Johnsatyricon

De vrije markt -of het kapitalisme, zo je wil- is door massaproduktie in staat om goedkoop produkten te produceren die wij nodig hebben. Maar er vindt enorm veel grondstoffenverspilling plaats. Laat mij spreken vanuit een concrete ergernis. Ik ben op mijn best als ik vanuit eigen ervaring een economisch probleem beter leer begrijpen. Een houding die ik je ten zeerste kan aanbevelen, want alleen in je levensfeitelijk ervaring worden wereldproblemen concreet aangevoeld.

Lach mij nu niet uit, maar het gaat over stofzuigers. Jaren geleden heb ik zo 'n goedkoop ding gekocht, en daar waren speciaal voor dat apparaat bestemde stofzuigerzakken bij. Doorheen de jaren zijn die allemaal verbruikt. Ik dus naar de Mediamarkt om zo 'n speciale stofzuigerzakken te kopen. Mijn stofzuiger was een goedkoop produkt, misschien bestaat het bedrijf allang niet meer. Dus geen speciale storfzuigerzak gevonden voor mijn beestje. Neen, wel 7345 verschillende soorten sorfzuigerzakken, de ene al groter dan de andere, rechthoekige, vierkantige, paralellopipedumvormige stofzuigerzakken. Dan maar experimenteren met 'universele' stofzuigerzakken, die zogezegd in alle stofzuigers passen. Maar de fitting past niet precies, de zak is veel te groot en vormt een blaas in mijn stofzuiger, waardoor hij minder goed zuigt. In arren moede begon ik dan maar zonder stofzuigerzak te zuigen, maar daardoor raakt de motor verstopt. Tenslotte heb ik het opgegeven, en ben ik overgeschakeld naar de primieve technologie van de borstel.

Wat wil ik met dit voorbeeld zeggen? Als de fabrikanten onderling zouden afspreken om slechts enkele standaardmodellen te produceren, met stofzuigerzakken, die in verschillende modellen passen, dan zouden wij verlost zijn van een stresserend keuzeprobleem (want welke stofzuigerzak past precies in onze stofzuiger), en er zou minder grondstoffenverspilling zijn in de produktie van een eindeloze reeks stofzuigers in verschillende vormen, hoogtes en breedtes, geuren en kleuren. Liever een beperkt Oostblokassortiment, met een gegarandeerde beschikbaarheid van wisselstukken, ook jaren na de aankoop. Want wat zal er in mijn geval wellicht gebeuren? Ik zal doodgaan van frustratie, want een borstel is je dat toch niet (je verplaatst eigenlijk het stof in de lucht). In arren moede zal ik dan een nieuwe stofzuiger kopen, en zo kan de hele cyclus van verspilling opnieuw beginnen.

Hoeveel stofzuigers worden niet weggeworpen, omdat de juiste wisselstukken (zoals stofzuigerzakken) niet meer voorradig zijn? En hoeveel menselijk kapitaal wordt er niet verbruikt om alsmaar nieuwe stofzuigers te ontwerpen en te produceren? Neen, heren stofzuigerfabrikanten, slechts enkele betrouwbare modellen, met nog jaren nadien beschikbare wisselstukken, die in massa geproduceerd worden. Dit is ecologisch verantwoord produceren, en daar worden we allemaal op lange termijn beter van: minder grondstoffenverspilling, minder afvalverwerking, minder keuzestress en een grotere tevredenheid in hoofde van de consument. De intelligente lezer begrijpt natuurlijk dat het mij niet zozeer om stofzuigers te doen is, dan wel om aan te tonen dat ook een markteconomie tot verspilling leidt, een euvel dat men vroeger nogal eens aanwreef aan meer centraal geleide economieën.