Johnsatyricon

Unheimliche herhaling

2012-05-09T11:21:01+02:00

Over de namen van horrorfilms in het semantisch veld van 'weg'. Dead End, Wrong Turn, Shortcut, wegen die eindeloos doorlopen, nergens naartoe, of die steeds op hetzelfde punt uitkomen. Het verlaten van de veilige, bekende weg, de autosnelweg (Interstate), zo dwaas zijn om een kortere weg te willen nemen (Shortcut), of een verkeerde afslag (Wrong Turn). Zo kiest hij meestal zijn horrorfilms, op basis van de namen ervan. Die van gisteren heette Shortcut, een kortere weg doorheen het bos, waar een schooljongen een doodgeslagen hond vindt. De horror van de weg, het bos en het huis. Het bekende, het vertrouwde bij daglicht (het heimliche) wordt 's nachts, als het donker wordt, griezelig (unheimlich).

De herhaling is een belangrijk aspect van het unheimliche. Het Kwaad -bovennatuurlijk of psychopathisch- kan niet uitgeroeid worden en wordt doorgegeven, net zoals een bal die je onder water tracht te duwen, altijd opnieuw omhoog stuitert. De verdoemde geest blijft aan een haunted house vasthangen, ondanks de pogingen van de personages om hem te verdrijven. Ze verkopen het huis en de geest zal de nieuwe, nietsvermoedende kopers de duivel aanjagen. Het Kwaad blijft bestaan, misschien is dit een typisch 'postmodern' idee, in tegenstelling tot de oudere horrorfilms, waarin het Kwaad tenslotte wordt vernietigd. Of psychopathie zit in de genen, wordt van vader op zoon doorgegeven, zodat de hele gruwel opnieuw kan beginnen.

Ik ben uiterst wantrouwig geworden, wanneer naar het einde van een horrorfilm toe, schijnbaar het probleem opgelost wordt. De geschoolde kijker weet dat er dan iets onverwachts zal gebeuren, een twist, die de hele interpretatie van het gebeurde op losse schroeven zal zetten. De oplossing blijkt slechts een schijnoplossing te zijn, het Kwaad blijft bestaan, wat een droom lijkt te zijn, is werkelijkheid, of de helden blijken de schurken te zijn.

Hoed je...voor de laatste minuten van een horrorfilm!

Blanche-Noir

2012-05-09T09:56:31+02:00

Ze schreef 'Liebartz' in plaats van 'Leibartz' op het bord. Liefdesarts in plaats van lijfarts. Het was dezelfde vrouw, die gezegd had dat boven het echtelijke bed geschreven staat: au-delà du principe de plaisir. Aha, nu heb ik haar vast tussen de kaken van mijn Freudiaanse tang.

Rumpelstilchen had de allerlelijkste naam van de sprookjesfiguren, in alle geval lelijker dan Rotkäppchen en Schneewittchen. Zo lelijk was zijn naam, dat niemand hem mocht kennen.Toen de prinses er na lang zoeken toch achter kwam, was hij zo woedend, dat hij zichzelf in tweeën scheurde en in de aarde verdween. Sindsdien heeft niemand meer iets van hem gehoord.

Er bestaat geen transcendentaal betekende, geen ultieme referent, waarnaar alle tekens verwijzen. Betekenis bestaat enkel in het voortdurend verschuiven van de tekens, in het verwijzen naar elkaar, zonder dat je haar voor eeuwig en altijd kunt vatten in onbeweeglijke adoratie. Betekenis is dynamisch, bestaat enkel in de beweging van tekens, het cirkelen rond de leegte en betekenisloosheid.

