Johnsatyricon

Ik heb mij de afgelopen weken geamuseerd met het maken van een kleine documentaire over de val van Antwerpen in 1585. In augustus 1585 capituleerde deze metropool voor de Spaanse commandant Alexander Farnese, na een beleg van één jaar. De pogingen van de Antwerpenaars en hun Nederlandse bondgenoten om de omsingeling te doorbreken, hadden alle gefaald. De stad kwam opnieuw in de greep van de dwingeland, koning Filips II van Spanje.

Dit militaire feit zou verreikende gevolgen hebben: de definitieve scheiding van Noord en Zuid, de afsluiting van de Schelde, en de degradatie van onze gewesten tot een dynastiek wingewest van de Spanjaarden, later van de Oostenrijkers. De Noordelijke Nederlanden daarentegen, het latere Nederland, groeiden in de 17de eeuw uit tot een maritieme, politiek-militaire en culturele grootmacht.

Het heeft weinig zin om achteraf te speculeren hoe het anders had kunnen geweest zijn, maar het is wel een leuke gedachtenoefening. Stel dat Antwerpen stand had gehouden tegen de tercios van Alexander Farnese, en dat we hadden kunnen aansluiten bij de economische en politieke dynamiek van de Verenigde Provincieën? De huidige Belgische en Nederlandse staatsgrenzen zijn immers vooral het resultaat van militaire krachtsverhoudingen eind 16de-begin 17de eeuw, niet de exponent van enig 'nationaal' gevoel. Zelfs in het Noorden waren de calvinisten, de drijvende kracht achter de opstand tegen Spanje, met hun 10% een absolute minderheid, en werden de katholieken verdrukt.

In dit fotoverhaal heb ik mij geconcentreerd op de militaire gebeurtenissen rond het beleg en de val van Antwerpen in 1584-1585, een verhaal dat in de vergetelheid is geraakt. Wie herinnert zich nog de brug van Farnese, deze scheepsbrug over de Schelde, waarmee de Spaanse generaal Antwerpen logistiek doodkneep? Een monument van militaire vindingrijkheid, die overal in Europa bewondering opriep. Half Europa volgde toen dat beleg, omdat de toekomst van de Nederlanden ervan afhing.

Het falen van de Antwerpenaars heeft veel te maken met de militaire incompetentie van zijn leider, de calvinist Marnix van Sint-Aldegonde. Hij was vooral een denker, een ideoloog en een theoloog. Hij zou naar verluidt mee aan de basis gelegen hebben van het latere Nederlandse volkslied, het Wilhelmus. Naast zijn falen om Antwerpen uit de paapse en tirannieke klauwen van de Spaanse koning te houden, is deze man een zeer interessant personage. Hij heeft veel ideologische tractaten geschreven tegen de Rooms-Katholieke religie, onder andere de 'Biekorf', een vlijmend spotschrift op de Katholieke Kerk.

Ook het gebrek aan internationale steun voor de Antwerpse zaak, het laatste bolwerk in de Zuidelijke Nederlanden tegen de Spaanse militair-diplomatieke pletwals, zette een grote domper op een succesvol verzet. Antwerpen was in essentie op zichzelf aangewezen, op haar eigen Engelse en Franse huurtroepen. Koningin Elisabeth I van Engeland stond wel sympathiek tegenover de Opstand in de Nederlanden, maar zij had andere katten te geselen, het onderdrukken van complotten, die door de Spanjaarden gesteund werden, die uiteindelijk, in 1588, tot de grote Armada zouden leiden.

Antwerpen had ook een tegenstander van formaat, Alexander Farnese, prins van Parma. Deze werd door vriend en vijand beschouwd als een zeer competent militair, en een gewiekst diplomaat. Anders dan zijn voorganger, de hertog van Alva, die met zijn schrikbewind de Nederlanden in het kamp van de opstand dreef, slaagde Farnese erin talloze steden te verleiden om zich opnieuw aan de koning te onderwerpen. En het dient gezegd: hij was zeer fair tegenover het verslagen Antwerpen: de protestanten kregen vier jaar de tijd om hun biezen te pakken.

Dit filmpje is gemaakt met Sony Vegas, een semi-professioneel videobewerkingsprogramma van 50 euro.

I saw the movie 'The last days of Patton', about the famous American General George S. Patton (1885-1945) in World War II. It 's about the last months of his life before he was killed in a car accident in december 1945.This is a crucial scene, in which Patton is relieved of his command by his boss (and former friend) Eisenhower. I think the two characters are very well casted. They resemble very well the pictures of the real Eisenhower and Patton I know

Also the difference in personality between the two great men: Eisenhower, the diplomat and politician (he later became President of the United States), and Patton, the pompous, brutal and arrogant mouth.

There are some very nice statements in it. Although a brilliant strategist, Patton was notorious for his arrogant big mouth, which put him always in serious troubles with Dwight 'Ike' Eisenhower, Supreme Alied Commander. The word he most often used was 'suns-of-bitches'.

His worst offence was the slapping in the face of two wounded American soldiers who suffered from shell-shock. He accused them of being cowards. This incident, in Sicily 1943, provoked furious reactions of both the American press and his military superiors Eisenhower and Bradley.

The American press compared Patton with Hitler, and they portayed him in a cartoon with a swastica underneath of his boot, while kicking the two soldiers in the butt.

As a result, Patton was relieved from his command, only to play a military role again after the landings in Normandy in juli-august 1944. Then he broke through the German defensive lines with the Sherman-tanks of his 3rd Army, dashing to liberate Paris. He is also best known for the relieving of the encircled American forces in Bastogne during the Battle of the Bulge in the Ardennes (december 1944).

