20-08-12

Kafka, Before the Law

Toen ik in juli dit jaar in Aken was, ontdekte ik tot mijn grote verlekkering de Mayerische Buchhandlung, vlak tegen de dom van Karel de Grote. Ik kocht daar 'Der Prozess' van Franz Kafka voor 5 euro, in een pocketuitgave van Reclam, die kleine gele boekjes van de Duitse klassiekers.

Ik dien het toe te geven: Kafka is een zeer moeilijke auteur. Ik was ook al begonnen met de lectuur van 'Das Schloss', dat volledig in dezelfde stijl als 'Der Prozess' is geschreven.

Ik ben opgehouden met de lectuur van beide boeken, omdat ik ze 'moeilijk' vond. Wat bedoel ik met 'moeilijk'? Dat is niet gemakkelijk te definieren; het gaat om een gevoel van vervreemding, de ervaring van het surrealistische. Maar vooral dit: de ervaring van paranoîa. Men kan erover discuteren of Kafka leed aan een paranoïde gestesstoornis, maar men kan er niet omheen dat hij er op een geniale wijze erin geslaagd is omdat gevoel in zijn teksten te beschrijven. Kafka is pure horror van het hoogste niveau, weliswaar psychologische horror. Hij doet mij denken aan sommige films van Quinten Tarantino, waar er eveneens een oppervlaktelaag is van uiterst beleefde conversaties, en een onderliggend niveau van geweld en dreiging.

Hoewel ik niet vies ben van (fictionele) horror en geweld, kan ik blijkbaar Kafka niet aan. Hoe komt dit? Is het omdat Kafka op een sublieme manier de paranoïa beschrijft, die ook ik soms ervaar in het leven? Dat de anderen betrokken zijn in een complot, om mij te breken? Het huiveringwekkende van Kafka is dat de personen die het hoofdpersonage -het weze Joseph K. in der Prozess of K. in Das Schloss- vertrouwt, in werkelijkheid deel uitmaken van het complot. 

Een aspect, waarin mijn kennis tekort schiet, is het Joods karakter van het oeuvre van Kafka.  De Joden, die van in het begin der tijdtelling tweederangsburgers waren en leefden in getto 's. Je zou voor minder paranoïed worden. Maar evenzeer de Joodse humor en relativering. Blijkens een boek over L. P. Boon dat ik gelezen heb, en waarin een link werd gelegd met Kafka, zouden Kafka en zijn vrienden plat gelegen hebben van het lachen, toen Kafka 'der Verwandlung' voorlas, een verhaal over een burgermannetje dat 's morgens wakker werd als een gigantische kever. Ze zijn er toch maar ingetrapt, zo was de teneur van wat ik in dat boek las, zoals L. P. Boon erin slaagde om, wat hij noemde zijn 'illegale literatuur' van 'De Kapellekensbaan' te publiceren.

Om jullie een voorproefje te geven van het surrealistische, moeilijk te begrijpen oeuvre van Kafka te geven, hier een video over de parabel 'Before the Law', dat in 'der Prozess' wordt verteld, over een burger, die toegang tot de Wet zoekt, en daarin gefrustreerd wordt. De interpretatie is, zoals altijd bij Kafka, zeer ambivalent. Wat betekent dit? 

Maar misschien roept alle grote literatuur de vraag op: Wat betekent dit?...

Wat ik huiveringwekkend vind aan dit verhaal, is dat de wachter voor de Wet slechts de eerste is, in een eindeloze reeks van wachters. Het doet mij denken aan de eindeloze bureaucratie in Das Schloss, waartoe K. toegang tracht te krijgen.  Er is de Kastellan, maar ook de Sub-Kastellan, en dan nog de Sub-Sub-Kastellan, en allen zenden ze tegenstrijdige boodschappen uit...

20:18 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.