De psychoanalyse is niet zozeer een theorie over de mens, als wel een methode om het spreken van de mens te begrijpen. Prinses Marie Bonaparte, die bij Freud op de divan lag, zei dat ze als kind een hondje had dat Blanche heette. Freud vroeg vervolgens: 'Heeft uw grootvader niet een journalist vermoord die Julien Noir heette?' De prinses antwoordde iets in de trant van 'Wat heeft dat er nu mee te maken?'. Ze verwoordt eveneens het onbegrip van de kijker. Totdat je begrijpt dat het om de tegenstelling Blanche - Noir gaat, wit versus zwart. Blanche, het lieve, witte hondje uit de schijnbaar idyllische kindertijd, tegenover Julien Noir, de journalist die haar grootvader beledigd had en door hem in een duel gedood was. Marie Bonaparte ging in op Freuds tussenwerping door te zeggen 'Ja, we zijn een heetbloedig ras van Corsikanen en moordenaars'. De prinses was immers een afstammeling van Napoleon Bonaparte, die, zoals bekend, uit Corsika kwam en miljoenen mensen 'vermoordde'. Het onschuldige witte kind, tegenover een familiegeschiedenis van beroepsmoordenaars. Het eigenaardige in deze anekdote is dat Julien Noir hier het slachtoffer is en niet de dader. Hij is enkel drager van de betekenaar 'zwart' en activeert het semantisch veld wit-zwart. De oppositie wit-zwart bestaat in de taal, lang voordat Freud en Marie Bonaparte bestonden. Het is de intuïtie van Freud dat de anekdote van de journalist die toevallig Julien Noir heet, betekenisvol kan geweest zijn in de ontwikkeling van de kinderlijke psyche van de prinses -in tegenstelling tot het hondje dat toevallig Blanche heet-. Dat blijkt inderdaad het geval te zijn. Maar evengoed had het anders kunnen zijn. Freud gaat ervan uit dat bepaalde linguïstische opposities die ons voorafgaan, een affectieve betekenis kunnen krijgen, doordat emoties erop inhaken. Door te amplificeren op de tegenstellingen in de taal kan men een hele verborgen wereld opdelven.

het unheimliche

Voorname koks in Soisy-sur-Seine

2012-05-02T11:24:57+02:00

σ) Telkens wanneer hij de televisie aanzet, ziet hij een kok.

τ) Toen prinses Marie Bonaparte -afstammeling van- bij Freud in psychoanalyse ging wegens frigiditeit, zei deze: 'Het enige dat ik ondanks al mijn onderzoekingen nog steeds niet begrijp, is de vrouw'. Als zelfs een man met dergelijke adelbrieven deze harde noot niet kan kraken, hoe zouden wij dan, simpele mannen, ooit kunnen hopen dit wezen te doorgronden?

υ) Nietsche begint hem te irriteren. De filosoof is bevrijdend, maar terzelfdertijd ook archaïsch en regressief. Nietsche kan niet overweg met de moderniteit, hij is -ook- een anti-moderniteitsdenker. Der vornehme Mensch: hij kan zich niet van de indruk ontdoen dat Nietsche, hoewel hij het natuurlijk zo niet stelt, terugverlangt naar het Ancien Régime, vol voorname mensen, koningen, hertogen en prinsen. In Ecce Homo, een soort zelfportret, kan hij het niet nalaten te vermelden dat zijn grootmoeder van Poolse adel is. Tegenover die Vornehmen: der Pöbel, het gepeupel, das Bäuerliche, de boeren, het boertige. Het onbewuste verlangen van Nietsche dat je vanuit elke bladzijde in het gezicht spat: het verlangen om een adellijke grondheer te zijn, een Oosteuropese Gutsbesitzer, die niet alleen de vrouwen (zoals Lou Salome) met die Peitsche -de zweep- slaat, maar ook zijn lijfeigenen.

φ) Tegen een vriend had hij gezegd: 'Als je de vrouw niet hebt, dan moet je de taal hebben'. Woorden, vooral uit vreemde talen, hebben voor hem iets zeer erotisch. Vooral bij het leren van onbekende woorden of uitdrukkingen ervaart hij een sensueel genot. Hij gaf zijn vriend enkele voorbeelden uit een aflevering Faites entrer l' accusé, een programma op de Franse televisie over geruchtmakende rechtszaken. Vooreerst zijn er de eigennamen, namen van personen of plaatsen: Nino Ferrara, Fabrice Caly, Val-de-Marne, Soisy-sur-Seine, Fleury-Mérogis. Eigennamen in het Frans zijn pure poëzie, waarin hele werelden weerklinken. Les policiers se mettent en planque: de politie ligt in een hinderlaag; Ferrara se met en cavale: Ferrara slaat op de vlucht, duikt onder; in de gevangenis van Fleury-Mérogis zat petit frétin: ondermaatse vis, klein grut, maar ook des chevronnés: ervaren, geroutineerde gangsters; braquage de fourgons blindés: overvallen op gepansterde geldtransporten; le mode opératoire: the M.O., modus operandi; son portable borne à Soisy-sur-Seine: zijn gsm wordt gelokaliseerd in Soisy-sur-Seine; Ferrara avait la police à ses trousses: Ferrara werd door de politie achtervolgd, etc. 'Hoe aanvankelijk onbekende klanken geleidelijk betekenis en beelden laten oplichten voor mijn geestesoog, is mijn genot, zoals het steeds dieper doordringen in het wezen van de vrouw', zo zei hem zijn vriend.

