02-09-13

De vette en de magere rat: conditionering

Surfend op Youtube vond ik dit heerlijke videootje uit de hoogtijdagen van het behaviorisme in de psychologie. De behaviorist ziet het gedrag enkel in functie van stimulus en response, en hun onderlinge relatie. De grondleggers van deze stroming zijn Pavlov met zijn kwijlende honden, en Watson met zijn experiment op Little Albert (het kind ontwikkelde een fobie voor witte ratten). De grote figuur van het behaviorisme is Skinner, die gesofisticeerde ratten- en duivenexperimenten ontwikkelde.

In dit experiment zijn twee ratten. De ene heeft zijn buikje volgegeten, de andere is hongerig. Wanneer de rat op een hendeltje drukt, valt er een stukje voedsel in het bakje. De magere rat is heel actief en zoekt naar voedsel. De dikke rat is lui, want zijn pens is vol. De magere rat vindt door trial en error dat wanneer hij op het hendeltje drukt hij beloond wordt met voedsel. Gedrag dat wordt beloond, wordt versterkt (reinforced). Gedrag dat niet wordt beloond, wordt geleidelijk achterwege gelaten.

Het tweede deel is spectaculairder. De kooi van de niet-hongerige, vette rat wordt onder een lichte elektrische stroom gezet. De luie rat wordt nu heel actief en gaat op zoek naar middelen om onlustprikkel te vermijden of stop te zetten. Hij wordt beloond wanneer hij een wieltje laat draaien. Op het einde leren de twee ratten om de vervelende elektrische stroom stop te zetten door elkaar aan te vallen. Dit lijkt wel politiek toneel...

Het oorspronkelijk behaviorisme gebruikte de begrippen stimulus en respons. Hier is men al verder en gebruikt men de termen 'drive', motivatie en leren.

Hoewel het behaviorisme en de psychoanalyse elkaars antipoden waren, gebruikte Freud ook het woord 'drive', maar dan in de betekenis van drift (Trieb). Drive is een spanning die het organisme voortdrijft om bevrediging te zoeken, waarna de spanning terug vermindert. Bijvoorbeeld door te eten wordt de onlustvolle spanning van het hongergevoel weggenomen. Freud stelde dat een stijging van het spanningsniveau gepaard gaat met onlustgevoelens. Een daling van het excitatieniveau daarentegen leidt tot lust.

08:42 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.