10-04-10

De Arbeider

Ik weet dat mijn collega van Blogbedenkingen fragmenten uit Metropolis van Fritz Lang heeft gebracht, maar ik doe het hier ook. Want mijn collega heeft mij namelijk Metrololis leren kennen. Ik was danig onder de indruk van het fragment over de afwisseling van de shifts. Het hallucinate effect wordt bereikt door de muziek, en door de terneergeslagen houdingen van de arbeiders. Met andere woorden, dit is een expressie van de slavenarbeid in de industriële maatschappij.

Wat is arbeid? Arbeid is volgens mij al de energie die moet verbruikt worden om 1) het leven in stand te houden 2) een surplus van welvaart te creëeren. De mens heeft een voortdurende input van materiële goederen nodig om als biologisch wezen te blijven bestaan. Voeding is het meest intuïtieve voorbeeld voor deze stelling. Een mens kan niet blijven bestaan zonder voeding. Voeding groeit niet aan de bomen, dus de mens moet arbeid verrichten om voeding te produceren, door het land te bewerken.  Door mechanisering (bv. tractors) stijgt de arbeidsproduktiviteit van de boeren, zodat het surplus van arbeid kan ingeschakeld worden in de produktie van andere (=industriële) goederen.

In deze industriële produktie krijgt de arbeid zijn hoogste vervreemding. De arbeider staat los van zijn produktie, voor hem is het slechts een middel om geld te verdienen, waarmee hij zijn behoeften kan bevredigen. De arbeider is een verlengstuk van de Machine, wiens ritme het arbeidsproces bepaalt. De arbeider vindt meestal geen vreugde in zijn arbeid. De scène over de shiftwisseling in Metropolis van Fritz lang, gaat over de vervreemding, de vreugdeloosheid van de arbeider. Sommige denkers hebben geprobeerd om toch een zin te vinden in de routineuze, lopende-band-arbeid van de arbeider. Bijvoorbeeld Ernst Jünger in de jaren dertig met 'Der Arbeiter', waarbij hij echter zijn fascinatie voor de Soldaat (bv. in zijn In Sturmgewittern) overdraagt op de Arbeider.

Maar, is vervreemding een essentieel kenmerk van de arbeid, of is het verbonden met een bepaalde vorm van arbeid (het werk aan de lopende band van de arbeider)? Is het werk in de dienstensector, bv. als leraar, verpleegster of journalist, niet veel bevredigender? In zekere zin wel, maar ook in de meer creatieve beroepen kan men spreken van vervreemding, maar dan op een ander niveau. Het dwangmatig karakter van de arbeid is immers evenzeer, misschien nog in sterkere mate, aanwezig. Nog meer dan de arbeiders in de industrie, zijn de werkers in de dienstensectoren, onderhevig aan dwang. Een arbeider verricht zijn arbeid, omdat hij dit als het middel tot zijn behoeftenbevrediging ervaart. Geen haar op zijn hoofd zou eraan denken om die slavenarbeid te verichten las hij de lotto zou winen.

Een werker in de dienstensector staat nog meer onder psychische druk. De arbeid in de dienstensectoren is ogenschijnlijk vrijer en meer gericht op zelfontplooing. Deze indruk is voor een groot deel schijn, want de werkers in de dienstensectoren worden gedwongen om hun werk als "leuk", "zelfontplooing", etc. te vinden. De ideologie van de werkgever in de dienstensectoren wordt via meer subtiele sociale dwangen in de werkers ingeprent. Er is geen grotere vorm van dwang denkbaar, dan dat de werker zich identificeert met de waarden van de werknemer.

De interiorisatie van het arbeidethos van de werkgever is nog meer vervreemdend dan in het geval van de arbeider, omdat de werker in de dienstensectoren dit als een deel van zichzelf beschouwt. Hij ontwikkelt dus een bovenmatig machtig Superego, waarin de waarden van de werkgever dwang uitoefenen. De hoogste vorm van symbolisch geweld die ik op jou kan uitoefenen, ligt erin om mijn waarden en belangen door jou als als jouw eigen waarden en belangen te doen ervaren. De grootste macht ligt niet in het Leger en de Politie, maar in de manipulatie van de Psychè, in de vorming van een superego, zodat jij niet eens meer weet dat je de belangen van een ander dient...

21:40 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.