Patton 's complex personality

Anyway, the movie I saw yesterday is not about his military achievements, but about the very complex human character that Patton was. He was brilliant, arrogant and completely undiplomatic, but he also wrote beautiful love poems for his eternally beloved wife Bea.

He had a fenomenal knowledge about human history. He foresaw the clashing between the Americans and the Soviet Russians. In a quote of which I don 't remember the exact words he says:
"The war with Germany is over, they say. They think we killed the last dictator in history. They 're wrong. Every generation gives birth to a new dictator."

We now all know these were prophetic words. Think of Stalin, Mao, Pol Pot, Saddam Hoessein, Bush (?).

While discussing the anti-fraternising policy of Eisenhower that forbade American soldiers to flirt with German girls and women, he said:

"You can 't control sex. All that moralistic garbage! When morals go down, morale goes up."

In this movie there are also beautiful statements and words of other characters:

Patton and General Harper, his Chief-of-Staff, are driving in a car. They notice that Willy, Patton 's beloved dog, is scratching itself. Then Harper says:

"They say a resonable number of fleas is good for a dog. Keeps him from brooding...over being a dog."

I interpret this as follows: people need all these little problems and frustrations to complain about. These they need, in order not to think about the human existential situation, such as the eternal human lack, the passing away of things and people, and the inevitable death...

Ik heb dit clipje gekozen uit de film 'Alatriste', omdat het een goed beeld geeft van hoe de oorlogsvoering in de eerste helft van de 17de eeuw eraan toeging. Het speelt zich af tijdens de slag om Rocroi (1643), in de zoveelste oorlog tussen de aartsvijanden Spanje en Frankrijk.

De musketiers

De held van het verhaal, 'kapitein' Alatriste, een aan lager wal geraakte avonturier, maar een zeer dapper soldaat, is een musketier in het Spaanse leger. Bij musketiers denken wij spontaan aan de 'Drie musketiers' van Alexandre Dumas. We denken dat ze vooral met degens vochten. Maar neen, het waren elite-soldaten die gespecialiseerd waren in het schieten met musketten.

Sinds het eind van de middeleeuwen hadden de draagbare vuurwapens een grote ontwikkeling ondergaan. Uit de primitieve haakbus ontwikkelde zich de musket, een wapen dat zo zwaar was dat het met een vork ondersteund diende te worden tijdens het vuren.

Wat je ook heel goed ziet in het begin van dit clipje, is dat de musket diende aangestoken te worden met een brandende lont, een soort koord die om het geweer gewikkeld was, soms rond de linker- of rechterpols. Het was een hele klus om deze lont brandende te houden, en je ziet Alatriste erop blazen om hem brandend te houden.

Als de vijandelijke cavalerie naderde, plantten de musketiers hun vork in de grond, legden hun musket erop en staken de brandende lont in de kruitpan, waardoor het schot afging. Dan trokken ze zich snel terug en een volgende lijn van musketiers trad aan om te vuren.

De musketiers die zich hadden teruggetrokken, herlaadden hun wapens, dit betekende het reiningen van de loop met een laadstok, het gieten van fijn kruit in de kruitpan, grof kruit in de loop en tenslotte de kogel. Dit alles kostte verschrikkelijk veel tijd. We zijn nog zeer veraf van de automatische geweren, die wij uit Rambo-films gewoon zijn.

De tactische eenheid binnen het Spaanse leger was de tercio, grosso modo vergelijkbaar met het latere regiment, zo 'n 3000 man van piekeniers en musketiers. Over de musketiers hebben we het al gehad, maar wat was de functie van de piekeniers?

De piekeniers

Sinds de late middeleeuwen kwam het zwaartepunt in het gevecht langzamerhand bij de infanterie te liggen, terwijl voordien de gepansterde aristocratische ruiterij domineerde. De Zwitsers, Europa's meest geduchte huurlingen, ontwikkelden de tactiek van zware blokken met lange pieken gewapende infanteristen. Daartegen konden de gepansterde ruiters te pletter lopen.

De Spaanse tercios namen de tactiek van de piekeniers over. Zo 'n zware massa van met lange lansen gewapende soldaten was een geduchte eenheid. In dit filmpje hoor je, terwijl de Franse infanterie aanvalt, de Spaanse bevelhebber roepen: "picas!", waarna de eenheid zich omvormt tot een gigantisch stekelvarken, waar de ruiterij moeilijk doorheen kon komen.

De musketiers daarentegen vormden een mobiele eenheid die meestal op de hoeken of de flanken van de piekeniers stonden opgesteld. Ze konden zich daarnaartoe bewegen waar de druk op het blok van de piekeniers het grootst was. De musketiers vormden een ander soort soldaten dan de piekeniers. Piekeniers moesten vooral fysieke kracht en gehoorzaamheid hebben om de formatie in stand te houden, terwijl de musketiers meer op eigen verantwoordelijkheid beslissingen konden nemen. 

Op gravures uit de 16de-17de eeuw zie je dikwijls die gigantische blokken van stekelvarkens van piekeniers. Het schilderij van Velasquez, dat de overgave van Breda (1625) aan de Spaanse bevelhebber Spinola voorstelt, wordt trouwens 'las lanzas' genoemd, omdat je daar weer die enorme lansen van de piekeniers op de achtergrond ziet. 

Vlaanderen is de hel

Er is trouwens een mooi Spaans spreekwoord: poner una pica en Flandes:  een piekenier in de Nederlanden inzetten, wat zoveel betekent als 'een hopeloze taak aanvatten' (wegens de onverzettelijkheid van de 'Nederlanders' tegen het Spaanse leger)...

