13-01-11

Misbruik van beelden

Historische programma 's op bv. Canvas of National Geographic maken overvloedig gebruik van beeldmateriaal. Dit vereist het medium televisie. Er bestaat veel filmmateriaal over de Tweede Wereldoorlog. Een relatief recente evolutie is het naspelen met acteurs van historische scènes. Immers, niet alles is gefilmd. Bv. de gesprekken van gevangen genomen Duitse generaals op het landgoed Trent Park, waar ze vrijuit spraken over de oorlog, de massamoorden aan het Oostfront en de zelfmoord van het Duitse volk om een zinloos geworden oorlog tot het bittere einde uit te vechten. Zonder dat ze het wisten werden ze door de Britse geheime dienst afgeluisterd.

Ik vind dit een positieve evolutie, maar met een kritische randbemerking. De niet-historisch geschoolde kijker kan in verwarring gebracht worden over welke beelden nu 'echt' zijn en welke nagespeeld. Tegenwoordig worden soms de oorspronkelijke wit-zwart beelden ingekleurd.

Als je -zoals ik- veel beeldmateriaal over de Tweede Wereldoorlog hebt gezien, dan weet je dat dikwijls dezelfde beelden terugkomen, omdat ze spectaculair of symbolisch zijn. Je merkt ook regelrechte fouten op. Bepaalde scènes worden uit een context gerukt en in een andere context gebruikt. Er is bv. het spectaculaire filmfragment van een brandende Duitse Panthertank, waaruit de overlevende bemanning wegkruipt. Deze beelden werden geschoten door de embedde cameramannen bij de inname van Keulen door de Amerikaanse troepen in maart 1945. Ik zag dezelfde beelden in de laatste aflevering van 'Balans van de Wehrmacht', maar dan geplakt op de inname van Aken, in september 1944.

Je zou kunnen zeggen, ik hou me met details bezig. Bijna niemand, behalve freaks, weten de juiste context van die Panther-beelden. Maar hier zie je, hoe beelden misbruikt kunnen worden. Ik denk bv. aan de 'virtuele' oorlog in Irak (en de Wikileaks-historie), het herschrijven van de geschiedenis, politieke manipulatie. Vanuit zo 'n klein editoriaal foutje (het spelen met spectaculaire beelden, zoals hier de brandende Panther), merk je het gevaar van hoe beelden ons kunnen misleiden, hoe machtshebbers potentieel beeldmateriaal kunnen misbruiken om de 'werkelijkheid ' te herschrijven.

09:30 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.