Erop uit zijn

2012-04-29T12:19:49+02:00

"Dat de heer Pieters erop uit was het sinecurepostje van de heer Van Coppenolle in te pikken, wordt door de heer Permentier formeel gelogenstraft".

De auteur heeft dit zinnetje niet geschreven om over het laagbijdegrondse gekrakeel tussen de heren Pieters en Van Coppenolle te spreken, maar om zich over een spellingprobleem te buigen. Het gaat in dit proza om het kleine, schijnbaar betekenisloze woordje 'er', dat de onervaren schrijvelaar zoveel kopzorgen baart. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de schrijver op dit probleem stootte tijdens de lectuur van de memoires van een beroemde Vlaamse uitgever, wiens naam wij hier niet uitspreken.

Er op uit zijn?

Erop uit zijn?

Erop uitzijn?

Eropuit zijn?

Eropuitzijn?

De oplossing vond de auteur bij de heer Permentier van De standaard in diens Stijlboek. De juiste schrijfwijze is:

erop uit zijn: 'er' en 'op' aan elkaar geplakt, maar niet 'uit' en 'zijn aan elkaar gekleefd.

Daarmee heeft hij de beroemdste Vlaamse uitgever voorwaar op een taalfout betrapt, waarmee ons schrijvertje meteen de zoveelste pluim op zijn imaginaire hoed stak.

Nieuwe vrouwen

2012-04-24T10:23:15+02:00

©) Der junge Knabe hat den Wunsch seine Mutter zu lieben, aber er stößt dabei auf das Verbot seines Vaters, das ihm als ein Gesetz erscheint.

™) Een dwaze zandkorrel heeft zijn nieuwe Ikea-salontafel geschaard. Hoe die zandkorrel daar terecht is gekomen, is een mysterie, net zoals hij trouwens.

‰) Lentefeest -van de vrijzinnigen- in een parochiezaaltje. "Diene Christus die daar hangt, diene hangt hier eigenlijk niet op zijn plaats", zei eentje. "Tja", zei een ander filosofisch, "Kruisen en parochiezalen, dat zijn meestal twee handen op enen buik".

µ) King Fritter, dat is ongeveer hetzelfde als Sultan of Kebab, hoewel frieten en kebab niet hetzelfde zijn. Maar koning en sultan liggen wel dicht bij elkaar (maar ook weer niet te dicht, want dan zou het oorlog zijn).

¤) Den deze heeft een nieuwe vriendin, den dien ook. Nieuwe vrouwen, dat is de werking van de tijd die je op familiefeestjes ziet. De vrouwen die dezelfden zijn gebleven, zijn verouderd.

La bobine de Freud

2012-04-18T09:54:18+02:00

Allo, Allo, Ici Radio Londres:

La bobine de Freud

a été retrouvée à Mers-el-Kébir

Les Vierges sont sages à Parthenay-Soubise

A Puygreffier sont folles les Vierges

Je répète:

La bobine de Freud

a été retrouvée à Mers-el-Kébir

Les Vierges sont sages à Parthenay-Soubise

A Puygreffier sont folles les Vierges

Je répète:

La bobine de Freud

a été retrouvée à Mers-el-Kébir

Les Vierges sont sages à Parthenay-Soubise

A Puygreffier sont folles les Vierges

Ici se termine Radio Londres

Je répète:

Ici se termine Radio Londres

Je répète:

Ici se termine Radio Londres

La carte postale de Vianden

2012-04-18T08:59:49+02:00

"Un bonjour de Vianden

Léona Jules

Denise et

Joseph."

Bestemmeling:

Madame Jean Coen

Monsieur Jean Coen

33, Rue Comte de Flandre

Bruxelles 2

Belgique

Postzegel van 1 F 50 (Luxemburgse Frank)
afgestempeld 20.7.82 in CENTRE DE TOURISME VIANDEN

op keerzijde:

Foto van kasteel van Vianden, met waarmerk IRIS

------------

La carte postale de Vianden 2.7.82

zie ook het postkaartenboek:

titelblad:

JACQUES DERRIDA

LA CARTE POSTALE

de Socrate à Freud et au-delà

(foto van afbeelding van schrijvende monnik)

la philosophie en effet

AUBIER-FLAMMARION

middendeel:

551 bladzijden postkaarten

impressum:

ACHEVE D' IMPRIMER

LE 31 JANVIER 1980

SUR LES PRESSES DE

L' IMPRIMERIE DE L' INDRE

ARGENTON-SUR-CREUSE (36)

Boeknummer:

82.095 H
4
DERR
80

Folklorebroodje

2012-04-14T11:39:23+02:00

"Females wanted for works", zo stond te lezen op het raam van het café. Eigenlijk betekent dit: Wijfjes gevraagd voor werken.