Zeer interessant vond ik het gesprek van 'kapitein' Alatriste (die in Vlaanderen had gevochten) met Olivarez, de eerste minister van de Spaanse Koning Filips IV. Op de vraag van Olivarez wat hij over 'Flandes' denkt, antwoordt Alatriste:

"t Is het einde van de wereld, Excellentie.
Toen God Vlaanderen schiep, verlichtte hij 't met een zwarte zon, 'n ketterse zon, die je niet verwarmt, of je doorweekte botten droogt.
' t Is een raar land, bewoond door mensen die ons vrezen en verachten, die ons nimmer vrede zullen schenken.
Een Mens raakt er meer kwijt dan slaap.
Vlaanderen is de hel!"

Ik heb het volgende clipje gekozen, een ode door een Spanjaard aan de Spaanse tercios, die door vriend en vijand werden gevreesd en bewonderd. Het waren ongetwijfeld de dapperste soldaten van Europa uit die tijd, en ze werden als bijna-onoverwinnelijke beschouwd. Nochtans was het Spaanse leger uit die tijd een multinationaal leger. Naast de harde kern van Spanjaarden, waren er ook Duitse, Italiaanse en Waalse (!) tercios.

Ik vind het gewelidg hoe die kerel multimedia weet te bespelen, na die halve inuut Spaans gelul, dat ik niet begrijp. Maar dan geeft hij op elke eerste tel van de maat 4/4 een nieuw beeld. Gentlemen, dit is iets om te bestuderen, de relatie tussen beelden en muziek!

Recentelijk zijn we weer opgescheept met één van die talloze regionale oorlogen, die ons collectief bewustzijn teisteren, sinds de implosie van de Sovjet-Unie. Ik herhaal nogmaals het belang van de ineenstorting van de Sovjet-Unie als militaire grootmacht. Het is als het ware het uittrekken van de grendel van een granaat, waardoor etnische conflicten overal exploderen.

De Kaukasus: een kruitvat

Waarover gaat deze oorlog? Zuid-Ossetië is een regio in de Kaukasus-staat Georgië- onafhankelijk geworden sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie. De Zuid-Osseten willen meer autonomie, maar dat is niet naar de zin van de Georgische regering, het is altijd het zelfde patroon van etnisch geweld, zoals we ook in ex-Joegoslavië gezien hebben. De meeste Zuid-Ossetiers bezitten een Russisch paspoort, dus toen het Georgisch regime militair binnenviel om aan de onafhankelijkheidsintenties van de Zuid-Ossetiërs paal en perk te stellen, viel Rusland militair aan om aan haar 'volksgenoten' in Zuid-Ossetië te steunen.

Dit regionaal conflict toont eens te meer aan wat ik al geschreven heb over oorlog in de 21ste eeuw. Dat -gelukkig- door de alomtegenwoordige massamadia -op dit moment ben ik aan het kijken naar BBC World- regionale conflicten minder kans hebben om te escaleren. Niettemin is dit conflict een angstwekkend, omdat opnieuw de Amerikaans-Russische rivaliteit opduikt, iets waarvan we dachten dat het met de val van de Berlijnse muur verdwenen was. Er zijn Amerikaanse vliegtuigen opgedoken aan de Zwarte Zee, die een humanitaire opdracht hebben, maar waar ligt de grens tussen humanitaire hulp en militaire interventie? Amerika dreigt intussen Rusland uit de G8 te smijten, het clubje van de machtigste landen ter wereld.

De Kaukasus tijdens de Tweede Wereldoorlog

Eventjes meer afstand nemend van de waan van de dag, het is fascinerend om te zien hoe Hitler in het voorjaar van 1942 zijn begerig oog op de Kaukasus liet vallen. Zijn ultieme doel was de verovering van de Sovjet-olievelden bij Baku. In zijn wildste dromen zou de Wehrmacht kunnen doordringen in het Midden-Oosten en zo aansluiting kunnen vinden bij het Afrika-Korps van Rommel in Noord-Afrika.

Door sommige Islamitische bergvolkeren in de noordelijke Kaukasus werden de Nazi 's als bevrijders ingehaald, o.a. de Tsjetsjenen, de Ingushi, de Karachai, and Balkarians. Het Duitse leger nam een eerder 'liberale' politiek aan. Beloften werden gemaakt om de kolchozen af te schaffen en moskeeën te heropenen. 

Maar het bleef bij dromen. Hitler deed aan strategic overstretching, door zowel de Kaukasus aan te vallen en het Zesde Leger naar Stalingrad aan de Wolga te dirigeren. Iedereen weet wat het gevolg van deze waanzin was: de omsingeling en de overgave van dat Zesde leger bij Stalingrad in 1943. Misschien minder bekend is dat de Duitse troepen in de Kaukasus na de nederlaag bij Stalingrad dreigden afgesneden te worden, waarna Veldmaarschalk Von Manstein een strategische terugtocht diende te organiseren. Inderdaad, om de Duitse troepen in de Kaukasus terug te trekken en te redden, moest Stalingrad worden opgegeven, met het bekende catastofale resultaat.

Waarom vertel ik dit allemaal? Omdat de Kauaksus altijd een etnisch wespennest geweest is, zowel tijdens Hitlers leven, als nu. De Duitse troepen vonden talloze 'collaborateurs' binnen de etnieën van de Kaukasus, waaronder de Azeri 's. Ach, er is niets nieuws onder de  zon, de 'oorlog' in Zuid-Osetië is het zoveelste bewijs dat het nationale statensysteem waarmee wij, Westerlingen ons zo identificeren, heeft afgedaan, en dat volkeren, etnieën en religieuze groepen de realiteit van de 21ste eeuw zijn, met al hun gevolgen voor het resterende Westerse statensysteem en het oorlogsconcept van de 21ste eeuw...

