27-03-10

Het verhaal van ons leven

Gisteren kreeg ik een telefoontje, dat misschien wel het startpunt van een belangrijke wending in mijn leven kan zijn. We hebben allemaal de drang om het verhaal van ons leven te vertellen. Hoe die en die gebeurtenissen geleid hebben tot wat we zijn, ja hoe die beweging -in onze interpretatie- noodzakelijk volgens de ketting van oorzaken en gevolgen wel moest leiden tot de huidige toestand. Dan gebeurt er iets onverwachts, dat het verhaal uiteenscheurt. We worden geconfronteerd met de pure contingentie (=toevalligheid) van ons leven. We wordenverplicht met terugwerkende kracht een nieuw verhaal te vertellen, waardoor de voorgaande gebeurtenissen noodzakelijkerwijs naar de nieuwe pointe, de onverwachte wending toegroeien.

De neiging van de mens om met terugwerkende kracht, d.i. naar het verleden toe, de gebeurtenissen te interpreteren waaardoor die volgens hem noodzakelijkerwijze toegegroeid zijn naar de toestand van het nu, wordt mooi geïllustreerd door de slotscène van de cultfilm Casablanca. Het huidgie einde (Bogaert offert zijn liefde op en Bergman vertrekt met haar echtgenoot) ervaren wij als iets dat op 'natuurlijke' en 'organische' wijze voortkomt uit de voorgaande handeling, maar als we ons een ander einde zouden voorstellen -bijvoorbeeld dat Bergmans heroïsche echtgenoot sterft en Bogaert zijn plaats naatst Bergman in het vliegtuig naar Lissabon inneemt-, zou ook dit door de toeschouwers worden ervaren als iets dat op natuurlijke wijze uit het voorgaande voortvloeit.

Nochtans zijn bij beide alternatieve eindes, de voorgaande gebeurtenissen dezelfde. Dus het slot geeft betekenis aan de handeligen in het verleden, en weeft die aaneen tot iets dat vanuit subjectieve noodzakelijkheid -d.i. hetgeen emotionele zin verleent aan ons leven-  moest gebeuren. Of: we kunnen niet anders dan vanuit de illusie leven dat het zo en niet anders gegaan is. Want anders lopen we het gevaar dat onze identieit uiteenspat.

Zo ervaar ik mezelf een beetje op dit moment: als Humprey Bogaert, die het vliegtuig met Ingrid Bergman erin ziet vertrekken. Ik weet niet hoe de toestand verder zal evolueren.  Ik weet alleen dat de olijke Franse ambtenaar -die Bergman en haar extgenoot liet ontsnappen- mijn vriend is geworden. Heeft hij niet gezegd: This is the beginning of a new friendship?...

12:11 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.