03-03-10

Alternatieve geldsystemen

Een programma dat je absoluut zou moeten zien, als je geïnteresseerd bent in de financieel-economische crisis, en hoe die overal ter wereld het lot van de mensen beïnvloedt, is 'Tegenlicht' van de VPRO op maandagavond vanaf 20.55 u.

Deze week ging het over alternatieve geldsystemen. De crisis heeft aangetoond dat ons geldsysteem een desastreuze werking kan hebben. Geld is in zekere zin té succesvol geworden. Geld is in essentie een simpel tussenmedium, waarmee goederen vlotter kunnen verhandeld worden. Stel je voor dat we voor aankopen nog met ruilhandel moesten werken. Ik heb een brood nodig van de bakker. Wat kan ik hem daarvoor in de plaats geven? Ik bied hem twee potjes confituur aan. Neen, dat heeft hij niet nodig, hij heeft 250 gram hesp nodig. Dat heb ik niet in voorraad. Moet ik dan eerst naar de slager, en wat moet ik die man dan in ruil geven? Een brood?

Zulk voorbeeld toont aan dat pure ruilhandel nog moeilijk kan werken in een complexe maatschappij. Daarom heeft de mens geld uitgevonden, een tussenmdium, waarmee 1) de waarde van alle goederen in een uniforme waardemeter kan worden uitgedrukt en vergeleken 2) goederen kunnen aangekocht worden tegen een bepaalde hoeveelheid geld 3) de derde functie van geld is vermogensoppotting, geld dat geld creëert. Het is duidelijk dat deze derde functie van geld in onze huidige economie een bovenmatig belang heeft gekregen. Ja, het is in kapitaalaccumulatie, in geld-dat-eindeloos-geld-voortbrengt, dat geld zijn destructieve werking uitoefent. Geld is een moloch geworden, die met myriaden tentakels de levenskracht uit sociale verbanden leegzuigt.

Daarom experimenteren mensen overal ter wereld met alternatieve vormen van geld. De aflevering Waar is de Woede van het programma 'Tegenlicht' gaat o.a. over alternatief geld. In sommige Islamitische landen heeft men opnieuw gouden en zilveren munten ingevoerd. Zo is bv. één zilveren dinar is sinds het begin der tijden twee kippen waard, ook nu nog. Geld dat niet devalueert, in tegenstelling tot papiergeld, dat simpelweg wordt bijgedrukt door zij die toevallig aan de macht zijn. Dit fragment kan je hier op Youtube zien (embedding niet mogelijk op verzoek): Alternatief geld dat niet in waarde vermindert. Bekijk hier de volledige aflevering Waar is de Woede van het VPRO-programma 'Tegenlicht'.

In het Duitse weekblad Focus is een interessante artikelenreeks Die Welt nach der Krise. Daarin komen ook alternatieve geldystemen ter sprake. Zo is er sinds zeven jaar in het zuidoosten van Beieren een regionale munt in omloop, de zgn. Chiemgauer. Met de Chiemgauer (die één euro waard is) kunnen de consumenten in honderden winkels betalen. Deze alternatieve munt heeft verschillende positieve effecten: 1) de regionale economie floreert: vermis de munt enkel in een welbepaalde regio waarde heeft, lekt er geen geld weg uit de lokale kringloop 2) drie procent van de omzet wordt in sociale projecten geïnvesteerd 3) er vindt geen oppotting van waarde plaats, vermits na een bepaalde periode de munt aan waarde verliest als hij niet wordt uitgegeven. Daardoor heeft dit geld een ingebouwde rem tegen spaar- en speculatietendensen, waardoor er geen geld uit de lokale kringloop weglekt om bv. de wapenindustrie geïnvesteerd te worden.

Ik zal eens research doen over dit onderwerp. Wat er in Vlaanderen zoal bestaat aan initiatieven op dit vlak. Ik weet dat er ook het systeem LETS bestaat, de afkorting van Local Exchange and Trading Systems.  Daarbij ruilen mensen goederen en diensten met elkaar: bv. ik pas twee uur op jouw kind, in ruil daarvoor kom jij bij mij mijn boekenkast in elkaar steken, want ik ben een onhandige kluns.

Natuurlijk kunnen zulke alternatieve geld- en waardesystemen niet volledig de functie van het huidige geld overnemen. Maar waarom zouden we niet verschillende geldsystemen naast elkaar gebruiken? De officiële euro voor grotere uitgaven en nutsvoorzieningen, en daarnast verschillende geldsystemen, die zijn aangepast aan verschillende sociale gemeenschappen? Bv. 1 Antwerps Handje of 1 Brabo voor aankopen bij kleine zelfstandigen in Antwerpen, die alleen daarvoor, en nergens anders kunnen gebruikt worden? Of nog fijnmazigere geldsystemen op buurt- of verenigingsvlak?

Laten we in hemelsnaam onze creativiteit gebruiken, ons lot sterker in eigen hand nemen, en in grotere mate loskomen van de greep van banken en financiële molochs, en van de politici, die toch niet meer opkomen voor de belangen van de gewone burger, maar die gegijzeld worden door het grootkapitaal, waarvan ze de gewillige knechtjes zijn, ongeacht hun ideologische retoriek...

10:56 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.