We bevinden ons in 1946, bij de Neurenberg-processen tegen de Nazi-criminelen. Dit zijn niet de spectaulaire processen tegen de hoge Nazi-bonzen, zoals Göring, Keitel, Jödl, Frank, etc. Neen, we zijn getuige van het proces van een 'kleine' garnaal, kolonel Jochen Peiper van de SS.

Ondervraagd door het tribunaal zegt hij dat zijn leven geen zin meer heeft , sinds de SS door diezelfde rechtbank als een misdadige organisatie is bestempeld. Wie was die man? Wie was Jochen Peiper, deze kolonel bij de SS? Waarom stond hij terecht? Wat had hij misdaan? Deze vraag zullen wij trachten te beantwoorden in deze bijdrage.

Jochen Peiper was  in de perceptie van de Nazi-bonzen de gedroomde Nazi-volgeling, wat alleen al blijkt uit de 'Arische' namen van zijn vrouw en zijn kinderen: hij huwde met Sigurd, waarbij hij drie kinderen had: Hinrich, Elke, en Silke. Hij werd opgemerkt door Reichsführer Heinrich Himmler. Hij werd de jongste full kolonel van het Duitse leger, en hij nam deel aan de veldslagen van Kharkov en Kursk in 1943, waar hij zich onderscheidde als een medogenloze tankcommandant.

Eind 1944 was zijn kans om eeuwige roem te verwerven. Hitler had het waanzinnige plan ontwikkeld om in een laatste krachtsinspanning de tanden van de Wehrmacht in het Westen te laten voelen. De Duitse Panzercolonnes zouden oprukken naar de Maas, en vervolgens naar Antwerpen, de logistieke slagader van de geallieerden. Daarmee zouden ze niet enkel de geallieerde troepen logistiek doodknijpen, maar bovendien een wig drijven binnen de wankele Amerikaans-Britse coalitie.

Als éenmaal de 21ste Britse Legergroep onder leiding van Veldmaarschalk Montgomery geïsoleerd zou zijn van de 12de Amerikaanse Legergroep onder leiding van Omar Bradley, dan zou in de perceptie van Hitler de geallieerde coalitie in elkaar storten. 

Strategisch gezien was dit een geniaal plan, ware het niet dat Hitler de krachten van de Wehrmacht enorm overschatte, dat hij aan strategic overstretching deed.

Jochen Peiper maakte tijdens het Ardenneoffensief deel uit van het Zesde Panzerleger onder leiding van Sepp Dietrich, een vuil SS-knechtje die overgepromoveerd was omdat hij een persoonlijke vriend van Adolf Hitler was.

Peiper stond aan het hoofd van Kampfgruppe Peiper (een Kampfgruppe in het Duitse leger was een tijdelijke organisatie van tanks, infanterie en artillerie op regimentsgrootte, bedoeld om als een shock force te opereren). De Panthers en Koningstijgers  van Peiper -de geduchte Duitse tanks, waartegen de Amerikaanse Sherman-tanks speelgoedjes waren- braken door de zwak verdedigde Amerikaanse linies in de Ardennen. Hij brak door tot in La Gleize, waar hij bij gebrek aan brandstof al zijn tanks en zwaar materieel diende achter te laten. Hij was verplicht met de resterende 800 man van zijn Kampfgruppe  de weg te voet af te leggen naar de Duitse linies.

Peiper werd berucht omwille van het vermoorden van ongeveer 80 Amerikaanse krijgsgevangenen bij Malmedy. Naast talloze andere plaatselijke 'incidenten', het neerschieten van Amerikaanse POW 's (Prisoners of War = krijgsgevangenen), maakten de SS-ers van Peiper zich ook schuldig aan het in koelen bloede vermoorden van onschuldige Ardeense burgers. Ze begonnen in het wildeweg met hun machinepistolen te schieten op mensen die zich in een hoeve bevonden. De SS-ers waren namelijk gefrustreerd omdat Amerikaanse tanks en artillerie hun opmars vertraagden, omdat die hun helse tijdstafel -binnen twee dagen de Maas bereiken- in de war smeten.

Ik zag ooit eens een documentaire van de RTBF, Léni, la vie après la mort (2004), van André Dartevelle, over deze burgerslachtoffers tijdens het Ardennenoffensief. Die was ongelooflijk mooi, 'mooi' in de zin van menselijke omgang met het lijden. Meest beklijvend was de getuigenis van een Ardeense vrouw, die als kind die schietpartijen overleefde. Ze overleefde, omdat ze bedekt werd met de lichamen van haar familieleden. Ze werd gered door een buurvrouw. In de documentaire sprak ze voortdurend over 'papa' en 'maman', die ze niet had mogen kennen.

Meest ontroerend was haar getuigenis over een vriendinnetje dat ze had gekend. Ik meen me te herinneren dat ze 'Leni' heette. Tijdens de zomervakanties kwam Leni bij haar spelen in de mooie Ardeense velden. De geïnterviewde vrouw -wier naam ik helaas vergeten ben- sprak voorturend over 'Leni', 'Leni'. Ze keek naar haar op als naar de moeder die ze nooit gekend had. Het mooie van deze documentaire is dat men op zoek gaat naar Leni, en inderdaad, ze leeft nog en de vrouw en Leni vallen huilend in elkaars armen.

Dan was er de getuigenis van een vrouw, die eveneens als kind de slachtpartijen van Peipers Kampfgruppe overleefd had. Ze huwde en ging wonen in een hoeve, maar ze voelde voorturend de 'aanwezigheid' van kinderen, spoken als het ware. De situatie werd onverdraaglijk, totdat ze beloot om haar ervaringen op papier te zetten en ze in boekvorm uit tegeven. Toen hielden de spokerijen op.

