Johnsatyricon

Beste mensen, ik ben ontzettend verheugd dat Luc Huyse de Ark Prijs voor het Vrije woord krijgt.

Wie is in hemelsnaam Luc Huyse? Iedereen die in het begin van de jaren tachtig aan de Leuvense rechtsfaculteit rondliep, kon niet om Luc Huyse heenkijken. Hij was een socioloog, die in de eerste kandidatuur inleiding tot de sociologie doceerde, en in de later jaren rechtssociologie.

Ik beken op de eerlijkheid van mijn communicantenzieltje, dat  ik geen knapper intellectueel heb gezien dan Luc Huyse, en ik heb er heel wat zien passeren, ik kan het je verzekeren.

Di is de meest intelligente prof, die ik in de Leuvense biotoop heb mogen leren kennen. Ik volgde bij hem 'Inleiding tot de sociologie' in de eerste kandidatuur rechten, in 1981-82. Welnu, die cursus heeft op mij zo 'n grote indruk gemaakt, dat ik zonder schroom kan beweren dat Luc Huyse een onuitwisbare invloed op mijn intellectuele ontwikkeling heeft gedrukt.

Er was in de eerste plaats zijn ongelooflijke beheersing van de Nederlandse taal. Hij sprak zo 'n mooi Nederlands. Nog steeds kan ik de intonaties van zijn stem in mijn geest herinneren.

Hij was geen gemakkeliijke prof. Hij smeedde neologismen, zoals educogeen, om die factoren aan te duiden die al dan niet bevorderlijk zijn voor het onderwijs, het leren.

Voor zover ik mij kan herinneren, maakte hij zijn doctoraat over de leerachterstand van jongeren uit de lagere klassen. En ik denk dat hijzelf uit de arbeidersklasse is voortgekomen.

Stel je dan eens zo 'n prof voor, die aan de meest elitaire faculteit, met name de rechtenfaculteit, moet doceren. Voornamelijk jongeren uit begoede gezinnen. Ach, ik heb ze allemaal gezien, zonen en dochters van politici, rechters, advocaten, etc.

In het huis der Rechten, de facbar van de rechtenstudenten zag je de toekomstige maatschappelijke elite zich lazarus drinken en op de toog dansen. Zo was er o.a. de zoon van toenmalig premier Martens, die als ik mij niet vergis, een been had verloren bij een ongeval. En, zelfs een zekere Bart Somers, die toen nog tot de Volksunie behoorde,  werd gesignaleerd in het Huis der Rechten in Leuven.

Aan die fils-a-papa moet je dan een vak doceren als sociologie, dat voor een groot deel gaat om sociale ongelijkheid.

Luc Huyse was belast met die taak, hij heeft dit met brio gedaan. Hij wist meesterlijk de spaning te bespelen tussen het aanklagen van sociale ongelijkheid, en het bespelen van het narcistisch ego van die zoontjes van politici en magistraten, die vanaf hun geboorte alle levenskansen hebben meegekregen. Ja, ik bespoorde bij hem een zekere ironie, of is dit projectie, ik weet het niet.

Naast de vorm, zijn mooie taalgebruik, was Luc Huyse intellectueel meesterlijk. Generaties rechtenstudenten hebben zijn boekje 'Gewapende vrede' moeten lezen. Hoe die man erin slaagt om de politieke geschiedenis van België na 1945 in zo 'n kort boekje samen te vatten, daarvoor moet intellectuel Vlaanderen zijn hoed afdoen.

Als mijn geheugen mij niet bedriegt, beschreef hij drie breuklijnen binnen het Belgische politieke landschap en hoe die evolueerden, en elkaar doorkruisten. 1) de breuklijn katholiek/vrijzinnig 2 de breuklijn Vlaams/Waals 3) de breuklijn kapitaal/arbeid.

Luc Huyse was een meesterlijke syntheticus van het intellectueel niveau van Hegel/Marx, Ik weet waarover ik spreek. De meeste universiteitsprofessoren die ik gezien heb, zijn niet meer dan omhooggevallen onderwijzers.

Luc Huyse, dat was een heel ander niveau. Dat was een echte intellectueel, iemand van wie een 18-19 jarige echt iets kon opsteken.

Helaas heb ik zijn latere ontwikkelingen niet meer kunnen volgen. Hij heeft zich beziggehouden met collaboratie en repressie, en hij heeft daarover, samen met een collega uit mijn studierichting, een boek gepubliceert. Hij heeft het nuchtere feitenmateriaal rond de repressie, d.i. de bestraffing door de Belgische staat van de collaboratie met nazi-Duitsland bestudeerd. Hij ontkracht daarin de mythe als zou katholiek Vlaanderen zwaarder gestraft zou zijn geweest dan vrijzinnig Wallonië, iets was de zwarten tot in den treuren blijven herhalen.

Ik heb het boek (nog) niet gelezen, maar Luc Huyse kennende, kan ik al in mijn tenen aanvoelen dat het van heel hoge kwaliteit is.

Dames en heren, ik stel u Luc Huyse voor, een intellectueel van zeer hoog niveau, en het is met ontroering en dankbaarheid dat ik zonet op tv vernam dat hij de Arkpijs voor het vrije woord heeft gekregen...