Bij de bakker vroeg hij een folklorebroodje in plaats van een volkorenbroodje. Een typische Freudian slip of the tongue. Een langdurige psychoanalyse zou kunnen opklaren waar deze verschuivng van betekenaars, of letterdooreenhaspeling, vandaan komt.

Ein Landser füttert die hungrige Hühner. Een Duitse soldaat voedert de hongerige kippen. Sfeerbeeld uit de opmars van de Duitsers door Frankrijk in mei 1940. De Franse boer had zijn kippen in de steek gelaten. Lezen in de marge, tot tegen het kader, het zien van details die het ideologisch verhaal weglaat.

Ik geniet, dus is het waar

2012-04-13T12:06:23+02:00

Wanneer gaat rationeel argumenteren voor een zaak (het milieu, de markt, de nationale identiteit,...) over in drammen, moraliseren en preken? Daar waar het discours doorboord, geperforeerd en vaak vleugellam gemaakt wordt door het genot. Zizek noemt dit de 'geheime kern van het genot', die het discours doordesemt. Descartes en Lacan dooreenhaspelend, zou men kunnen zeggen Je jouis, donc ce que je pense, c' est vrai.

Het schrijvend hoofdpersonage in dit boek beseft dat hij door te schrijven niet de waarheid bereikt, noch de eeuwigheid, maar een steeds verschuivende keten van betekenissen. Dit is een Lacaniaanse zin.

'Ambivalentie' zou men kunnen omschrijven als een telkens spaak lopende subjectidentificatie, het failliet van de restloze identificatie met een discours.

Nergens anders is de kloof tussen werkelijkheid en literatuur zo diep en zo onoverbrugbaar als bij de representatie van vrouwelijke personages. Met Lacan zouden we de vrouw 'le réel' kunnen noemen, omdat ze aan de orde van het symbolische ontsnapt. Het reële is de brute, vóórtalige werkelijkheid, het symbolische is de orde van de taal.

De auteur van deze paragrafen heeft de betekenaars ervan bijeengesprokkeld uit Mythe en geschiedenis. De wereld van Paul de Wispelaere.

Het meisje met wie/waarmee

2012-04-12T09:01:39+02:00

Soms leert men via de omweg van een vreemde taal beter zijn eigen taal kennen, en de fouten die men daarin maakt. Bijvoorbeeld betrekkelijke bijzinnen in het Duits (dat in veel aspecten dicht tegen het Nederlands aanleunt, in andere net niet). Ook daar is er het probleem: wanneer worden voorzetsel en reflexiefwoord samengetrokken en wanneer niet? Bijvoorbeeld mit dem <> womit // met wie <> waarmee

Eine Raspe is ein Gegenstand, mit dem (womit) man Gemüse in kleinere Stücken schneidet.

Geld ist eine Sache, an die (woran) manche denken.

Das ist die Frau, in die (worin) ich mich verliebt habe.

In het Duits wordt enkel samengetrokken wanneer het antecedent, datgene waarnaar verwezen wordt, een gehele zin is, etwas, nichts, vieles of een superlatief. Bijvoorbeeld:

Das ist etwas woran ich noch nie gedacht hatte.

In het Nederlands hebben we ook gelijkaardige constructies. Men maakt hier -in tegenstelling tot het Duits- een onderscheid tussen personen en zaken:

Het meisje met wie (waarmee) ik naar de film ben geweest. /Das Mädchen, mit der ich...

De hamer waarmee ik de spijker in de muur heb geslagen. /Der Hammer, mit dem (womit) ich...

Uit: Gids voor de eindredacteur, 2002, p. 70.

De Bretoense redoute

2012-04-13T10:52:25+02:00

"Le Général De Gaulle téléphona l' Admiral Darlan, pour qu' il lui reserve un bâtiment". Bâtiment betekent hier niet 'gebouw' maar 'schip', zoals 'les bâtiments légers de la flotte française'. Aeronef = 'vliegtuig', zoals in DCA = 'défense contre aéronefs'. Le Président is ook veelzinnig: het betekent zowel 'le Président du Conseil' (voorzitter van de Ministerraad, eerste minister), als 'le President de la République' (de President, het staatshoofd). Uit een oud boek over de militaire en politieke instorting van Frankrijk in mei-juni 1940.