Maar goed, hoe zat het met de SS-kolonel Jochen Peiper, wiens beslissingen in 1944 in een lange keten van oorzakelijkheden nog steeds doorwerkt tot ca. 2005, waarin RTBF-de documentaire werd gemaakt? Onder zijn eindverantwoordelijkheid werden ongeveer 300 onschuldige mensen vermoord, weerloze Amerikaanse krijgsgevangen en Ardeense kinderen.

De eerlijkheid op het vlak van de statistiek van de dood en de gruwel gebiedt mij te zeggen dat dit allemaal slechts een 'peulenschil' was in vergelijking met wat aan het Oostfront gebeurde. De militaire historici zijn het erover eens dat de oorlog aan het Westfront eerder een relatief onschuldige caféruzie was in vergelijking met de massamoord die aan het Oostfront plaatsvond. Hoewel zowel Nazi-Duitsland als de Sovjet-Unie de Conventie van Genève -die de menselijke behandeling van krijgsgevangenen voorstond- hadden ondertekend, schonden beide mogendheden die op afschuwelijke wijze. Russische krijgsgevangenen werden dikwijls stante pede terechtgesteld, vooral als het politieke commissarissen van het communistisch regime betrof. Russische krijgsgevangenen kwamen met honderdduizenden terecht in gevangenkampen waar ze als vliegen stierven door ondervoeding en ziekten.

De Russen waren al niet veel beter. Toen het Zesde Duitse Leger bij Stalingrad in 1943 zich overgaf, gingen ca. 100.000 uitgemergelde Duitse soldaten in Russische krijgsgevangenschap. Daarvan overleefden slechts een 5000-tal, die in de jaren vijftig naar Duitsland terugkeerden.

Het Oostfront was een oorlogsfront van ongelooflijke brutaliteit. Ter 'verdediging' van Peiper mag aangestipt worden dat de SS-ers als fanatieke nazi 's bij gevangenname op geen genade mochten rekenen, soms ook aan het Westfront. Bij Charkov in 1943 werden 23 SS-ers onder het commando van Peiper gecastreerd, en de ogen uitgesneden. Vergeef mij deze gruwelijkheden, ik vind die niet uit, ze zijn echt gebeurd. Dus, met de maatstaven gemeten van het Oostfront was de moord op 80 Amerikaanse krijgsgevangenen een relatief 'onschuldige' bezigheid.  

Peiper en zijn trawanten kwamen na WOII uiteraard terecht voor de Amerikaanse militaire rechtbanken. Hij werd aanvankelijk ter dood veroordeeld tot ophanging. Maar zijn proces was controversieel. Er waren geruchten over marteling van hem en zijn mannen. Zelfs een Commissie van de Amerikaanse Senaat diende tussenbeide te komen. Uiteindelijk werd Jochen Peiper veroordeeld tot levenslange gevangenschap. In 1956 kwam hij vrij op borgtocht.

Ik ben er niet zeker van, vergeef mij mijn falend geheugen, maar ik meen mij te herinneren uit de boeken van Steven Ambrose over de mannen van Easy Company, dat Jochen Peiper na zijn vrijlating ging werken bij de Porsche-fabrieken, die tijdens WOII de motoren hadden geleverd voor de beruchte Panther-tanks met hun schuine bepantsering, die overgenomen was van de Russische T34, wellicht de allerbeste tank van de Tweede Wereldoorlog. De schuine bepantsering is nu standaard in het tankontwerp overal ter wereld, zoals de Amerikaanse Abraham-tank, omdat die het effect van de inslag van een anti-tank-granaat minder maakt, doordat die een grotere materie moet doorboren.

Jochen Peiper ging in de jaren zeventig wonen in het dorpje Traves in Zuid-Frankrijk, waar hij zich hbezig hield met de vertaling vanuit het Engels in het Duits van militaire handboeken. Regelmatig ontving hij doodsbedreigingen. Hij stuurde zijn vrouw uit veiligheidsoverwegingen naar Duitsland, liep rond met een pistool en een Dobberman. Uiteindelijk kwam hij om het leven, toen zijn villa in 1976 in vlammen opging. De aanslag werd opgeëist door een onbekende groep 'de Wrekers'. Ze is nooit helemaal opgehelderd, maar vermoed wordt dat Franse ex-verzetsleden achter deze aanslag zaten.

Ik heb het over mijn hart gekregen om een aantal dvd 's over de Holocaust te bekijken, de gruwelijke uitmoording van de Joden door de Nazi 's tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om de BBC-documentaire Auschwitz: The Nazi 's &' The Final Solution' uit 2005 en Eichmann, de vernietiger, uit de reeks Hitlers beulen van Canvas uit 2002.

Hoewel ik mezelf beschouw als een zeer belezen mens, als iemand die geen grenzen kent aan zijn intellectuele nieuwsgierigheid, heb ik hier altijd een uiterste grens ervaren, die zelfs ik -die mezelf graag omschrijf als een ervaren onderzoeker naar de menselijke aard-, niet durfde te overschrijden.

Enkele jaren geleden zag ik de film Schindler 's List. Ik ben niet iemand die ligt te snotteren bij romantische komedies (wat Flair-ladies als 'het uiten van emoties' beschouwen, oppervlakkige sentimentaliteit is het kenmerk van de kleine geest, maar dit terzijde gelaten). Ik hou mij niet bezig met prullaria in het leven. De minimis praetor non disputat (een boutade uit het Romeinse recht): de rechter houdt zich niet bezig met prullen.

