, voor het kapitaal knielen ze allemaal.

Hoera! De crisis is voorbij! Opnieuw business as usual, alsof er niets gebeurd is. Het klootjesvolk blijft immers alles slikken!

Duitsland kende na Wereldoorlog I een verschrikkelijke financiële crisis, met een hyperinflatie, waarbij één brood miljoenen Rijksmarken kostte. Arbeiders werden meerdere malen per dag uitbetaald, waarbij hun vrouwen het loon met de kruiwagen kwamen afhalen. Die holden onmiddelijk naar de winkels om daar levensmiddelen te kopen, want een paar uur later zouden de prijzen weer met een paar miljoen gestegen zijn.

Het Dadaïsme was een artistieke stroming, die reeds tijdens WO I ontstaan was. De Dadaïsten namen genadeloos de waanzin van de slachtpartijen in de loopgrachten op de korrel. Ook de financiële crisis ontsnapte natuurlijk niet aan hun satyrisch vizier. Hier hoor je Kurt Schwitters, één van de voormannen van het Dadaisme, over dit thema. Zijn zogenaamde akoestische poëzie. Hij ridiculiseert daarmee de beleidsmensen en economen, die maar wat rondlullen, en zelf niet begrijpen wat er gebeurt, laat staan dat ze er iets aan kunnen doen. Analogie met de huidige financiële crisis?

Ongeveer rond dezelfde tijd als de akoestische poëzie van Dada, was er een obscure Beierse volksmenner, genaamd Adolf Hitler, die een mislukte putsch naar de macht deed. Hij vloog de gevangenis in en schreef daar een boek, genaamd 'Mein Kampf', met de welbekende gevolgen...