26-02-15

Media: verouderd kennisparadigma

De VUB-socioloog Marc Elchardus, nu emeritus, is één van onze beste Vlaamse sociologen. In zijn boek De dramademocratie, verschenen in 2002, trof mij vooral zijn kritiek op de pers. Dat die nog vanuit een verouderd kennisparadigma werkt, het literaire discours, met zijn nadruk op het petit fait bien choisi. De feiten uit de media zijn wel 'waar', maar worden via framing, schema's en scenario's opgeklopt tot literaire producten.

In zijn redenering klinkt de theorie van de functionele differentiatie van Luhmann door. De maatschappij is geen eenheid meer, maar valt uiteen in functioneel gedifferentieerde sferen, zoals de politiek, het recht, de economie, het onderwijs, de media, etc. die allemaal hun eigen logica ontwikkelen, hun eigen jargons, en tenderen naar zelf-referentialiteit.

In het volgende citaat zegt Elchardus dat de media zijn blijven steken in een verouderd kennisparadigma: 

"Het is nu bon ton te stellen dat de pers haar rol niet meer naar behoren kan verhullen omdat de druk van de commercialisering te groot is. Het echte probleem zit mijns inziens echter veel dieper. Een berichtgeving die haast uitsluitend is afgestemd op evenementen, kan vandaag geen verantwoorde politieke, economische of sociale rol meer spelen. Zo'n kijk op de wereld is achterhaald. (...)

Het probleem van een aantal journalisten en een deel van onze spraakmakende, culturele elite zit spijtig genoeg daar: zij lopen een kennisrevolutie achter. Velen van hen zijn te uitsluitend opgeleid in literaire disciplines om over de hedendaagse samenleving te spreken in de termen die in toenemende mate door die samenleving zelf worden gehanteerd.(...)

[Een niet onbelangrijk deel van onze culturele elite] zit opgesloten in narratieve conventies. Zij wil verhaaltjes vertellen en op die manier de samenleving sturen. We beleven niet het einde van de geschiedenis, maar moeten de democratie dringend uit de sfeer van die verhaaltjes halen. De media -en hier gaat het meer specifiek over de journalistiek- kan zelf niet voor zo' verandering zorgen."

Uit: M. ELCHARDUS, De dramademocratie, 2002, p. 183-184. [cursiveringen zijn van mij]

14:05 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.