Maar deze film gaat niet over prullen. Hij gaat over de systematische, rationele en industriële massa-vernietiging van een bevolkingsgroep. Ik herinner mij nog dat ik begon te huilen, toen de hoofdpersonages, een groep Joden die door de Duitse industrieel Oskar Schindler van vernietiging gered werden, begonnen te juichen toen er uit de douchekranen warm, weldadig water stroomde in plaats van het Zyklon B-gas, dat oorspronkelijk ontwikkeld was om insecten te verdelgen.

En dan die sublieme cinematografische techniek van een wit-zwarte achtergrond waartegen zich snel een klein meisje voortbewoog met helrode mantel, als ware het roodkapje die zich in een gruwelsprookje bevond, en dat was de Endlösung ook, een gruwelsprookje, met dit verschil dat sprookjes zich in een mytisch ver verleden afspelen, maar dat de Holocaust amper zestig jaar geleden plaatsvond, toen mijn ouders kleine kinderen waren.

Over dat meisje in rode mantel, mijn broer heeft een dochtertje dat er net zo uitziet als dat meisje, en hij zei dat hij de brok in de keel had, weliswaar zei hij dat na ettelijke pinten op een familiefeest.

Ik wil maar zeggen: je bezighouden met de Holocaust en de Endlösung (de term die de Nazi's gebruikten voor de 'ultieme oplossing' van het Jodenprobleem, met name de totale uitroeiing ervan), is niet iets wat je zomaar op een luie zondagnamiddag doet. Er is een lange periode van voorbereiding nodig, alvorens je het onzegbare, het onrepresenteerbare aankunt, tenzij je een psychopaat of een sadist bent, die geniet van het lijden van de mens.

De bibliotheek van Antwerpen heeft een ruime collectie van informatieve dvd 's over recente politiek, waarin ik regelmatig rondsnuister, maar ik merkte dat ik altijd met een ruime boog heenliep rond het rekje over de Holocaust, de Endlösung, de Shoa (d.i. de term die de Joodse gemeenschap hanteert om te spreken over de uitroeing van hun volksgenoten door de Nazi 's tijdens de Tweede Wereldoorlog).

Ik bouwde systematisch gewenning op tegen de gruwelijkheden die mensen elkaar aandoen, alvorens de ultieme wreedheid der wreedheden die de Holocaust is, aan te kunnen. Als 'aperitief' sudderde ik in de verschrikkelijke folteringen die Saddam Hoessein van Irak (+2005) zijn politieke tegenstanders aandeed, met methoden die zijn geheime dienst geleerd had van de communistische regimes uit Oost-Europa, maar die hij weldra overtroef, als ware die communistische gruwelregimes onschuldige boy scouts.

Dan was er mijn lectuur over de volkerenmoord in Bosnië-Herzegovina (1992-1995), getriggerd door de recente gevangenname van Radovic Karazic. Ik kan niet ontkennen dat die figuur mij obsedeert, zoals het absolute Kwaad ons, mensen, soms fascineert. Een psychiater, die per definitie mensen in nood moet helpen, wordt massa-moordenaar, is mede-verantwoordelijk voor het vermoorden in koelen bloede van 8000 Bosnische moslims in 1995 bij Srebrenica, waarbij de 'beschaafde' Nederlandse VN blauwhelmen werkeloos toekeken, hoewel ze wisten wat er te gebeuren stond.

Karadzic, die zei dat de Serviërs niet kunnen werken, maar wél vechten, hij dook onder toen de internationale gemeenschap eindelijk de ballen had om aan dit moorden een einde te maken, en hij dook op als een soort sinterklaasachtige figuur met lange witte baard, een alternatieve genezer, alsof hij daarmee terug aansloot bij zijn achtergrond als psychiater, en zijn verleden als massamoordenaar een fait divers was.

Maar de 8000 moorden bij Srebrenica die de Serviërs op de Moslims uitvoerden waren een peulenschil vergeleken bij de industriële massamoorden die de Nazi's op de Joden uitvoerden: 6 miljoen moorden, waarvan ongeveer 1 miljoen in het uitroeiiingskamp Auschwitz-Birkenau. Of zoals de beruchte Jodenmoordenaar Adolf Eichmann het uitdrukte: 100 doden is een catastrofe, 1 miljoen doden is een statistiek. En hij wist wat statistiek is: hij maakte een tabel per land met het aantallen Joden dat vermoord kon worden (ca. 45.000 in België).

En zoals een kleinzielige boekhouder in de war kan raken als er aan zijn cijfers geraakt wordt, zo was hij woedend, toen enkele duizenden Joden afgemaakt werden en in de Donau geworpen werden. Uiteraard niet uit humanitaire overwegingen, maar omdat daardoor zijn statistieken in de war geraakten, omdat hij de controle verloor over zijn cijfers. Eichmann hield heel goed zijn cijfers over de massamoord op de Joden bij.

In tegenstelling tot wat ik geloofde, dat het cijfer van 6 miljoen vermoorde Joden pas achteraf, na de Tweede Wereldoorlog, opgesteld werd, wist Eichmann heel goed over welke aantallen het ging. In een stiekeme audio-opname uit 1956 van Eichmann sprak hij reeds aan het einde van WOII over dat cijfer van 6 miljoen, en dat hij spijt had dat hij niet 10 miljoen Joden vermoord had -het equivalent van de Belgische bevolking!-, omdat daarmee pas definitief het Joodse vraagstuk 'opgelost' zou zijn. Een overtuigend argument tegen het negationisme, d.i. de stroming die beweert dat de massamoorden op de Joden niet hebben plaatsgevonden.