Le réduit breton was een chimerische oplossing die de Franse regering in juni 1940 voorstelde, nadat de Duitse Panzers tot aan de Loire waren doorgestoten. Le réduit = redoute, veldschans, versterking. De bedoeling was om het schiereiland Bretagne tot een fort om te bouwen, van waaruit de oorlog tegen de Panzers kon verdergezet worden. Desgevallend kon de Franse regering vandaaruit naar Londen vluchten of naar Noordafrika. Le réduit breton, de Bretoense redoute, roept associaties op aan the Alpine redoubt, het Alpenfort, de evenzeer chimerische angstdroom van Eisenhower in 1945 van fanatieke nazi 's die zich terugtrokken in de Alpen, om van daaruit de oorlog verder te zetten en het Derde Rijk uit zijn as te laten herrijzen. Ook zijn er associaties aan Hitler, die tijdens Operation Bagration in juni 1944, toen de hele Heeresgruppe Mitte dreigde platgewalsd te worden door de Russische T34-tanks, steden tot Festung verhief, die verdedigd moesten worden tot de laatste man en kogel. Réduit, redoute, redoubt, Festung heeft dus een bijbetekenis van iets fantasmatisch, iets chimerisch, geboren uit wanhoop en/of angst, iets waaraan men eigenlijk niet gelooft, maar toch de schijn hooghoudt.

De mythe van het genie

2012-04-09T14:31:29+02:00

Genieën zijn uiteraard zeer uitzonderlijke mensen, maar ook zij bouwen voort op wat er vóór hen bestaat. Meestal hebben ze alles gelezen wat over hun onderwerp geschreven is. Ze verschillen alleen in eerlijkheid om dit toe te geven. Newton bijvoorbeeld zei dat hij slechts een dwerg op de schouders van reuzen was. Anderen schrijven hun gigantische verwerkings- en combinatievaardigheid toe aan 'intuïtie' of 'goddelijke ingeving'. Descartes bijvoorbeeld schreef zijn filosofie toe aan het 'lumière naturelle'. Hij wekte de indruk dat iederen die zich met deze problemen zou bezig houden, 'natuurlijkerwijze' tot dezelfde conclusie zou komen.

Reeds Giambattista Vico doorprikte in het begin van de 18de eeuw deze illusie. Hij wees er ten eerste op dat Descartes alles gelezen had van Plato, Aristoteles, Epicurus, Augustinus, Bacon en Gallileï (zonder deze uiteraard te vermelden). En ten tweede dat Descartes een zeer teruggetrokken leven leidde en de tijd had om al het bestaande te integreren en te verwerken.

Door dit alles te verzwijgen (te verdringen) onstaat de mythe van het genie, die alles ineens in een goddelijke flits beseft.

Taalbrijen

2012-04-09T14:01:47+02:00

Het schrift, dat zijn tekens op papier (of op een scherm). De ogen volgen deze tekens, van links naar rechts, en dan, aan het einde van de regel, springen ze naar links en volgen ze een nieuwe regel. Bij dit springen kan je gemakkelijk verdwalen, wanneer de tekst niet boeiend is of te moeilijk. Daarom moet een tekst voor mij voldoende structuurmarkers of ankers hebben.

Dit betekent niet te lange paragrafen, en dan een witregel, of tenminste een inspringing bij een nieuwe paragraaf. Daar vindt het oog een tijdelijk rustpunt, of het kan ernaartoe springen vanuit de helft van de vorige paragraaf, als die niet weet te boeien. Dit tijdelijk rustpunt voorkomt dat het oog verdwaalt en de lezer afhaakt.

Sommige oudere teksten zijn nauwelijks leesbaar, omdat die één lange aaneengesmeerde taalbrij vormen, zonder tussentiteltjes, witruimtes of alinea-inspringingen. Dit ervaarde ik bij de lectuur van Sartres Qu' est-ce que la littérature? (uit 1947, deze uitgave is van 1972). Bladzijden en bladzijden zonder structuurmarkers. Ik moest talloze malen afhaken, hoewel ik een ervaren lezer ben.

Boeken publiceren zonder structuurmarkers was één van de manieren die de burgerlijke elite hanteerde, om haar taalbraaksels een schijn van eeuwige waarheid te geven. Dergelijke taalmonolieten moesten wel de waarheid in pacht hebben. Door elitaire tekstuitgavepraktijken beschermden de Parijse intellectuele bourgeois hun territorium.

