27-01-11

De Gaulle in Parijs en gemanipuleerde beelden

Op Arte zag ik een boeiende documentaire over de beeldcultuur, hoe beelden gemaakt worden om een bepaalde boodschap op de kijkers over te brengen, hoe hen te beinvloeden in de gewenste richting.

Het ging over de intocht van De Gaulle in Parijs, eind augustus 1944. De situatie was als volgt. De bevrijding van Parijs was geen strategische militaire prioriteit voor de geallieerden. Het zou troepen binden die beter gebruikt konden worden in het achtervolgen van de Duitsers, na de ineenstorting van hun verdediging in Normandië. Maar voor de Gaulle, leider van de Vrije Fransen, was dit natuurlijk een allerhoogste politieke prioriteit. Eisenhower, de geallieerde opperbevelhebber, gaf uiteindelijk De Gaulle de toestemming van Parijs in te nemen en maakte een Amerikaanse infanteriedivisie vrij.

De Gaulle werd ten hoogste getolereerd door de geallieerden. Hij was bang dat Frankrijk na de bevrijding door de gealieerden zou bestuurd worden in plaats van door hemzelf. Door de inname van Parijs en zijn triomfantelijke intocht in de stad zou hij zich kunnen affirmeren als de leider van alle fransen.

Parijs werd snel ingenomen na sporadisch verzet door de Duitsers. Het gewapend verzet had intussen reeds ten dele de stad van de Duitsers gezuiverd. De Galle hield zijn intocht in Parijs, en daarvan werden talloze beelden geschoten. Over deze beelden ging het in deze documentaire.

In het officiële beeldverslag leek het alsof de situatie in Parijs veilig leek, hoewel dit niet zo was. Dit bleek uit beelden die pas nu werden teruggevonden in de Verenigde Staten. Het gaat om een kort fragment van enkele minuten, op enkele meter van de kathedraal, waar De Gaulle een plechtige mis bijwoonde. De cameraman was vastgeraakt in het verkeer en was er niet in geslaagd om zich een plaatsje te veroveren voor de kathedraal, waar het allemaal gebeurde. 

Hij bevond zich in een zijstraatje van de kathedraal, die nog net te zien was in de rand van het beeld. Plots draait de camera zich om filmt het gebeuren in de straat. Mensen rennen heen en weer. Er wordt geschoten. We horen het geluid van geweerschoten, want het was een camera die ook het geluid opnam (redelijk uitzonderlijk in die perode). De camera blijft enkele minuten stationair en blijft het gebeuren filmen. Had de cameraman zich in veiligheid gebracht? We zien enkele meter verderop ook een verlaten camera op het dak van een auto.

Een verdere analyse door middel van vertraging laat zien dat de schoten komen uit een gebouw op enkele meter van de kathedraal, waar De Gaulle zich bevindt. De situatie was dus nog gevaarlijk in Prijs, hoewel de autoriteiten er alles aan deden om dit te verdoezelen. Daarom werden deze beelden van het schietincident niet getoond in de latere filmmontage, en stonden ze stof te vergaren in een archief. Door ze nu in de context met de 'officiële' beelden van de glorieuze intocht van De Gaulle te tonen, zien we hoe beelden gemanipuleerd worden vor politieke doeleinden.

We zien ook hoe cineasten gebeurtenissen ensceneren, die de indruk wekken alsof ze spontaan gebeuren. Tijdens het défilé van De Gaulle langs de Champs Elysée loopt een vrouw naar De Gaulle en biedt hem een bos bloemen aan. Achteraf blijkt het de vrouw van de cineast te zijn.

Veel van de euforische bevrijdingstaferelen werden ook op instructie van de cameramannen opgezet. Amerikaanse soldaten die  door tientallen Franse vrouwen gekust worden. We zien hen kijken naar een punt in de ruimte (de camera) met een blik van: doe ik het goed?

In een bepaald fragment zien we zelfs het vingertje van de cineast die aanwijzingen geeft aan een Amerikaanse soldaat dat de microfoon te veraf staat.

De geschoolde in de beeldcultuur leert geleidelijk dergelijk trukjes in nieuwsbeelden te zien en te interpreteren. Hoe beelden altijd een bepaalde indruk willen wekken en gedeeltelijk in kaart worden gezet. Hoe beelden die we dagelijks op het nieuws zien fragmenten bevatten die 'nagespeeld' worden, op instructie van de cineast.

Of denk aan het recente schandaal van die VRT-journalist in Haiti, die het geluid van (niet-bestaande) geweerschoten in zijn beelden monteerde. Of denk aan de gelekte beelden in Wikileaks over hoe Irakezen als honden worden vernietigd door de overkill van de Amerikaanse oorlogsmachine.

 

13:04 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.