Ik heb mijn bijdrage 'Auschwitz en de dronken SS-ers' genoemd, omdat het onzegbare en het gruwelijke van volkerenmoord misschien beter kan gerepresenteerd worden door de ervaring van de beulen -omdat het gros van de slachtoffers, de vergaste Joden niet meer kan spreken-, en omdat slechts enkele schaarse getuigen overblijven-.

Het trof mij namelijk dat zelfs die geharde SS-ers het moeilijk hadden toen ze in de beginperiode van de Jodenuitroeiing van mens tot mens Joden moesten neerschieten, de zogenaamde Einsatzgruppen, dat die zich stiepel dronken bij de uitvoering van hun gruwelijke opdracht. Eichmann woonde eens een executie van Joden bij, toen een Joodse vrouw hem een baby toonde en zei: "Hoe kunt gij zo wreed zijn om dit schatje te vermoorden?" Eichmann was zeer aangedaan door dit incident, niet uit medelijden met die Joodse vrouw en haar baby, maar omwille van het effect daarvan op het moreel van de SS-ers van de Sonderkommando 's.

Hij zei tegen Müller, de chef van de Gestapo: "Neen, dit is niet de oplossing van het Jodenvraagstuk. Als we het zo blijven doen, dan maken we van onze mannen barbaren of sadisten". Zelfs Himmler, de gevreesde chef van de SS, moest worden afgevoerd, toen hij een executiepeleton meemaakte, omdat hij het niet aankon. En ook Höss, kampcommandant van Auschwitz, vond executies van Joden vreselijk, en hij moest altijd op zijn paard gaan rondrijden, om zijn gedachten te verlichten.

Dit waren de smerige Nazi-methoden: face-to-face-moorden waren zelfs voor de harde SS-ers onverdraaglijk. Daarom begonnen ze te experimenteren met anonieme, alternatieve methoden om de Joden uit te roeien. Er was de ervaring van een SS-bons, toen die na een nachtje zuipen in zijn auto in slaap viel, en hij bijna vergast werd door de uitlaatgassen van zijn auto. Daarop maakten de nazi 's mobiele gaskamers, gebaseerd op dit concept. Ze laadden de Joden binnen in vrachtwagens waarin de uitlaatgassen werden losgelaten.

Toen ook deze methode te traag bleek om op industriële schaal mensen te vermoorden, kwamen enkele Nazi 's op het 'sublieme' idee om de pesticide of de insectenverdelger Zyklon-B te gebruiken. Ze bouwden fictieve douchekamers na, om de onwetende slachtoffers in de illusie te laten dat ze na een lange en mensonterende rit in volgepakte veewagons een verkwikkende douche zouden ontvangen. Boven op het dak was er een SS-er die de dodelijke dosis van het Zyklon-B gas naar beneden smeet. Blijkens getuigenissen van schaarse overlevenden, was het een hel van gekrijs en geschreew, die langzaam uitdoofde, totdat na een kwartier of zo de absolute stilte van de dood heerste.

Wat nu te doen met al die lijken? Dat is opnieuw een probleem waarmee massa- of volkerenmoordenaars worden geconfronteerd. In het begin werden die begraven in massagraven, maar omdat het er zo gigantisch veel waren, begon de stank van rottende lijken de omgeving te verpesten. Daarop organiseerden de Nazi's verbrandingen van de vergaste lijken, maar ook deze methode was te beperkt om de massale hoeveelheid van menselijke resten weg te werken.

Dus, in hun industriële logica van massavernietiging werkten de Nazi 's het concept uit van de crematoria, het verbranden van de Joden na hun vergassing in daartoe speciaal ontworpen ovens. Ook hier toonden de Nazi 's zich van hun lafste kant: ze maakten de Joden medeverantwoordelijk voor de moord op hun volksgenoten. Op 100 mensen die de Joodse lijken moesten verbranden, waren er slechts 4 Duitsers, de rest, 96 dus,  waren Joden, die in een cynische naamgeving eveneens Sonderkommando 's genoemd werden. Deze Joden moesten werken aan de vernietiging van hun eigen volk, totdat ze te oud of te ziek waren, waarna het hun beurt was om vergast en verast te worden.

Intussen hadden de moordenaars van de SS in de uitroeiingskampen een 'leuk' leventje, overdag Joden vermoorden, hun bezittingen in geld, goud en juwelen plunderen, en 's avonds zich lazarus drinken. In tegenstelling tot hun collega 's aan het Oostfront was de discipline in Auschwitz en andere zeer laks. Dronken als ze 's avonds waren, schoten de SS-ers soms de lampen met hun Lüger kapot, omdat ze te lui waren om het licht uit te doen.

Het is eigenaardig hoe je dit alles ervaart, wanneer je zulke dvd 's over een gruwelijk onderwerp bekijkt. Er zijn bijna geen beelden bewaard gebleven over deze industriële massavernietiging van Joden. Een schaarse foto genomen door een SS-er van een nieuwe lading slachtoffers in Auschwitz, hoewel dit ten strengste verboden was, dat is alles. Toen de Russen in 1945 het kamp naderden, werden alle sporen die konden wijzen op massamoord netjes verwijderd.

Ons visueel beeld van de gruwelijkheden begaan door de Duitse Nazi 's is gebaseerd op beelden die het Amerikaanse leger maakte in april 1945 van de -vergeef mij de uitdrukking- 'softe' kampen die in West-Duitsland door de Amerikaanse troepen werden ontdekt. 'Soft' omdat dit maar een speelgoedje was in vergelijking met de 'real stuff' die Auschwitz-Birkenau was. De beelden van stapels lijken die door een bulldozer werden verplaatst in deze concentratiekampen in Zuidwest-Duitsland werden geprojecteerd tijdens het proces van de Nazi-criminelen in Neurenberg in 1945-1946. Die beelden zijn -vergeef mij opnieuw de uitdrukking- een lachertje tegenover hetgeen gebeurd is is Auschwitz-Birkenau.