Draken van romans

2012-04-09T12:24:46+02:00

θ) Vele -oudere- Vlaamse romans geven mij een onbehaaglijk gevoel. Had dit sentimenteel gebrul niet beter opgesloten gebleven binnen het kabinet van een psychiater? Dan waren wij tenminste gespaard gebleven van die draken van romans.

κ) Plat-essentialistisch denken is het kenmerk van de (klein)burger. Het denken in essenties is denken in gelijkblijvende dit-of dat-heden. Ik ben dit, jij bent dat. Maar dit 'dit' of dit 'dat' is voortdurend in wording, stroomt in de tijd. Alleen het woord blijft, maar daaronder verglijdt de betekenis, zodat 'dit' op t2 iets anders is dan op t1, hoewel het woord hetzelfde gebleven is.

λ) De biotoop van het plat-essentialistisch denken zijn de maximes, zoals die van Larochefoucauld, en die van -de mij tot nu toe onbekende - Vauvenargues. Algemene waarheden over 'de' mens, weliswaar in een knappe literaire vorm en een zekere geldigheid bezittend, maar nooit uitputtend toepasbaar op alle mensen. Altijd geschreven door mannen, die slechts de helft van alle mensen uitmaken, en door 'honnêtes hommes', die slechts -zeg maar- 5 procent van de bevolking uitmaken. Dergelijke elitair praatvoer in adellijke salons van Madame de Patati en Madame de Patata wordt uit hun oorspronkelijke context gerukt, en gaat circuleren als algemene waarheid over 'de' mens. Maar over welke mens gaat het?

ν) In sommige oude (Clem Schouwenaars) en nieuwe (Herman Brusselmans) Vlaamse romans vloeit de drank rijkelijk. Romanschrijvers kunnen in drie groepen overderverdeeld worden, de alcoholisten (zoals Schouwenaars overduidelijk was), de -uit gezondheidsredenen of onder druk van hun uitgever- geheelonthouders (zoals Brusselmans), en wellicht de grootste tussengroep die zo goed als mogelijk met de drankduivel probeert om te gaan. Schrijven is structureel met alcohol doordrenkt, tenminste alcoholisme is de dreigende schaduw die over de literatuur valt. Er is niets zo zielig als een schrijver die boven zijn/haar theewater een interview geeft, zoals ik gezien heb in het geval van Connie Palmen.

Nietsches zware hamer

2012-04-07T13:42:57+02:00

a) "Het geheel van gewaarwordingen, kennis, ervaring, ja de gehele last van de cultuur is zo groot geworden, dat de overprikkeling van de zenuwen en het denken het grote gevaar is, ja dat de gecultiveerde mensen van de Europese landen gewoonweg neurotisch zijn (...)." Je zou denken dat deze zin op onze hedendaagse moderne cultuur slaat, maar neen, het is een overpeinzing van Nietsche uit de jaren 1880...(Menschliches, alzu menschliches, nr. 244).

b) Uberreizung der Nerven -overprikkelde zenuwen-, dat is een mooie omschrijving van wat het betekent in onze moderne tijd te leven.

c) Het Zijn, de Liefde, de Rechtvaardigheid. Zo zou zou men soms moeten schrijven: begrippen doorschrappen die te abstract, te ambigu, te ideologisch beladen zijn, of die niet beantwoorden aan je ervaring. Zo schreven, in een bepaalde fase van hun werk, Heidegger en Derrida. Hetgeen niet betekent dat de woorden het Zijn, de Liefde, de Rechtvaardigheid zinloos of zinledig zijn, alleen dat hun gebruik in bepaalde contexten niet gepast is.

d) De ware reden voor de breuk tussen Nietsche en Wagner zou geweest zijn, dat Wagner in een brief aan Nietsches arts had geschreven dat de oorzaak van diens ziekte het excessieve masturberen was. Nietsche was -het schijnt- daarachter gekomen en verbrak, dodelijk gekwetst, de relatie met Wagner. Was het daarom dat de filosoof met de "hamer" zo hard was voor "die Weiber", omdat hij en zijn hamer bij de vrouwen niet aan hun trekken kwamen?

Leraarsromans

2012-04-13T12:09:47+02:00

∞) De geschiedenis van de Vlaamse literatuur is de geschiedenis van pastoors-, ambtenaren- en leraarsromans. Vooral deze laatste categorie verdient onze belangstelling: romans geschreven door leraars met een midlifecrisis, een gebroken huwelijk en een minnares.

