27-02-10

Grieks drama en de euro

We zijn nu bijna anderhalf jaar later na de instorting van de Amerikaanse investeringsbank Lehman Brothers in september 2008. Hoe ziet de financieel-economische crisis er nu uit? Wat ik hier schrijf is zeer gevulgariseerd en zit aan de top van mijn eigen leercurve, bevat dus een onzekerheidsmarge.

De reële economie -de totale waarde van de produktie- schijnt zich te stabiliseren, de negatieve groeicijfers van eind 2008-begin 2009 lijken tot het verleden te behoren. Maar de werkloosheid blijft hoog. Men spreekt een beetje cynisch over 'jobless recovery'. In België hebben we de dramatische ontlagen bij Opel en Carrefour. De crisis versnelt de herstructurering van het economisch weefsel.

Maar ook de puur-financiële crisis is nog lang niet voorbij. Nadat de noodlijdende banken door belastinggeld zijn gered, schijnt zich nu een crisis van de overheidsfinanciën af te tekenen. De Griekse crisis lijkt ver van ons bed te liggen, maar die gaat ons wel degelijk aan.

Griekenland heeft een begrotingstekort van 13% van het BNP. Als regeringen in het rood gaan, dan moeten ze geld lenen op de internationale kapitaalmarkten. Banken en investeerders zijn natuurlijk geen filantropen. Ze willen waar voor hun geld, en de de zekerheid dat ze hun uitgeleend geld ooit terug zullen krijgen. Een overheid die zijn financiële verplichtingen niet kan nakomen, is een nachtmerrie voor investeerders.

Zo heeft Griekenland moeilijkheden om haar schuld te financieren. De uitgifte van obligaties haalt niet het benodigde geld binnen. Om toch geld uit te lenen aan Griekenland eisen de kapitaalmarkten een hogere rente, een risicopremie. Zo is de rente op Griekse overheidsobligaties met een looptijd van 10 jaar ver boven de als veilig geachte Duitse overheidsobligaties. Daardoor stijgt nog meer de druk op de Griekse begroting. 

Tegelijkertijd hebben de internationale 'rating agencies', die de kredietwaardigheid van een debiteur moeten beoordelen, de kredietwaardigheid van de Griese staat verlaagd, waardoor beleggen in Grieks overheidspapier minder aantrekkelijk wordt.

Er is ook het geknoei met 'credit default swaps'. Ik begrijp dit niet helemaal wegens heel technisch. Credit default swaps zouden verzekeringscontracten zijn waarmee een crediteur zich verzekert tegen de mogelijkheid dat Griekenland niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. Samen met de klaarblijkelijke hulp van de Amerikaanse bank Goldman Sachs, zou de Griekse regering schulden op lange termijn buiten de balansen hebben gehouden. Daarmee zou ze de Europese Commissie in het ongewisse hebben gehouden omtrent de dramatische situatie van haar financiën.

De Griekse crisis is een crisis die zich volgens de Europese verdragen niet had mogen voordoen. De Duitsers waren alleen bereid om hun ijzersterke mark in te ruilen voor de euro, als de lidstaten zich zouden houden aan de stabiliteitsregels, bv. dat elke staat zijn begrotingstekort binnen de 3%-zone zou houden, dat de sterke lidstaten niet zouden moeten bijspringen om de zwakkere broertjes bij te staan.

Dit is nu net wat momenteel aan de orde is: moeten de overige Europese lidstaten de Griekse overheidsfinanciën redden met een massale 'bail out' ? Of moet Griekenland zelf de aardappels uit het vuur halen door draconische besparingsmaatregelen?  De Duitse banken hebben alvast laten weten dat ze niet bereid zijn op Griekse overheiodsobligaties in te schrijven. Duitse banken hebben teveel hun broek verbrand aan de Amerikaanse hypotheekzeepbel en het débacle van Lehman Brothers. Ze zijn niet erg geneigd meer om met dubieuze schuldenaars scheep te gaan. Maar nu zou er toch sprake zijn dat één Duitse bank Griekenland zou bijstaan. het gaat om de bank die na WO II werd opgericht om de Duitse heropbouw te financieren.

Maar Duitse hulp voor Griekenland, dat tijdens WO II door de Duitsers bezet is geweest, heeft een nare blijklank in dat land. Zullen de Grieken de aangeboden hulp weigeren, of het op hun eigen houtje doen? Kunnen ze het wel alleen aan?

Vooral tegevolge van de Griekse crisis is de euro tussen december 2009 en nu gedaald van 1.5 naar 1.35 dollar. Hier komen wij in het plaatje. Als de internationale kapitaalmarkten hun handen aftrekken van de euro en Europese overheidsschuld, dan heeft dit ook gevolgen voor ons. Zal de europ nog verder dalen. In de Wall Street Journal spreekt men al van het spookbeeld van 1 euro = 1 dollar!

Intussen komen reeds andere landen in het vizier van de internationale speculanten. Het is niet onmogelijk dat Portugal en Spanje het Griekse pad zullen voilgen. Zal daardoor de euro nog verder afkalven?

Ik wil niet aan doemdenken doen. Ik wil enkel aantonen dat de euforie en het economisch vooruitgangsoptimisme van het eind van de 20ste en het begin van de 21 eeuw achter de rug is. We moeten de feiten onder ogen durven zien, erkennen dat we in een nieuwe situatie zijn, dat we niet eeuwig boven onze stand kunnen leven...

11:32 Gepost door Johnsatyricon | Permalink | Commentaren (0) |  Print |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.