Tegen zoveel onvoorstelbare gruwelijkheid bouw je uit psychische zelfbescherming een pantser op, zelfs wanneer je de schaarse overlevenden aan het woord hoort, die op hun beurt na al die tijd hun pantser tegen zoveel wreedheid ophouden. Slechts op schaarse momenten laat je de ontroering tot je doordringen, zoals in het geval van een oudere Zigeunerman -de Nazi 's slachtten naast de Joden ook minderheidsgroepen zoals Zigeuners, homo 's,  Getuigen van Jehova en psychisch en lichamelijk gehandicapten af- die de tranen voor de camera liet lopen bij de vraag: Waarom? Wat hebben wij in hemelsnaam misdaan?... 

Naar verluidt zouden slechts één derde van de Nazi-beulen, verantwoordelijk voor de massa-moord op de Joden, na WOII in beschuldiging zijn gesteld en gestraft. De aartscriminelen, Adolf Hitler en Heinrich Himmler, hadden zelfmoord gepleegd.

Rudolf Höss, kampcommandant van Auschwiz, dook onder in de honderdduizenden Duitse krijgsgevangenen na het einde van WOII. Hij startte een nieuw leven als een landbouwarbeider in Zuid-Duitsland. Maar de Britse Geheime Dienst had zijn echtenote gevangen genomen en chanteerde haar: ze lieten het geluid van een trein horen en vertelden haar dat haar zoon erop zat, met bestemming Siberië. Iedereen in 1945 wist wat de Goelachs van Stalin betekenden. Echtgenote Höss brak, om haar zoon te redden. Zij verraadde het adres waar haar echtgenoot vertoefde. Agenten van de Britse Geheime Dienst vielen de hoeve binnen waar de voormalige Jodenmoordenaar Höss zich schuilhield. Intussen was het beeld van de Nazi's als afgrijselijke volkerenmoordenaars de wereld rondgegaan, en de Britse gemeime agenten spaarden hun geweld niet tegen deze vermeende landbouwarbeider, totdat deze uiteindelijk toegaf: "Ich bin Rudolf Höss".

Rudolf Höss, de keurige huisvader, die graag met zijn kinderen speelde in een net huis op enkele honderden meter van de gaskamers en crematoria van Auschwiz, werd ter dood veroordeeld, en in 1946 opgehangen in het kamp Auschwitz, waar onder zijn bevel miljoenen Joden werden omgebracht.

Tenminste één hoofdverantwoordelijke voor de volkerenmoord op de Joden was terechtgesteld. De ultieme schurken, Adolf Hitler, en Heinrich Himmler, hadden intussen zelfmoord gepleegd. Adolf Eichmann ontsnapte via zijn connecties naar het Zuid-Amerikaanse land Argentinië, waar zoveel Nazi 's na de oorlog een veilig onderkomen vonden.

Totdat de Mossad, de Israëlische Veiligheidsdienst, lont begon te ruiken. Ze vermoedden dat ze de allerberuchtste oorlogsmisdadiger op het spoor waren. Na talloze dubble checks waren ze ervan overtuigd dat deze eenvoudige Argentijnse burger de beruchte oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann was. In een spectaculaire ontvoeringsoperatie ontvoerden ze Eichmann in 1960 en brachten ze hem over naar Israël. Daar werd hij in beschuldiging gesteld van misdaden tegen de mensheid en misdaden tegen het Joodse volk. Hij werd ter dood veroordeeld en in 1962 opgehangen.

Een video op Youtube die officiële versie van de terreuraanslag op de Twin Towers op 11 september 2001 in twijfel trekt, is door het videoforum verwijderd.

Het gaat om een video die wetenschappelijk bewijs levert -dus geen roddelpraatjes- dat de officiële versie op de terreuraanslag niet klopt, of minstens eenzijdig en onvolledig is.

Ik wil deze piste niet tot in zijn uiterste consequentie doordenken, als zou de regering Bush zelf achter de aanslagen zitten. Dit zou ze gedaan hebben om het Amerikaanse volk op te histsen en hen rijp te maken voor de oorlog. Deze strategie hebben politieke leiders altijd gevolgd, om de aandacht van interne spanningen en problemen af te leiden, door een externe vijand aan te vallen. Dit is trouwens goed voor de economie.

Door deze video te verwijderen, danst Youtube naar de pijpen van de Bush-administratie. Politieke censuur bestaat wel degelijk in onze Westerse democratische landen.

September 11, 2001 - The best video clips are here

Neen, het is niet wat je denkt, het gaat om het Tet-offensief in 1968, tijdens de oorlog in Vietnam. Het geregelde Noordvietnamese leger lanceerde een massale aanval op een dertigtal steden in Zuid-Vietnam en vormde een serieuze bedreiging voor de Amerikaanse militaire aanwezigheid. Symbolisch hoogtepunt was de inname door de Vietcong van de Amerikaanse ambassade in Saigon. Hoewel het Tet-offensief uitliep op een militaire overwinning van de Amerikanen, leden ze een morele nederlaag. Want het Amerikaanse publiek werd nu voor het eerst massaal op televisie met de oorlog in Viëtnam geconfronteerd, met de eindeloze body counts (ik herinner mij nog flarden daarvan als kind). Het Tet-Offensief was het begin van het einde voor de Amerikanen in Vietnam. Analogie met het heden?

Neen, dit is geen flashy shooter game, dit is realiteit, beelden genomen vanaf een Amerikaanse tank in de oorlog in Irak...