√) Zhukov, Konjev, Malinovsky, Yeremenko, Semyonev, Timoshenko, Rokossovsky, Solokovsjy, Vasilevsky, Shapasnikov, deze klanken kunnen voor de niet-ingewijde ofwel verwijzen naar Russische wielrenners, of naar Russische veldmaarschalken (wat ze in werkelijkheid waren).

≈) "Ik heb geen foef" behoort tot de verzameling van mogelijke uitspraken van Barby tegen Ken (of deze laatste een piemeltje heeft, is niet bekend). Nu we toch in de onderbroekensfeer bezig zijn: over Rachel uit Friends werd het gerucht verpreid dat zij een teenie weenie zou hebben. De veroorzakers van dit gerucht waren de I hate Rachel-fanclub, bestaande uit twee personen. Zo kreeg het arme kind de reputatie van "die hermafrodiete cheer leader". Hiermee eindigen we deze paragraaf over foefen en teenie weenies.

≡) Sommige kranige oudjes met wandelstokken zijn vervaarlijke drillsergeanten, voor wie zelfs Marokkaanse jongetjes bang zijn.

∏) Net zoals in boeken, wordt in films geciteerd uit andere films. Soms zelfs letterlijk. Je hebt gisteren de horrorfilm "The Hostel" bekeken. Een vrouw en een man rijden 's nachts over een verlaten weg. De vrouw vraagt: "Where 's the interstate?" - "I thought I could take a shortcut", antwoordt de man. Dit komt letterlijk uit "Dead End", volgens jou de beste horrorfilm aller tijden. Citeren, parafraseren, verwijzen naar andere (cultuur)teksten noemt men intertextualiteit.

¬) Oude romans, die tot de canon behoren, zijn nog nauwelijks leesbaar. Tenminste, hij leest ze niet voor zijn plezier, maar hij wil wel een vage impressie ervan hebben, als was het maar om te kunnen pronken met zijn belezenheid. Ik heb het geheim van zijn zogenaamde belezenheid ontdekt. Hij koopt stiekem samenvattingen van Franse romans, bestemd voor scholieren. Ik kan je zelfs het adres geven, waar de bron van zijn schijnbare eruditie gelegen is. Het is de tweedehandboekenwinkel "Pêle-Mêle" in Brussel, op die Boulevard die het Noordstation met het Zuidstation verbindt. Met de scholierensamenvattingen van Franse romans die je daar vindt, kan je tegelijk diezelfde Boulevard plaveien. Uit zulke straatkeien komt zijn vermeende kennis van Le Rouge et le Noir en Les Misérables.

∩) Aankomen in Brussel is voor hem het lezen vanuit het raam van zijn treincoupé: Voor rokers en Sportmannen, een oude reclame voor sigaretten uit het stenen tijdperk.

∂) Zelfs de droge Freud was niet van enige ironie verstoken. Toen hij in 1938 door de nazi 's gedwongen werd te emigreren vanuit Wenen, dwongen ze hem een document te ondertekenen, dat ze hem zogezegd geen strobreed in de weg hadden gelegd. Freud schreef vervolgens op het papier: "Ik kan iedereen de Gestapo warm aanbevelen".

We zijn in Dames

2012-04-05T12:11:21+02:00

♠) Reinaard, Sire, heeft brutaal mijn vrouw verkracht en mijn kinderen leed gebracht, door in 't nest op ze te pissen, twee moeten er hun ogen missen, kunnen voortaan niets meer zien. Neen, ik ben het niet die zulke vreselijke verhaaltjes verzint, het was een oude monnik uit de middeleeuwen.

♣) Hodie mihi, cras tibi (Vandaag ik, morgen gij): een oude grafsteen in de kerk van Hoei.

♥) Twee kinderen zitten tegenover elkaar in een treincoupé. Ze rijden het station binnen en zien door het raam de toiletten. "Tiens", zegt het jongetje, "We zijn in Heren". "Stommeling", zegt het meisje", "Zie je niet dat we in Dames zijn"?

Fundevogel

2012-04-05T11:38:27+02:00

α) "Rotkäppchen, wo wohnt deine großmutter?" Meisjes, als je dat hoort, zeg dan niet: "Eine viertelstunde weiter im Wald", maar pak je sjakosje met je lippenstiftjes en gsm-etje, en maak je vliegensvlug uit de voeten. Het schijnt dat mannen die dergelijke vragen stellen, gevaarlijk zijn.

β) Ik heb horen waaien dat Paul en George van de Beatles tijdens het nummer "She loves you", op een bepaald moment "oe-oe" zingen en daarbij hun kopje schudden, en dat daarbij tienermeisjes bij bosjes flauwvielen. Ik heb dat op de radio gehoord, dus zal het wel waar zijn.

γ) Een jager hoorde eens een kind hoog in een boom schreien. Een roofvogel was met het kind weggevlogen, terwijl de moeder sliep. De jager haalde het kind uit de boom en nam het mee naar huis. Het kind dat op de boom gevonden was, omdat het door een vogel weggenomen was, werd Fundevogel genoemd.

Heiligen en zelfkrassers

2012-04-05T10:34:45+02:00

Nietsche was een zeer scherpzinnig psycholoog, die soms verrassend veel aan Freud doet denken. Hij zegt dat, zelfs in de hoogste vormen van levens- en zelfverachting zoals in de heiligheid, de mens geniet van hevige emoties en excessieve prikkeling van het zenuwstelsel, zoals zichzelf uithongeren en geselen, zelfverminking en misvorming van de ledematen. De heilige vindt hierin middelen om tegen de uitputting van zijn levenswil (zijn zenuwen) te vechten. De heilige neemt zijn toevlucht tot de pijnlijkste excitatiemiddelen om zijn apathie en verveling te overwinnen.

Maar we zijn toch verder geëvolueerd, hoor ik u zeggen. Dit alles hoort toch thuis in de duistere middeleeuwen? En wat dan met de zelfkrassers, tienermeisjes die zichzelf in de polsen krassen, om zichzelf toch maar het gevoel te geven dat ze leven? Het genieten van pijn als middel om hun verveling en apathie toch maar eventjes te vergeten?

Mijn punt is dat de mens periodiek een behoefte heeft aan excessieve prikkeling van zijn zenuwstelsel, een gedachte die men kan plaatsen in het kader van het Freudiaanse lustprincipe.

Mannen lezen geen romans meer

2012-04-04T09:49:47+02:00

423. Ruzies om geld zijn een bijtend zuur die familierelaties oplossen.

424. Met de roodgelakte nagel van haar wijsvinger knipte ze een denkbeeldig pluisje weg en zei: "Boven het echtelijke bed hangt een denkbeeldig opschrift: au-delà du principe du plaisir." Wel, wel, is dat niet aan gene zijde van het lustprincipe?, vroeg ik me af. Aan de overkant van de lust, zou dit dan toch een kernachtige definitie van het huwelijk zijn?

426. "Gutentag Rotkäppchen" - "Danke Herr Wolf", een dialoog uit één van de beroemdste verhalen ter wereld.

427. Eins war ich jung, nun bin ich alt. Dit is het kortste verhaaltje uit de wereldliteratuur.

428. Wat, mannen lezen geen romans meer? Neen, porno is veel leuker, daar krijg je altijd alles direct!

429. De ontwaarding van de roman begint al vanaf 1850, met Flaubert, kleinburgerlijke flauwekul. Neen, de echte romanciers zijn Victor Hugo, met les Misérables, en Standhal, met le rouge et le noir. Daar was de roman nog een sociale documentaire, in hun geval het Frankrijk vanaf de slag van Waterloo tot de julirevolutie van 1830. Vanaf 9/11 zal er misschien opnieuw maatschappelijk relevant geschreven worden.

430. Microvezeldoekjes zijn het genot van de huisman. Zie eens hoe hij wellustig zijn zijn nieuwe Ikea-meubeltjes streelt, als ware het de welvingen van zijn imaginaire vrouw. Van microvezeldoekjes gaan zijn haren letterlijk overeind staan.

431. Van zijn lectuur van Cultural Studies was hem vooral het woord bricolage bijgebleven, het anders gebruikmaken van objecten dan hun bedoeling. Zo bijvoorbeeld de bovenkant van de ijskast als een stapelplaats van rommel gebruiken.

432. De Turken schijnen een grote potentie te bezitten. Zo schrijft Freud over zijn reis door Bosnië-Heregovina. Ja, een Turk zou tegen één van zijn collega 's gezegd hebben: "Herr, wenn es nicht mehr geht, dann hat das Leben keinen Sinn mehr." Daardoor kon de Weense psychiater zich niet meer de naam van de schilder Signorelli in de kathedraal van Orvieto herinneren. Zo schrijft hij toch.